[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Οµολογία ή οµόλογο

Ο πάταγος των πρόσφατων εξελίξεων (η είσοδος της Ιρλανδίας στον µηχανισµό βοήθειας, η επιµήκυνση του χρέους της Ελλάδας, η καθηµερινή εξάπλωση τηςαπειλής και σε άλλες χώρες) δυσκολεύει ίσως την πρόσληψη ακόµα µιας σηµαντικότερης δοµικής µετακίνησης: ηκρίση πέρασε για τα καλά από την οικονοµική στην πολιτική της φάση και ηµάχη για τησωτηρία µίαςή µεµονωµένων προβληµατικώνχωρών είναι πιαστην πραγµατικότητα µάχη για την επιβίωση του ευρώ.

Κυρίως δύο παρατηρήσεις δικαιολογούν τον ισχυρισµό. Η πρώτη έχει να κάνει µε τους «αµυνόµενους»: όσο προστίθενται χώρες της ευρωζώνης στον κατάλογο των απειλούµενων τόσο καθαρότερο γίνεται ότι παρουσιάζουν µεταξύ τους ελάχιστες οµοιότητες. Η Ελλάδα έχει χρόνιο πρόβληµα λειτουργίας θεσµών και πολιτικού συστήµατος, το οποίο οδήγησε (µε καθοριστική συµβολή της προηγούµενης κυβέρνησης) σε εκτός ελέγχου χρέος και έλλειµµα που είναι εξαιρετικά δύσκολο ναανατραπεί λόγω έλλειψης αξιοπιστίας και παραγωγικών δυνατοτήτων. Η Ιρλανδία έχει υγιήδηµόσια δηµοσιονοµικά µεγέθη (πολύ µικρότερο χρέος όχι µόνο από τηνΕλλάδα αλλά και από τη Γαλλία και τη Γερµανία), εξωστρεφή οικονοµία, αλλά εγκληµατικά ανέλεγκτο και ριψοκίνδυνο (ιδίως στον τοµέα των ακινήτων) τραπεζικό σύστηµα, το οποίο για να σωθεί χρειάστηκε µαζική κρατική παρέµβαση που δηµιούργησε τεράστια ελλείµµατα και ευκαιρίες για κερδοσκοπία. Η Πορτογαλία είναι ο καλός φτωχός µαθητής των προσταγών των Βρυξελλών, χωρίς τόσο βαθιά – όσο της Ελλάδας – δοµικά προβλήµατα αλλά µε ακόµα µεγαλύτερη αδυναµία αντίστασης σε ανέµους που δεν ξεκινάνε από την ίδια. Η Ισπανία έχει σχετικά σοβαρό κράτος και σχετικά ασφαλές τραπεζικό σύστηµα, αλλά πολύ µεγάλο µέγεθος για να αντέξειτο συνδυασµένο βάρος µιας «φούσκας ακινήτων» και µιας διαρκούς συρρίκνωσης των παραγωγικών δυνατοτήτων.Κι ακολουθούν, εξίσου ευάλωτες αλλά εντελώς διαφορετικές, ηπαραγωγική αλλά βαθιά διεφθαρµένη Ιταλία και το χωρίς ψυχικό ιστό και κυβέρνηση Βέλγιο. Απέναντι σε όλη, ωστόσο, την πολύχρωµη παλέτα, η προτεινόµενη «θεραπεία» είναικοινή και πάντα το ίδιο αναποτελεσµατική.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά τους «επιτιθέµενους»: ό,τι λόγια καθησυχασµού και να ειπωθούναπό τα πιο επίσηµα χείλη και ό,τι µέτρακαι να ληφθούν σεεθνικό επίπεδο και κυρίως από την Ευρωπαϊκή Ενωση, οι αγορές, άπαξ καιεκπόρθησαν το πρώτο τείχος του κάστρου, όχι µόνο δεν υποχωρούν αλλά ολοένα κλιµακώνουν την επίθεσή τους: τα spreads ανέβηκαν µετά την απόφαση γιαθεσµοθέτηση,µονιµοποίησηκαι ενίσχυση του «πανευρωπαϊκού µηχανισµού βοήθειας»και πιθανότατα θα ξανανεβούν µόλις γίνειαντιληπτό πόσοαδύναµες ήταν οι τελευταίες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ζήτησαν και πήραν αίµα (την πτώση της Ιρλανδίας, τη θυµατοποίηση της Πορτογαλίας, την τροµοκράτηση τουσυστήµατος), αυτό όµως όχι µόνο δεν τους χόρτασε, αντιθέτως (και φυσιολογικά: γι’ αυτό είναι φτιαγµένες) τους άνοιξε την όρεξη. Κι όλα αυτά υπό τον ηµιδιάτρητο πια ιδεολογικό µανδύα του «φιλελευθερισµού» αλλά και τον πάντα ισχυρό της τυπικής νοµιµότητας.

Χώρες γίνονταιπιόνια σε έναπαιχνίδι στο οποίο ο υποτιθέµενος προστάτης τους (οι κοινοτικοί θεσµοί), προσπαθώντας να τους προστατεύσει, τους ρίχνει στο στόµα του λύκου (των αγορών). Είναι προφανές ότι χρειάζεται κάτιπαραπάνω από λόγια και σχέδια γιαµελλοντικές µεταρρυθµίσεις. Με την ΕυρωπαϊκήΚεντρική Τράπεζαεγγενώς κινούµενη σεγερµανική λογική και την Επιτροπή να ψάχνει τον ρόλο της στη χαοτική µετα-Λισαβώνα εποχή, είναι προφανές ότι απαιτείται πρωτοβουλία σεεπίπεδο Συµβουλίου, δηλαδή κρατών – µελών. Με άµεσο πρώτο βήµα, στον δρόµογια την απαραίτητηµετάβαση στην «οικονοµική διακυβέρνηση», την έκδοση «ευρω-οµολόγου», που θα δείχνει ότι οι χώρες κατάλαβαν ότι, αναφεθούν νααντιµετωπίζουν µία µία τιςαγορές, θα έχουν την τύχη των µικρών νέγρων της Αγκαθα Κρίστι.

Κάθε άλλη στάση ισοδυναµεί, σήµεραπερισσότερο παρά ποτέ, µε οµολογία παραίτησης – από την ανάκαµψη αλλά και από το ευρωπαϊκό πολιτικό σχέδιο.

O Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ

αν οι χώρες

αφεθούν να αντιµετωπίζουν µία µία τις αγορές, θα έχουν την τύχη των µικρών νέγρων της Αγκαθα Κρίστι