Δύο γονίδια η αιτία της κατάθλιψης

Δύο γονίδια, που ενδεχοµένως παίζουν σηµαντικό ρόλο στην εκδήλωση της κατάθλιψης, ίσως κρύβουν και το κλειδί θεραπείας της νόσου που ταλαιπωρεί εκατοµµύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσµο.

Η ανακάλυψη αυτών των γονιδίων, σύµφωνα µε τους ερευνητές, µπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων αντικαταθλιπτικών φαρµάκων που θα είναι αποτελεσµατικότερα.

Στην πρώτη έρευνα, αµερικανοί ερευνητές εντόπισαν το p11, ένα γονίδιο που µπορεί να προκαλέσει συµπτώµατα βαριάς µορφής κατάθλιψης και ανακοίνωσαν ότι ίσως να είναι πιθανή η χρήση γονιδιακής θεραπείας για την καταπολέµηση της νόσου.

Οπως η Πάρκινσον. Οι επιστήµονες έχουν εφαρµόσει παρεµφερή τεχνική γονιδιακής θεραπείας στους εγκεφάλους πασχόντων από τη νόσο του Πάρκινσον και µπορεί άµεσα να την εφαρµόσουν και στη θεραπεία της κατάθλιψης, λέει ο Μάικλ Κάπλιτ, νευροχειρουργός, καθηγητής και αντιπρόεδρος του τοµέα έρευνας στη νευρολογική χειρουργική του Weill Cornell Μedical College. «Πιθανόν να έχουµε µία νέα θεραπεία για να αντιµετωπίσουµε αυτό που τώρα θεωρούµε ότι είναι ένας από τους παράγοντες πρόκλησης της κατάθλιψης στον άνθρωπο», αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο νευροχειρουργός.

Η οµάδα του Κάπλιτ εξέτασε τη δραστηριότητα του γονιδίου p11, σε ένα µικροσκοπικό τµήµα του εγκεφάλου, που αποκαλείται επικλινής πυρήνας. «Αυτό είναι το κέντρο του εγκεφάλου για την ικανοποίηση και την ανταµοιβή», εξηγεί ο Κάπλιτ. «Ενα από τα µεγαλύτερα προβλήµατα σχετικά µε την κατάθλιψη είναι ότι πρόκειται για µια ανηδονική κατάσταση, δηλαδή αδυναµία να νιώσει ο ασθενής ευχαρίστηση στη ζωή του».

Το γονίδιο p11 βοηθά στη ρύθµιση των σηµάτων µιας – ζωτικής για το αίσθηµα ευχαρίστησης – χηµικής ουσίας, που επιδρά στον ύπνο, την όρεξη και τη γενικότερη ψυχική διάθεση, και παίζει τον ρόλο του νευροδιαβιβαστή, της σεροτονίνης. Στο εργαστήριο. Η επιστηµονική οµάδα έδειξε ότι στα ποντίκια, όπου αυτό το γονίδιο είναι ανενεργό, παράγεται λιγότερη σεροτονίνη, µε συνέπεια να εµφανίζουν καταθλιπτικά συµπτώµατα. «Αν κρατήσεις ένα ποντίκι στον αέρα από την ουρά του, έχει την τάση να προσπαθήσει να ξεφύγει. Ενα ποντίκι µε ενδείξεις κατάθλιψης, απλώς θα παραµείνει ακίνητο χωρίς να φέρει αντίσταση», εξηγεί ο Κάπλιτ. Οι επιστήµονες χρησιµοποίησαν τη βοήθεια ενός γενετικά τροποποιηµένου ιού ως «µεταφορικού µέσου» για να εισάγουν το «σωστό» γονίδιο στα ποντίκια και αυτά σύντοµα βγήκαν από την κατάθλιψή τους, αναφέρουν σε άρθρο τους στην επιστηµονική επιθεώρηση «Science Τranslational Μedicine».

Οµως, αυτό δεν αποδεικνύει κατ’ ανάγκη ότι και στους ανθρώπους αυτό το ελαττωµατικό γονίδιο προκαλεί καταθλιπτικά συµπτώµατα και ότι η ενεργοποίησή του θα καταπολεµήσει την κατάθλιψη.

Γι’ αυτό, οι ερευνητές µελέτησαν δείγµατα εγκεφάλου νεκρών, που είχαν κατάθλιψη όσο ζούσαν, και τα συνέκριναν µε ανάλογα δείγµατα µη καταθλιπτικών, διαπιστώνοντας ότι όντως τα επίπεδα του γονιδίου p11 στον επικλινή πυρήνα του εγκεφάλου των καταθλιπτικών ήσαν σηµαντικά µικρότερα σε σχέση µε των υπόλοιπων ανθρώπων. Οµως, ο Κάπλιτ ξεκαθάρισε ότι η γονιδιακή θεραπεία της κατάθλιψης θα χρειαστεί αρκετά ακόµα χρόνια για να δοκιµαστεί σε ανθρώπους, αν και, όπως είπε, οι µέχρι τώρα δοκιµές τής ανάλογης θεραπείας σε ασθενείς µε Πάρκινσον δείχνουν ότι η µέθοδος είναι ασφαλής.

ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΟΥΝ αρκετά ακόµα χρόνια για να δοκιµαστεί σε ανθρώπους, αν και όλα δείχνουν ότι η µέθοδος είναι ασφαλής

ΜΚΡ-21: το γονίδιο – κλειδί

Σε παρεµφερή έρευνα, ερευνητές από το Πανεπιστήµιο του Υale, ανακάλυψαν πως το γονίδιο µε την ονοµασία ΜΚΡ-21 ασκεί διπλάσια δράση σε όσους πάσχουν από κατάθλιψη.

Στο πλαίσιο της µελέτης, επιστήµονες κατάφεραν να αποκαλύψουν το γονίδιο αναλύοντας δείγµατα ιστών εγκεφάλου από 21 νεκρούς, οι οποίοι είχαν διαγνωστεί µε µείζονα κατάθλιψη. Σε αυτούς βρέθηκε το γονίδιο ΜΚΡ21, το οποίο λειτουργεί σαν διακόπτης, επιτρέποντας ή διακόπτοντας µια σειρά από βιοχηµικές διεργασίες στον εγκέφαλο. Το γονίδιο µπορεί να απενεργοποιήσει αυτή τη µοριακή οδό, µε συνέπεια τη δυσλειτουργία των νευρώνων και τελικά την κατάθλιψη.