Οι πρωταγωνιστές της ζωής

Το νήµα που συνδέει την Ειρήνη, κόρη του βασιλιά Παύλου και της Φρειδερίκης, και τον άστεγο Σπίθα που µένει σ’ ένα αυτοκίνητο µε χαρτόνια στα παράθυρα είναι πως οι ίδιοι άνθρωποι είµαστε παντού, οι ίδιοι όρθιοι, οι ίδιοι πεσµένοι, όπως παρατηρεί ο Σταύρος Θεοδωράκης
Τα κείµενα του βιβλίου βασίζονται σε συνεντεύξεις που δηµοσιεύτηκαν στα «ΝΕΑ» και προβλήθηκαν στην εκποµπή «Πρωταγωνιστές» του Mega. O Σταύρος Θεοδωράκης γεννήθηκε σε καφενείο και αυτό ίσως ερµηνεύει πολλά από την πορεία του στη δηµοσιογραφία και την τέχνη της συνέντευξης αφού οι τοίχοι των καφενείων είναι ποτισµένοι µε δεκάδες εξοµολογήσεις. Η µέθοδος είναι απλή, όπως σηµειώνει: να αρχίζεις µε απορίες και όχι µε συµβουλές γιατί τα σκουπίδια τα ξέρει καλύτερα οσκουπιδιάρης. Ενδιαφέρον έχει οπρόλογος της κάθε συνέντευξης που θυµίζει την gonzo προσέγγιση της δηµοσιογραφίας – εκεί που ο ρεπόρτερ γίνεται λογοτέχνης χωρίς να χάνει την ψυχραιµία του και την ιερότητα της αποστασιοποίησης – ίσως τη µόνη σχεδία µε την οποία µπορεί να διαφοροποιηθεί η δηµοσιογραφία στις ψηφιακές προκλήσεις.

Ο τρόπος επιλογής τωνπροσώπων είναι µεικτός. Αλλες φορές τα επιβάλλει η ίδια η επικαιρότητα – όπως την Κωνσταντίνα Κούνεβα που δέχθηκε επίθεση µε βιτρι όλι – και άλλες φορές ο συγγραφέας ξετρυπώνει έναπρόσωπο που έχει να αφηγηθεί µια ωραία ιστορία, επιδρώντας ο ίδιος στην επικαιρότητα. Επίσης, δεν αρκείται στη µία πλευρά της ιστορίας αφού µπορεί να παίρνει συνέντευξη από τον Μιλτιάδη, αστυνοµικό των ΜΑΤ, προσεγγίζει όµως και τον αντιεξουσιαστή Πέτροεπιχειρώντας να ξεκλειδώσει τους όρους της µητροπολιτικής και της κρατικής βίας.

Το βήµα δίνεται σεανώνυµους πρωταγωνιστές, σε διάσηµους, που όµως προσεγγίζονται µε λοξό τρόπο, όπως ο Ντίνος Χριστιανόπουλος ή ο πρώην καγκελάριος της Γερµανίας Σρέντερ αλλά ακόµη και πρόσωπα πουέχουν πια φύγει όπως η Μαργαρίτα Καραπάνου, ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης και ο γέρονταςχανσενικός της Σπιναλόγκας.

Ο τόπος είναι ηέδρα του συνεντευξιαζόµενου (το Πέραµα,το νοσοκοµείο,η Βέροια,τα Χανιά, η Συγγρού), ο Θεοδωράκης περπατάει µε άνεση και στις δύο όχθες του ποταµού και µέσα από τις ιστορίες πουεπέλεξε να περιλάβει στοβιβλίο τουφωτίζει πολλές από τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας. Ταχούγια των πελατών της τρανσέξουαλ Μπάρµπι είναι ενδεικτικά. «Περίµενα ότι οι πελάτες θα µε αντιµετωπίζουν σαν γυναίκα. Πίστευα ότι δεν θα έχουνιδιαιτερότητες που θα κόµπλαραν ακόµα κι εµένα. Με αυτά που βλέπω τη νύχτα, θεωρώ τον εαυτό µου φυσιολογικό», εξοµολογείται στον Σταύρο Θεοδωράκη.

Και συνεχίζει: «Στη Συγγρού είµαι σκύλα. Στο σπίτι είµαι ένας άλλος άνθρωπος. ∆εν µπορείςνα επιβιώσεις αν δεν είσαι αγρίµι. Φαντάσου τώρα αν µια γάτα οικόσιτη µέσα από το σπίτι της την πετάξεις στον δρόµο. Για φαντάσου πώς θα της συµπεριφερθούν οι άλλες γάτες. Καιοι περαστικοί. Αρα αγριεύει».


Υµνος στο αρχαίο πνεύµα

«Καµία άλλη εποχή δεν είχε περισσότερη ανάγκη την αρχαία ελληνική γραµµατεία από τη σηµερινή». Είναι τα λόγια της κορυφαίας ελληνίστριας Ζακλίν ντε Ροµιγί η οποία, στη δύση πλέον της ζωής της, 95χρονη και τυφλή, υπαγόρευσε σε συνεργάτιδά της σχόλια και παρατηρήσεις για την οµορφιά και τη δραστικότητα των κειµένων του Θουκυδίδη, του Αισχύλου, του Ευριπίδη κ.ά. Πρόκειται για κείµενα που, όπως λέει στο πλέον πρόσφατο βιβλίο της, αναδεικνύουν το ανθρώπινο µεγαλείο στην κλασική αρχαιότητα. Η προσέγγισή της είναι παραδοσιακή και φιλολογική, γοητεύει όµως τον αναγνώστη.


Η άλλη όψη του 1789

Το βιβλίο του Μπερκ δεν είναι απλώς µια σηµαντική µελέτη για τη Γαλλική Επανάσταση αλλά αποτελεί και έναν σταθµό στην ιστορία της πολιτικής σκέψης. Ο χειµαρρώδης λόγος και η πολεµική ρητορική του αντανακλούν και τη συνολική πολιτική θέση του απέναντι στη Γαλλική Επανάσταση: υπεράσπιση του παλαιού καθεστώτος, απόρριψη των νεωτεριστικών ιδεών και ριζοσπαστικών προταγµάτωνπου εξέπεµπε σε όλη την Ευρώπητο Παρίσι στα 1789. Αποτελεί ένα από τα βιβλία-κλειδιά για την κατανόηση της συντηρητικής σκέψης.


Δύο αταίριαστοι φίλοι

Ο Νίκος και ο Κάρολος, ο Κάρολος και οΝίκος, δύο µικρά παιδιά σε ένα νησίτο καλοκαίρι, που γίνονται φίλοι. Γίνονται φίλοι παρά το γεγονός ότι ο ένας είναι κακοµαθηµένο πλουσιόπαιδο και ο άλλος παιδί µιας µέσης οικογένειας. Η δηµοσιογράφος Λώρη Κέζα περιγράφει τη γνωριµία τους στο νέο βιβλίο της για παιδιά (από οκτώ και άνω), όπου ορισµένοι χαρακτήρες –όπως ο πατέρας τουΚάρολου – περιγράφονται πολύ ωραία, όπως ωραία περιγράφεται και η κοινωνία της καταναλωτικής ξιπασιάς που ζήσαµε τις τελευταίες δεκαετίες. Η εικονογράφηση είναι του Ακη Μελάχρη.


Σχόλια πικρά σαν δηλητήριο

Το βιβλίο εκδόθηκε είκοσι χρόνια µετά τον θάνατο (1989) του συγγραφέα. Αποτυπώνει την αποστροφή του για τις κάθε είδους βραβεύσεις. Παρά την απέχθειά του, ο Μπέρνχαρντ παρέλαβε µια σειρά από βραβεία και τις οικονοµικές απολαβές που αυτά συνεπάγονταν.

Ο συγγραφέας δυσκολεύεται να γράψει έστω και λίγες γραµµές για να τις εκφωνήσει στις τελετές βράβευσης. Εντέλει γράφει παραληρηµατικά λογύδρια που προκαλούν συζητήσεις και σκάνδαλα.

Ενα πικρόχολο σχόλιο για την πνευµατική ζωή. Ενας διάσηµος συγγραφέας ζει τις αντιφάσεις του.

Ο Μπέρνχαρντ υπήρξε λ.χ. µέλος της Ακαδηµίας Γλώσσας και Ποίησης («ο πιο παράλογος τίτλος στον κόσµο») που απονέµει τη µεγαλύτερη λογοτεχνική διάκριση της Γερµανίας, το ΒραβείοΜπίχνερ. Παραιτήθηκε όµως όταν εξελέγη ως επίτιµο µέλος της ο πρώην οµοσπονδιακός πρόεδρος Σέελ. Η επιστολή παραίτησής του είναι µνηµείο δηλητηριωδών σχολίων.

Γράφει λ.χ.: «Οι συγγραφικές φλυαρίες στις αίθουσες ξενοδοχείωντης µικράς πλην εντίµου Γερµανίας είναι το αηδέστερο πράγµα που µπορεί να διανοηθεί κανείς. Η αποφορά τους είναι πολύ πιο αφόρητη όταν χρηµατοδοτείται από το κράτος.

Και γενικά πώς φθάνουν σήµερα µέχρι τα ουράνια αυτές όλες οι αναθυµιάσεις των επιδοτήσεων! Οι ποιητές καιοι συγγραφείς δεν είναι για να επιδοτούνται, πόσωµάλλον από µια επιδοτούµενη ακαδηµία, αλλά για να αφήνονται στη µοίρα τους».