Το κλειστό κλαµπ των παραγώγων

Την τρίτη Τετάρτη κάθε µήνα, τα εννέα µέλη µιας ελιτίστικης οµάδας της Γουόλ Στριτ συγκεντρώνονται στο Μανχάταν µε έναν κοινό στόχο: να προστατέψουν τα συµφέροντα των µεγάλων τραπεζών στην τεράστια αγορά των παραγώγων, ένα από τα πιο κερδοφόρα και αµφιλεγόµενα πεδία των χρηµατοοικονοµικών.

Οι τραπεζίτες αυτοί εκπροσωπούν, µεταξύ άλλων, κολοσσούς όπως η JP Morgan Chase, η Goldman Sachs και η Morgan Stanley και έχουν δηµιουργήσει µια πανίσχυρη επιτροπή, η οποία επιβλέπει τις συναλλαγές σε παράγωγα, «εργαλεία» που, όπως και οι ασφάλειες, χρησιµοποιούνται από τους παίκτες των αγορών για να αντισταθµίσουν τον κίνδυνο.

Θεωρητικά, η οµάδα αυτή έχει δηµιουργηθεί για να προστατεύει την ακεραιότητα της σχετικής αγοράς, η οποία ανέρχεται σε τρισεκατοµµύρια δολάρια. Στην πραγµατικότητα, όµως, υπερασπίζεται την κυριαρχία των µεγάλων τραπεζών στον χώρο αυτόν.

Αποκλείουν άλλες τράπεζες
Οι τράπεζες που βρίσκονται στην κλειστή αυτή οµάδα, η οποία σχετίζεται µε έναν νέο οίκο εκκαθάρισης συναλλαγών σε παράγωγα, έχουν δώσει µάχη για να αποκλείσουν άλλες τράπεζες να µπουν κι αυτές στη συγκεκριµένη αγορά. Προσπαθούν επίσης να αποκρούσουν προσπάθειες για να γνωστοποιηθούν οι προµήθειες και τα υπόλοιπα κόστη που σχετίζονται µε τις συναλλαγές παραγώγων.

Το πόσο ακριβώς κοστίζουν οι συναλλαγέςσε παράγωγα είναι άγνωστο στον µέσοΑµερικανό.

Οπως λειτουργείτώρα η αγορά, δηµιουργεί υψηλότερο κόστος για όλους τους Αµερικανούς, λέει ο Γκάρι Γκένσλερ, πρόεδρος της αµερικανικής Εποπτικής Αρχής για Συναλλαγές σε Εµπορεύµατα (CFTC), που επιβλέπει τις συναλλαγές στα περισσότερα παράγωγα, προσθέτοντας ότι χρειάζεται µεγαλύτερη εποπτεία στις τράπεζες.

Οπως το Nasdaq του ’ 90
Το θέµα το ψάχνει και το αµερικανικό υπουργείο ∆ικαιοσύνης που ερευνά την ύπαρξη τυχόν πρακτικών που λειτουργούν κατά του ανταγωνισµού. Πράγµατι, η αγορά παραγώγων θυµίζει σήµερα το χρηµατιστήριο εταιρειών υψηλής τεχνολογίας Nasdaq της δεκαετίας του ’90. Τότε το υπουργείο ∆ικαιοσύνης ανακάλυψε ότι παίκτες της αγοράς είχαν συµφωνήσει κρυφά να προστατέψουν τα κέρδη τους. Μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου αυτού, τα µέτρα που ελήφθησαν και η υιοθέτηση ηλεκτρονικών συναλλαγών µείωσαν τα κόστη συναλλαγών του Nasdaq στο ένα εικοστό από τα προηγούµενα επίπεδα.

Πώς έχουν τόση επιρροή;
Πώς όµως οι µεγάλες τράπεζες έφτασαν να έχουν τόση επιρροή και να αποφασίζουν το ποιος θα µπορεί να τις ανταγωνίζεται; Είναι ειρωνεία ότι εν µέρει αυτό οφείλεται στις ανησυχίες που δηµιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της οικονοµικής κρίσης του 2008. Εν µέσω της κρίσης οι αρχές ζήτησαν από τις τράπεζες να επιταχύνουν σχέδια για τη δηµιουργία εκκαθαριστικών οίκων για συναλλαγές σε παράγωγα, µε στόχο να µειωθεί ο κίνδυνος και να αυξηθεί η σταθερότητα στο σύστηµα.

∆ύο χρηµατιστήρια που διαπραγµατεύονται εµπορεύµατα και παράγωγα έφτιαξαν οίκους εκκαθάρισης, το InterContinentalExchange (ICE) και το Chicago Mercantile Exchange. Το ίδιο έκανε και το Nasdaq. Καθένας από τους νέους αυτούς οίκους εκκαθάρισης έπρεπε να πείσει τις µεγάλες τράπεζες να συµµετέχουν κι αυτές και, για να το πετύχουν, προσέφεραν συµµετοχή στις επιτροπές διαχείρισης ρίσκου.

Κανένας από αυτούς τους οίκους εκκαθάρισης δεν αποκαλύπτει τα µέλη των επιτροπών εκτίµησης κινδύνου. Οµως, δύο άτοµα µεάµεση γνώση του θέµατος της επιτροπής του ICE είπαν ότι τα µέλη των τραπεζών είναι ο Τόµας Μπένισον της JP Morgan Chase, ο Τζέιµς Χιλ της Morgan Stanley, ο Αθανάσιος ∆ίπλας της Deutsche Bank, ο Πολ Χάµιλ της UBS, ο Πολ Μητροκώστας της Barclays, ο Αντι Χάµπαρντ της Credit Suisse, ο Ολιβερ Φρανκέλ της Goldman Sachs, ο Αλι Μπαλάλι της Bank of America και ο Μπισουαρούπ Τζατέρζι της Citigroup.

Τεράστια κέρδη
Οι επικριτές έχουν αποκαλέσει τις µεγάλες τράπεζες «κλαµπ των παικτών των παραγώγων» και θεωρούν ότι τα κέρδη τους από συναλλαγές (π.χ. από συµβόλαια πετρελαίου µέχρι συµβόλαια ασφάλισης οµολόγων έναντι χρεοκοπίας – CDS) είναι πολύ µεγάλα. Τίποτε άλλο ίσως στα χρηµατοοικονοµικά δεν είναι σήµερα τόσο επικερδές όσο τα παράγωγα, όπου κανείς δεν ξέρει ποιες είναι οι ακριβείς τιµές ούτε οι προµήθειες.

Οι προτάσεις για άνοιγµα των συναλλαγών σε παράγωγα µέχρι στιγµής δεν είχαν επιτυχία. Οι εποπτικές αρχές θα έχουν τον τελευταίο λόγο. Οµως οι τράπεζες αναµένεται να αντισταθούν. Οπως το έθεσε στέλεχος της Οµοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης, στην πραγµατικότητα οι τράπεζες δεν είναι καλές στο να αυτο-ρυθµίζουν τις δραστηριότητές τους, αφού αυτό δεν είναι η ειδικότητά τους ούτε το βασικό τους συµφέρον.

τίποτα δεν είναί

τόσο επικερδές όσο τα παράγωγα, όπου κανείς δεν ξέρει ποιες είναι οι ακριβείς τιµές και οι προµήθειες