Αλμυρός πόλεμος στα πατατάκια

Την αναζωπύρωση του πολέμου μεταξύ δύο κολοσσών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, της Coca Cola 3Ε και της ΡepsiCo, «φωτογραφίζει» η ανακοίνωση, την περασμένη Δευτέρα, της Επιτροπής Ανταγωνισμού με την παραπομπή της εταιρείας Τasty Foods (θυγατρικής της ΡepsiCo) για καταχρηστική συμπεριφορά έναντι των ανταγωνιστών της στην αγορά των αλμυρών σνακ. Ο συνειρμός δεν είναι τυχαίος, αφού τις καταγγελίες που αποτέλεσαν την αφορμή για την έρευνα της Επιτροπής είχε κάνει το 2006 και το 2007 η εταιρεία Τσακίρης (θυγατρική της Coca Cola 3Ε).

Για όσους θυμούνται, με φόντο την Επιτροπή Ανταγωνισμού οι δυο εταιρείες είχαν και πάλι βρεθεί στο προσκήνιο στο πρόσφατο παρελθόν για τα αναψυκτικά. Τότε, το 2004, η ΡepsiCo είχε καταγγείλει την Coca Cola ότι, ενώ με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού η εταιρεία έπρεπε να σταματήσει τις αθέμιτες πρακτικές που εφάρμοζε με το σύστημα εκπτώσεων, τη διακριτική μεταχείριση πρατηριούχων και λιανοπωλητών και τον αποκλεισμό από τα ψυγεία που διέθετε σε λιανέμπορους των προϊόντων των ανταγωνιστών της, αυτή δεν είχε προσαρμοστεί. Βάσει της καταγγελίας η Επιτροπή καταδίκασε την Coca Cola και της επέβαλε πρόστιμο 8,6 εκατ. ευρώ, από το οποίο τελικάμετά την έφεσή της στο διοικητικό Εφετείο – πλήρωσε 5,9 εκατ. ευρώ.

«Η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο», λέει ο λαός, όμως στον αδυσώπητο κόσμο των επιχειρήσεων δεν υπάρχει αυτή η έννοια αλλά ένα ατελείωτο κυνήγι μεταξύ των εταιρειών για το ποια θα πάρει το μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά, ακόμα κι αν δεν το κάνει πάντα ακολουθώντας τους τύπους του επιχειρηματικού fair play. Σε αρκετές περιπτώσεις επιχειρήσεις κατήγγειλαν αθέμιτες πρακτικές, ορισμένες από τις οποίες έφτασαν και στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, όπως η υπόθεση του καρτέλ στο γάλα μετά την καταγγελία της ΜΕΒΓΑΛ, η καταγγελία της Δρίτσας κατά της Νestle για την αγορά καφέ κ.λπ.

Για τα μερίδια η μάχη
Και στην περίπτωση της Τasty και της Τσακίρης, ο λόγος φαίνεται ότι είναι η μάχη για τα μερίδια στην αγορά των αλμυρών σνακ. Αν και οι δυο κατέχουν συνολικά το 80% της αγοράς, η Τasty έχει το 67% και η Τσακίρης το 13%, παρά το γεγονός ότι επιδιώκει κάτι περισσότερο εδώ και χρόνια. Οταν, το 2004, η Τσακίρης εξαγοράστηκε από την Coca Cola- μέχρι τότε ήταν μια ελληνική εταιρεία που διέθετε ένα ισχυρό όνομα στην αγορά – η Coca Cola ήξερε ότι έπαιρνε στα χέρια της μια επιχείρηση που είχε όλα τα εχέγγυα για περαιτέρω ανάπτυξη. Ανθρωποι της αγοράς λένε ότι η «απάντηση» της Τasty την περίοδο εκείνη ήταν η ενίσχυση της εμπορικής της πολιτικής σε τέτοιο βαθμό, που δεν άφησε περιθώρια στον ανταγωνιστή της να «κλέψει» και πολλά από το μερίδιο που διέθετε. Στον κόσμο των επιχειρήσεων, σύνηθες. Οταν μάλιστα η αγορά των αλμυρών σνακ αποτιμάται σε μόλις 140 εκατ. ευρώ ετήσιο τζίρο, αναμενόμενο. Αλλωστε, ο συσχετισμός των δυνάμεων ανάμεσα στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο (σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, 67% για την Τasty Foods, 13% για την Τσακίρης, 7% για την Chipita και 13% για τους μικρότερους παίκτες της αγοράς) δείχνει υψηλό βαθμό συγκέντρωσης, γεγονός που καθιστά εντονότερο τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων.

Τι λέει η Επιτροπή Ανταγωνισμού
Σήμερα, η εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης της Επιτροπής Ανταγωνισμού για την καταχρηστική συμπεριφορά της εταιρείας Τasty Foods είναι, ως φαίνεται, η συνέπεια αυτού του πολέμου. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η Τasty υλοποιούσε μια ενιαία, μακρόχρονη και στοχευόμενη πολιτική αποκλεισμού και περιορισμού των δυνατοτήτων ανάπτυξης των ανταγωνιστών της στα μικρά σημεία πώλησης, όπως είναι τα περίπτερα, τα καταστήματα ψιλικών και τα μίνι μάρκετ. Αυτό, όπως αναφέρεται στην εισήγηση, το έπραττε πολλαπλώς, σε επίπεδο τόσο χονδρικής όσο και λιανικής πώλησης. Πρώτον, επέβαλλε στους χονδρεμπόρους συμφωνίες αποκλειστικότητας, δηλαδή τους απαγόρευε να πωλούν παρόμοια προϊόντα των ανταγωνιστών της. Δεύτερον, απαγόρευε στους λιανεμπόρους να χρησιμοποιούν τα σταντ που είχαν το δικό της λογότυπο για να τοποθετούν σε αυτά και άλλα προϊόντα.

Επίσης, παρείχε στους λιανεμπόρους εκπτώσεις στόχου (δηλαδή ατομικά καθοριζόμενες εκπτώσεις ανάλογα με τις πωλήσεις των προϊόντων που επιτύγχανε ο πελάτης) και εκπτώσεις έναντι δέσμευσης όλου ή του σημαντικότερου τμήματος του διαθέσιμου χώρου, κάτι που πρακτικά παρήγε αποτελέσματα αποκλεισμού της αγοράς για τις ανταγωνίστριες εταιρείες. Μάλιστα, αξιοσημείωτη είναι η αναφορά της Επιτροπής Ανταγωνισμού περί «εντοπισμού συντονισμένων ενεργειών αντικατάστασης και εξαφάνισης από την αγορά με ανορθόδοξες μεθόδους ανταγωνιστικών προϊόντων».

Στοιχεία και μαρτυρίες
Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά την έρευνά της η Επιτροπή εντόπισε πολλά αποδεικτικά στοιχεία- συμβάσεις αποκλειστικότητας- ενώ στη δικογραφία της υπόθεσης υπάρχουν και πολλές μαρτυρίες, κυρίως από την πλευρά των λιανεμπόρων. Φυσικά, η εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης θα εξεταστεί κατά τη συνεδρίαση της Ολομέλειας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία έχει προγραμματιστεί για το τέλος Ιανουαρίου 2011, οπότε και έχει κληθεί η εταιρεία Τasty Foods να παρουσιάσει τις θέσεις της, όπως και η καταγγέλλουσα Τσακίρης, και τότε θα αποφανθεί η Επιτροπή αν οι κατηγορίες ευσταθούν ή όχι, καθώς οι εισηγήσεις της Γενικής Διεύθυνσης δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα.

Οι δύο εταιρείες είχαν κοντραριστεί και στο πρόσφατο παρελθόν για τα αναψυκτικά