Υποψήφιος Εκθεση

Επιλεγμένα θέματα για τους υποψήφιους μαθητές Θετικής, Τεχνολογικής και Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ 9 τάξης Ενιαίου Λυκείου.

ΚΕΙΜΕΝΟ
Αξιολόγηση και ποιότητα εκπαίδευσης
Μιλώντας κατά καιρούς με σχεδιαστές- μελετητές εκπαιδευτικών συστημάτων ξένων, προηγμένων εκπαιδευτικά, χωρών (με Άγγλους, Γερμανούς, Φιλανδούς, Γάλλους, Αυστραλούς κ.ά.), μία έννοια ερχόταν αδιάλειπτα στο προσκήνιο: η αξιολόγηση. Σε όλες τις συζητήσεις έβγαινε ότι αν το ζητούμενο σε κάθε εκπαιδευτικό σύστημα, στην Παιδεία γενικότερα, είναι η ποιότητα, τότε χρειάζεται κι ένα σύνολο διαδικασιών διασφάλισης της ποιότητας, δηλ. διαδικασίες αξιολόγησης- αποτίμησης της αποτελεσματικότητας όσων έχουν θεσπισθεί να παρέχονται στη σχολική μόρφωση όλων των μαθητών μιας χώρας. Χρειάζεται μια συνεχής κρατική μέριμνα για το τι προσφέρει ένα σύστημα, πώς το δίνει και ποιοι το πραγματώνουν. Μια συνεχής ενασχόληση με το περιεχόμενο της Εκπαίδευσης, τους τρόπους παροχής του και το ανθρώπινο δυναμικό που το «ενσαρκώνει» ως παροχείς (δάσκαλοι) και αποδέκτες (μαθητές).

Στη χώρα μας διαπιστώνουμε ότι ένας τέτοιος μηχανισμός διασφάλισης της ποιότητας (ο όρος αυτός δηλώνει καλύτερα το ζητούμενο) λείπει σε σχέση με το σχολικό μας σύστημα εκπαίδευσης, ενώ μόλις πρόσφατα θεσμοθετήθηκε και λειτουργεί για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (Πανεπιστήμια και ΤΕΙ). Με άλλα λόγια, αφού δεν έχουμε ένα παγιωμένο και λειτουργούν σύστημα αξιολόγησης, δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι το ελληνικό σχολείο πορεύεται ακόμη με αυτόματο πιλότο! Δεν ξέρουμε δηλ. τεκμηριωμένα με πλήρη και ανανεούμενα ερευνητικά δεδομένα αν οι μορφωτικοί στόχοι που έχει θέσει η Παιδεία μας, αυτοί που εξειδικεύονται δια των αναλυτικών προγραμμάτων ως περιεχόμενο και ύλη διδασκαλίας, που περνούν μέσα από τα βιβλία (μαθητή και δασκάλου), που επιδιώκονται, εν πάση περιπτώσει, σε κάθε βαθμίδα της εκπαίδευσής μας, αν αυτοί οι στόχοι επιτυγχάνονται κι αν όχι γιατί δεν επιτυγχάνονται και κυρίως τι παρεμβάσεις γίνονται για να επιτευχθούν.

Φταίνε οι ίδιοι οι στόχοι; Φταίει το περιεχόμενο (ο τρόπος που εξειδικεύονται οι στόχοι) στη διάρθρωση και στην ποσότητα που δίνεται (όγκοι πληροφοριών); Φταίει ο τρόπος διδασκαλίας που δεν καλλιεργεί την αυτενέργεια και τη συνεργασία των μαθητών στην αναζήτηση της γνώσης από πολλαπλές πηγές και αρκείται στη μηχανιστική αναπαραγωγή πληροφοριών με αποστήθιση από το ένα και μοναδικό βιβλίο; Φταίει ότι οι δάσκαλοι, οι εκπαιδευτικοί μας, δεν είναι επαρκώς ενημερωμένοι για το έργο που επιτελούν, ότι δεν καταρτίζονται σωστά ούτε επιμορφώνονται συστηματικά, χωρίς να λείπουν κι αυτοί που αδιαφορούν ή, για κάποιο λόγο, είναι ανεπαρκείς για ένα τόσο λεπτό και σύνθετο και απαιτητικό πνευματικό και ψυχολογικό έργο που είναι από τη φύση της η Παιδεία; Φταίει η κοινωνία μας, εμείς οι γονείς, που περνάμε από νωρίς στα παιδιά μας το δικό μας άγχος για επιτυχία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, ώστε να φοιτήσει το παιδί μας σε Πανεπιστήμιο και να πάρει ένα «χαρτί»; (Αλήθεια πόσος αγώνας γίνεται για να μπει κανείς στο Πανεπιστήμιο και πόσο υποτιμημένη γλωσσικά είναι η έννοια για την επιβεβαίωση αυτής της φοίτησης για το πτυχίο. Ένα χαρτί!..)

«Τις πταίει», λοιπόν, για την κακοδαιμονία του εκπαιδευτικού μας συστήματος και πώς σε σταθερή βάση διορθώνονται οι αδυναμίες του και αξιοποιούνται τα θετικά του στοιχεία; Η απάντηση σ’ αυτό το καίριο ερώτημα είναι μία: μ’ ένα καλό σύστημα διασφάλισης της ποιότητας, με μια συνεχή αξιόπιστη αξιολόγηση από κατάλληλο, επαρκή επιστημονικά και κοινωνικά αξιόπιστο, ανεξάρτητο φορέα. Και με δεύτερη- αυτονόητη όσο και δεσμευτική- προϋπόθεση: ότι το Υπουργείο Παιδείας διαμορφώνει και διορθώνει την εκπαιδευτική του πολιτική και τον εκπαιδευτικό του σχεδιασμό με βάση τα πορίσματα αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος. Δεν φτάνει δηλ. να γίνεται αξιολόγηση- αν γίνει..!- αλλά προέχει να αναδιαμορφώνεται και να βελτιώνεται εν συνεχεία και συνεχώς το σύστημα σε όλες τις πλευρές του (ως σύστημα, ως έργο, ως σχολείο, ως εκπαιδευτικό και μαθητικό δυναμικό). Σ’ εμάς λείπουν και το πρώτο και το δεύτερο στάδιο: και η αξιολόγηση και οι διαρθρωτικές παρεμβάσεις που υπαγορεύει η αξιολόγηση.

Γ. Μπαμπινιώτης.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε 100- 120 λέξεις Β. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ Σε άρθρο που θα δημοσιευτεί στη σχολική σας εφημερίδα να παρουσιάσετε τα νέα καθήκοντα που καλείται να επωμιστεί ο εκπαιδευτικός στη σύγχρονη κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Τον συγγραφέα του κειμένου απασχολεί το πολυσυζητημένο σχετικά με την εκπαίδευση θέμα, η αξιολόγηση και η διασφάλιση της ποιότητας της παρεχόμενης γνώσης. Διαπιστώνει πως η απουσία ενός παγιωμένου μηχανισμού ελέγχου παρεμποδίζει μια διορθωτική παρέμβαση και οδηγεί σε μια ασαφή εικόνα σχετικά με την πραγμάτωση ή όχι, των εκπαιδευτικών στόχων. Αναζητά τους υπεύθυνους για την κακοδαιμονία της εκπαίδευσης μεταξύ των φορέων της, της ανεπαρκούς επιμόρφωσής τους, του τρόπου διάρθρωσης του ισχύοντος συστήματος αλλά και μεταξύ των μελών της κοινωνίας. Τέλος, εκτιμά πως μόνο μέσα από τη διασφάλιση ενός ποιοτικού και αξιόπιστου συστήματος αξιολόγησης και με συνεχείς μεταρρυθμίσεις μπορούν να θεραπευτούν οι αδυναμίες και να επιτευχθεί η ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη κοινωνία Όπως σε κάθε μορφή κοινωνικής δράσης στη σύγχρονη εποχή έτσι και στο χώρο της εκπαίδευσης συντελούνται επαναστατικές αλλαγές. Ζούμε στην εποχή της τεχνολογικής επανάστασης, στην κοινωνία της πληροφορίας. Η ζωή μας αλλάζει. Είμαστε πλέον πολίτες, μέλη της ενιαίας παγκόσμιας κοινότητας. Όλες οι αλλαγές που συντελούνται έχουν αντανάκλαση όχι μόνο στον τρόπο ζωής μας και στις συνήθειες μας αλλά και στο χώρο της εκπαίδευσης, στον τρόπο αγωγής των νέων.

Ποιος είναι λοιπόν, ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη κοινωνία; Στην κοινωνία στην οποία δεν έχει πια σημασία η ίδια η γνώση, εφόσον ο όγκος της, τεράστιος σε έκταση, είναι συσσωρευμένος σε πολλές πηγές, αλλά η πρόσβαση στη γνώση. Το εκπαιδευτικό σύστημα ανανεώνεται και ο ρόλος του σχολείου εκσυγχρονίζεται. Είναι επομένως αναγκαίο να επαναπροσδιοριστεί και ο ρόλος του εκπαιδευτικού.

Ο εκπαιδευτικός κινητήρια δύναμη της εκπαίδευσης είναι απαραίτητο να αναβαθμιστεί. Καθώς ο ρόλος του γίνεται όλο και πιο πολύπλοκος η επιμόρφωσή του καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαία. Με την είσοδο της πληροφορικής και του Διαδικτύου στην εκπαίδευση, οι υποχρεώσεις και οι ευθύνες του αυξάνονται, ξεπερνούν κάθε προσδοκία. Στην Κοινωνία της Πληροφορίας αναλαμβάνει σε νέα πλαίσια καινούργια καθήκοντα και επωμίζεται νέους ρόλους. Έτσι, λοιπόν, απαιτείται:

– υψηλό επίπεδο γενικής παιδείας – διδασκαλία και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών – δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση – ενίσχυση των μεταπτυχιακών σπουδών – έμφαση και ενίσχυση στην έρευνα Ο εκπαιδευτικός στην εποχή μας δεν είναι πλέον ο «φωτεινός παντογνώστης» η αυθεντία, ο μοναδικός αναμεταδότης γνώσεων, θεωρείται φορέας ενός ειδικού κοινωνικού ρόλου.

Ο σύγχρονος ρόλος του εκπαιδευτικού διαγράφεται με σαφήνεια μέσα από την ποιότητα της θεωρητικής του κατάρτισης, το επίπεδο της τεχνογνωσίας και τη συνολικότερη επάρκεια της ψυχο- συναισθηματικής και κοινωνικής του ταυτότητας.

Ειδικότερα η γενική παιδεία, η επαγγελματική κατάρτιση, η μύηση στην ψυχοπαιδαγωγική έρευνα και η διαπολιτισμική μόρφωση είναι οι τέσσερις τομείς που πρέπει να συνθέτουν το περιεχόμενο της μόρφωσης του Ευρωπαίου Εκπαιδευτικού.

Ο ρόλος του γίνεται βοηθητικός, βοηθάει δηλαδή τους μαθητές του να αποκτήσουν γνώσεις και δεξιότητες, να μάθουν πώς να μαθαίνουν. Επεμβαίνει στη μαθησιακή διαδικασία, δίνει αυτοτέλεια στην ομάδα και την ατομικότητα και την ελεύθερη προσωπικότητα κάθε εκπαιδευόμενου. Επίσης, ο ρόλος του είναι συμβουλευτικός, εκφράζει τη δική του πείρα σε ένα πρόβλημα χωρίς να παρέχει στο μαθητή έτοιμη τη γνώση με δογματικό τρόπο. Ταυτόχρονα γίνεται συνεργατικός και επιδιώκει το διάλογο. Αναλαμβάνει το ρόλο του ερευνητή, καθώς δεν εμμένει απλά στη διαπίστωση της επίτευξης ή μη των καθορισμένων στόχων του αναλυτικού προγράμματος αλλά επιδιώκει να αναλύσει κριτικά και να ερμηνεύσει οτιδήποτε διαδραματίζεται εντός ή εκτός της τάξης.

Τέλος, ο ρόλος του είναι καθοδηγητικός χωρίς τάση για χρήση εξουσίας ή σχέση εξάρτησης με το μαθητή, οδηγεί τον εκπαιδευόμενο να μαθαίνει, εξοικονομώντας χρόνο στην προσπάθεια ανακάλυψης της γνώσης.

Για να μπορέσει ο εκπαιδευτικός να επιτελέσει με επιτυχία το έργο του θα πρέπει ο ρόλος του να συνίσταται σε άξονες όπως:

– ενημέρωση ως προς τις σύγχρονες εξελίξεις του τομέα του – ανάπτυξη ενός σφαιρικού τρόπου αντίληψης – εισαγωγή μιας κριτικής και παράλληλα δημιουργικής σκέψης – γνώση συνυφασμένη με διανθρώπινες αξίες.

Σήμερα υπάρχουν πολλά μέσα άντλησης της γνώσης που καθιστούν το ρόλο του εκπαιδευτικού διαφορετικό. Προσδοκούμε από αυτόν να είναι όχι μόνο ο ψυχρός αναμεταδότης της γνώσης αλλά το «δρων πρόσωπο», ο καθοδηγητής και εμπνευστής του νέου, ο συμπαραστάτης και ο συνοδοιπόρος του στο δύσκολο δρόμο της κατάκτησης της γνώσης και της διαμόρφωσης μιας πολυδιάστατης προσωπικότητας.

Φιλόλογος:Ιωάννου Φωτεινή
Τα θέματα επιμελήθηκαν τα φροντιστήρια
ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ