Σκακιέρα η Ουάσιγκτον

Ενα ανάστατο και διχασµένο Δηµοκρατικό Κόµµα αφήνει πίσω ο Μπαράκ Οµπάµα αναχωρώντας σήµερα για δεκαήµερη περιοδεία στην Ασία. Ποια είναι η καλύτερη στρατηγική για την «επόµενη µέρα»; Οσο οι Δηµοκρατικοί συζητούν και διαφωνούν, οι Ρεπουµπλικανοί σχεδιάζουν να γιορτάσουν την επιτυχία τους στις ενδιάµεσες εκλογές αρχίζοντας (µε) ένα κυνήγι µαγισσών κατά της κυβέρνησης.

Αρκετοί αναλυτές εκτιµούν πως οι Ρεπουµπλικανοί, οι νέοι «άρχοντες» της αµερικανικής Βουλής, θα οδηγηθούν τελικά σε µια ρεαλιστική πολιτική συµβιβασµού µε τον αµερικανό πρόεδρο· γνωρίζουν καλά πως η ψήφος της Τρίτης ήταν µια ψήφος θυµού για την κατάσταση της οικονοµίας και όχι µια ψήφος εµπιστοσύνης προς το κόµµα τους. Ο Ρεπουµπλικανός Τζον Μπέινερ, ο οποίος θα διαδεχθεί τη Νάνσι Πελόζι στην προεδρία της Βουλής, προσέφερε ήδη ένα πρώτο υποστύλωµα σε αυτό το επιχείρηµα απορρίπτοντας ως «προσωπική άποψη» τη δήλωση του γερουσιαστή Μιτς Ο’ Ντόνελ, του επικεφαλής της ρεπουµπλικανικής µειοψηφίας στη Γερουσία, ότι υπ’ αριθµόν 1 στόχος του κόµµατος είναι η εκπαραθύρωση του Οµπάµα από τον Λευκό Οίκο: «Δικοί µου στόχοι», δήλωσε, «είναι οι περικοπές των δαπανών και η δηµιουργία νέων θέσεων εργασίας». Σύµφωνα εντούτοις µε τη «Guardian», οι Ρεπουµπλικανοί σχεδιάζουν να εξαπολύσουν ένα µπαράζ ερευνών εις βάρος του Μπαράκ Οµπάµα, αντάξιο εκείνου µε το οποίο βασάνισαν τον Μπιλ Κλίντον µετά τις ενδιάµεσες εκλογές του 1994. Μεταξύ άλλων, αναµένεται να θέσουν στο στόχαστρο τον τρόπο µε τον οποίο χειρίστηκε την πετρελαιοκηλίδα της ΒΡ καθώς και τις σχέσεις του µε τον (καταδικασµένο πια για απάτες) επιχειρηµατία του Σικάγο, Τόνι Ρέτζκο – η πρόταση της Μισέλ Μπάκµαν, βουλευτού που πρόσκειται στο Τσάι Πάρτι, να παραπεµφθεί ο Οµπάµα µε το ερώτηµα της καθαίρεσης για «κατάχρηση εξουσίας» απορρίφθηκε από τους επικεφαλής του κόµµατος.

Χαµηλοί τόνοι. Από την πλευρά του, ο Μπαράκ Οµπάµα παραµένει µετεκλογικά στην οδό της ταπεινότητας: σε συνέντευξη που παραχώρησε χθες στο CΒS, ανέλαβε για µια ακόµα φορά προσωπικά την ευθύνη για την ήττα, αναγνώρισε πως «ηγεσία δεν σηµαίνει µόνο νοµοθεσία», σηµαίνει επίσης «να πείθεις τον κόσµο… να µιλάς µε επιχειρήµατα που ο κόσµος µπορεί να καταλάβει», διαβεβαίωσε πως «πήρε το µήνυµα». Ο τόνος του προς τους Ρεπουµπλικανούς παραµένει συµφιλιωτικός, έχει ήδη προσκαλέσει τους ηγέτες των δύο κοµµάτων στον Λευκό Οίκο αµέσως µετά την επιστροφή του από την Ασία, δεν έχει λάβει όµως ακόµα τη βασική απόφασή του: ποια στρατηγική θα ακολουθήσει µε στόχο να κάνει το 2012 τη «µεγάλη επιστροφή» που έκανε το 1996 ο Μπιλ Κλίντον, ένας ακόµα Δηµοκρατικός πρόεδρος που υπέστη δεινή ήττα στις ενδιάµεσες εκλογές; Η δηµοκρατική κοινή γνώµη είναι διχασµένη. Η φιλελεύθερη πτέρυγα καλεί τον Οµπάµα να φανεί τολµηρός, να µετακινηθεί περισσότερο στα αριστερά και να µη φοβηθεί τον ολοµέτωπο πόλεµο µε τους Ρεπουµπλικανούς. Αλλοι Δηµοκρατικοί, εντούτοις, πιέζουν τον αµερικανό πρόεδρο να µετακινηθεί στο κέντρο και να συνεργαστεί µε το αντίπαλο κόµµα. Ο Κλίντον, επισηµαίνουν, παρά τις διαµάχες του µε τους Ρεπουµπλικανούς σε βασικά ζητήµατα, έκανε τελικά µια συµφωνία µαζί τους όσον αφορά τον ισοσκελισµό του προϋπολογισµού. Και σήµερα, η οικονοµία είναι σε πολύ χειρότερη κατάσταση, η ανεργία είναι διπλάσια από ό,τι επί Κλίντον. Ο Οµπάµα, πάντως, δείχνει προς το παρόν να µελετά λιγότερο τη σκακιέρα και περισσότερο τις προθέσεις του αντιπάλου του.

ΓΝΩΜΗ Θάρρος
THE ΝΕW ΥΟRΚ ΤΙΜΕS , Του ΡΑUL ΚRUGΜΑΝ

Πολλοί είναι όσοι υποστηρίζουν το ίδιο πράγµα. Οτι δηλαδή η κυβέρνηση Οµπάµα έσφαλε επειδή επικέντρωσε στην υγειονοµική περίθαλψη και όχι στην οικονοµία. Δεν καταλαβαίνω όµως τι εννοούν όταν το λένε. Το πρόβληµα του κ. Οµπάµα δεν ήταν ότι δεν επικέντρωσε· ήταν ότι δεν έδειξε θάρρος. Τις σοβαρές κρίσεις ακολουθούν πολλά χρόνια πολύ υψηλής ανεργίας. Και όταν ο κ. Οµπάµα ανέλαβε την προεδρία, η Αµερική είχε µόλις υποστεί τη χειρότερη χρηµατοπιστωτική κρίση της από τη δεκαετία του 1930. Αυτό που χρειαζόταν η χώρα, µε δεδοµένη αυτήν τη ζοφερή προοπτική, ήταν ένα πραγµατικά φιλόδοξο σχέδιο ανάκαµψης. Θα µπορούσε ο κ. Οµπάµα να προσφέρει ένα τέτοιο σχέδιο; Μπορεί να µην είχε κατορθώσει να το περάσει από το Κογκρέσο.

Οµως θα µπορούσε να επιλέξει να είναι τολµηρός – να θέσει ως Σχέδιο Α την υιοθέτηση ενός αληθινά κατάλληλου οικονοµικού σχεδίου και ως Σχέδιο Β την ανάδειξη της ευθύνης των Ρεπουµπλικανών για τα προβλήµατα της οικονοµίας, αν κατάφερναν να µπλοκάρουν ένα τέτοιο σχέδιο.

Επέλεξε όµως µία φαινοµενικά ασφαλέστερη πορεία: ένα µετρίου µεγέθους πακέτο τόνωσης της οικονοµίας που σαφώς δεν ήταν αρκετό. Ακόµη χειρότερα, δεν υπήρχε Σχέδιο Β. Στα τέλη του 2009, ήδη ήταν φανερό πως αυτοί που ανησυχούσαν είχαν δίκιο, πως το πρόγραµµα ήταν υπερβολικά µικρό. Ο κ. Οµπάµα θα µπορούσε να είχε απευθυνθεί στο έθνος και να είχε πει, «ο προκάτοχός µου άφησε την οικονοµία σε ακόµη χειρότερη κατάσταση απ’ ό,τι είχαµε αντιληφθεί και χρειαζόµαστε περαιτέρω δράση». Οµως δεν το έκανε. Αντίθετα ο ίδιος και οι αξιωµατούχοι του συνέχισαν να ισχυρίζονται ότι το αρχικό σχέδιό τους ήταν αυτό που χρειαζόταν, βλάπτοντας ακόµη περισσότερο την αξιοπιστία τους καθώς η οικονοµία εξακολουθούσε να υστερεί. Στο µεταξύ, οι φιλικές προς τις τράπεζες πολιτικές και ρητορείες της κυβέρνησης –υπαγορευµένες από τον φόβο µήπως πληγεί η χρηµατοπιστωτική εµπιστοσύνη – κατέληξαν να τροφοδοτήσουν τη λαϊκιστική οργή, προς όφελος των ακόµη φιλικότερων προς τις τράπεζες Ρεπουµπλικανών.

Σ’ αυτήν την ιστορία, πού βρίσκεται λοιπόν το ζήτηµα της «επικέντρωσης»; Ελλειψη τόλµης; Ναι. Ελλειψη αυτοπεποίθησης; Σίγουρα. Ελλειψη επικέντρωσης; Οχι.