Το µατωµένο ηµερολόγιο του Μλάντιτς

Είναι το ηµερολόγιο ενός στρατιωτικού που κατηγορείται για γενοκτονία και εγκλήµατα πολέµου κατά της ανθρωπότητας. Οι 4.000 χειρόγραφες σελίδες αποτελούν ένα µοναδικό ντοκουµέντο για τον πόλεµο στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Σε αυτές τις 4.000 σελίδες ο φυγόδικος στρατηγός Ράτκο Μλάντιτς καταγράφει µε λεπτοµέρειες τις συσκέψεις στο Γενικό Επιτελείο του οποίου ήταν επικεφαλής, τις συναντήσεις του µε πολιτικά πρόσωπα και διπλωµάτες, τις αγορές όπλων στις οποίες προέβη. Ο άνθρωπος που ευθύνεται για την 43µηνη πολιορκία του Σαράγεβου και τη σφαγή στη Σρεµπρένιτσα αφήνει ελάχιστο περιθώριο στις προσωπικές του απόψεις. Καταγράφει αυτά που του διηγούνται οι συνοµιλητές του. Ο στρατηγός Μλάντιτς ήταν επικεφαλής του σερβικού στρατού σε όλη τη διάρκεια του πολέµου της Βοσνίας (Απρίλιος 1992 – Δεκέµβριος 1995). Επαιρνε διαταγές από το Βελιγράδι και τον Σλόµπονταν Μιλόσεβιτς, τις οποίες εκτελούσε µαζί µε τον πολιτικό ηγέτη των Σερβοβόσνιων Ράντοβαν Κάρατζιτς. Το ηµερολόγιό του κατασχέθηκε σε δυο εφόδους της Αστυνοµίας, τον Δεκέµβριο του 2008 και τον Φεβρουάριο του 2010, στο σπίτι της συζύγου του, Μπολζίζκα Μλάντιτς. Εντοπίστηκαν σε µια κρύπτη πίσω από µια ντουλάπα.

Ταυτοποιήθηκαν από τις υπηρεσίες της Εισαγγελίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία και σήµερα χρησιµοποιούνται ως πειστήριο στη δίκη του Κάρατζιτς.

Ενορχηστρωµένος πόλεµος. Ο στρατηγός, επισήµως «Σερβοβόσνιος», δεν ήταν παρά ο άνθρωπος του στρατού της Σερβίας στη Βοσνία. Στις συναντήσεις που πραγµατοποιούνται στο Βελιγράδι, οι άνθρωποι-κλειδιά είναι ο Σλόµπονταν Μιλόσεβιτς, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Μοµτσίλο Πέρισιτς και ο επικεφαλής των µυστικών υπηρεσιών Γιόβιτσα Στάνισιτς, ο οποίος διηύθυνε µαζί µε τον Φρένκι Σιµάτοβιτς τις ειδικές και τις παραστρατιωτικές µονάδες. Στις συναντήσεις συµµετέχουν κάποιες φορές ο τότε πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας Ντόµπριτσα Τσόσιτς και αργότερα ο διάδοχός του Ζόραν Λίλιτς. Το «παρών» δίνει τακτικά και ο Πατριάρχης Παύλος, προκαθήµενος της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αυτή η οµάδα χαράσσει τη στρατηγική. Ο στόχος είναι να διαχωριστεί εθνικά η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, να υπάρξει «ένα κράτος χωρίς εσωτερικούς εχθρούς», όπως λέει ο Κάρατζιτς. Ο Μλάντιτς έχει εµµονή µε την «οριοθέτηση των συνόρων». Το Βελιγράδι δίνει τις διαταγές, καθορίζει τις περιοχές που θα κατακτηθούν, χρηµατοδοτεί τους παραστρατιωτικούς. Ο στρατός και οι µυστικές υπηρεσίες εκτελούν. Η Εκκλησία ευλογεί.

Ανίερη συµµαχία. Τα τετράδια του Μλάντιτς επιβεβαιώνουν ακόµη ότι η Κροατία είχε συµµαχήσει µε τη Σερβία για τον διαµελισµό της Βοσνίας παρά το γεγονός ότι ο σερβικός στρατός είχε κατακτήσει το 1991 το ένα τέταρτο του κροατικού εδάφους. Ο γιουγκοσλάβος πρόεδρος Ντόµπριτσα Τσόσιτς είχε αναφέρει τον Ιανουάριο του 1993 ότι «Ο Τούτζµαν [του] είχε ζητήσει να έρθει (στη θερινή του κατοικία)

στο Μπριόνι για να συζητήσουν ένα σερβοκροατικό θέµα» σχετικά µε τον πόλεµο στη Βοσνία. Ο Κάρατζιτς υποστήριζε τον Ιούλιο του 1993 ότι «πρέπει να βοηθήσουµε τους Κροάτες να αναγκάσουν τους Μουσουλµάνους να δεχθούν τον διαµελισµό της Βοσνίας».

Στις διαπραγµατεύσεις ανάµεσα σε Σέρβους και Κροάτες της Βοσνίας, ο ηγέτης των δεύτερων Μάτε Μπόµπαν δήλωνε στους συνοµιλητές του ότι «πρέπει να τελειώσουµε τον πόλεµο µαζί σας. Το πιο σηµαντικό καθήκον µας είναι να καταστρέψουµε τη νοµιµότητα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Ενας άλλος κροάτης ηγέτης, ο Ζαντράνκο Πρλιτς, επισήµαινε ότι «οι Μουσουλµάνοι είναι ο κοινός εχθρός µας».

Μυστική συµφωνία Σέρβων και Κροατών να εξοντώσουν τους µουσουλµανικούς πληθυσµούς

«Ενα αστέρι θα σας προστατεύσει»

Μετά τον πόλεµο, στις 3 Απριλίου του 1996, ο Ράτκο Μλάντιτς συναντάει, έπειτα από δική του πρωτοβουλία και σε τοποθεσία που δεν διευκρινίζει, ένα µέντιουµ. Η νεαρή γυναίκα τον διαβεβαιώνει ότι «ένα αστέρι θα σας προστατεύσει». Επειτα «διαβάζει» τον θάνατο της κόρης του Ανα, η οποία είχε αυτοκτονήσει το 1994. «Κύριε, η κόρη σας δεν είχε πιει τίποτα που να µπορούσε να τη χωρίσει από τη ζωή», του λέει το µέντιουµ. «Κακοποιήθηκε, δεν θα έπρεπε να σας το πω, αλλά έπεσε θύµα βιασµού». Το µέντιουµ εξήγησε επίσης ότι η νέα γυναίκα είχε δηλητηριαστεί από «έναν άνδρα φαλακρό µε κατσαρά γένια».

Μετά τον πόλεµο. Ο στρατηγός Μλάντιτς αποστρατεύεται στις 8 Νοεµβρίου του 1996. Η τελευταία ηµεροµηνία στα τετράδια είναι η 28η Νοεµβρίου της ίδιας χρονιάς. Κατηγορούµενος από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο του ΟΗΕ για την πρώην Γιουγκοσλαβία, ο Ράτκο Μλάντιτς λάµβανε όλα αυτά τα χρόνια κανονικά τη σύνταξή του, ενώ εµφανιζόταν συχνά στο Βελιγράδι. Μετά την πτώση του Σλόµπονταν Μιλόσεβιτς, το 2000, και τις αλλαγές που ακολούθησαν στην ηγεσία της Σερβίας, κινείται µε άκρα µυστικότητα. Ο Μλάντιτς είναι ο ένας από τους δυο τελευταίους φυγόδικους – στο σύνολο των 162 – κατηγορούµενους, στους οποίους έχουν απαγγελθεί κατηγορίες από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο των Ηνωµένων Εθνών για εγκλήµατα στην πρώην Γιουγκοσλαβία.


Οι «έλληνες φίλοι» και τα δίκτυα υποστήριξης

ΤΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ του Μλάντιτς περιέχουν πληροφορίες γι’ αυτούς που ήταν ένθερµοι υποστηρικτές της Σερβίας στο εξωτερικό. Πρόκειται για ρώσους στρατιωτικούς και «έλληνες φίλους». Από την Ελλάδα παρέχεται χρηµατοδότηση. Οι Σέρβοι αναζητούν συµµάχους στον ορθόδοξο κόσµο. Υπάρχουν και αυτοί που βλέπουν τους Βοσνιοµουσουλµάνους ως κοινό εχθρό. Ο Ράτκο Μλάντιτς γράφει τον Μάρτιο του 1995: «Ισραήλ: προτείνουν να συνεργαστούµε στη µάχη εναντίον του ακραίου Ισλάµ. Εκπαίδευση για 500 άνδρες. Μπορούν να εξασφαλίσουν µέσω εβραϊκών δικτύων στην Ουκρανία». Υπάρχουν τέλος οι φίλοι που εργάζονται στις Ηνωµένες Πολιτείες και προσφέρονται για να πιέσουν ώστε να αλλάξει η αµερικανική πολιτική στα Βαλκάνια. Ο Μλάντιτς σκέπτεται να κάνει µια προσφορά στο αµερικανικό Κογκρέσο έπειτα από συνάντηση στο Βελιγράδι µε έναν αµερικανό επιχειρηµατία σερβικής καταγωγής. «Με διαβεβαίωσε ότι µε 10 εκατοµµύρια δολάρια µπορώ να αγοράσω 100 – 200 γερουσιαστές και ότι θα δουλέψουν για µένα σαν να είναι δικηγόροι µου», γράφει τον Φεβρουάριο του 1995 και κάνει µια σκέψη: «Αν όλα πουλιούνται στην Αµερική, γιατί να µην αγοράσουµε και τον (τότε αµερικανό πρόεδρο Μπιλ) Κλίντον;».

Ο σερβικός στρατός. Ο στρατηγός δεχόταν συχνά τα παράπονα γυναικών που είχαν χάσει τους άνδρες τους στο πεδίο της µάχης. Ζητούσαν χρήµατα και διαµερίσµατα ως αποζηµίωση. Διαβάζοντας κανείς τα τετράδια αποκοµίζει την εντύπωση ενός Στρατού ασυνείδητων, αλκοολικών, σφαγέων και πλιατσικολόγων. «Ο κόσµος µάς περνάει για κλέφτες και δολοφόνους. Θα µας σκοτώσουν οι ίδιοι οι Σέρβοι όχι οι Μουσουλµάνοι», του λέει κάποια στιγµή ο Κάρατζιτς.


Σκισµένες σελίδες

Τα τετράδια του Μλάντιτς δεν θα σηκώσουν το πέπλο για να αποκαλυφθεί η χειρότερη σφαγή στον πόλεµο της Βοσνίας. Ενας άγνωστος αριθµός σελίδων έχει αφαιρεθεί. Από εκείνες που έχουν αποµείνει φαίνεται ότι οι ξένοι διπλωµάτες ζητούσαν από τον στρατηγό πληροφορίες σχετικά µε «τις φήµες για ωµότητες, σφαγές και βιασµούς». Σύµφωνα µε τον Μλάντιτς, η σφαγή στη Σρεµπρένιτσα προκάλεσε την οργή του Μιλόσεβιτς.

Στη διάρκεια συνάντησής τους στο Βελιγράδι στις 24 Ιουλίου του 1995, τού δηλώνει: «Ως επικεφαλής του στρατού έχεις και πολιτικό ρόλο».

Ο Χόλµπρουκ. Μετά τη Σρεµπρένιτσα, οι διαπραγµατεύσεις συνεχίζονται υπό την αιγίδα αµερικανικής αντιπροσωπείας, επικεφαλής της οποίας είναι ο διπλωµάτης Ρίτσαρντ Χόλµπρουκ και ο στρατηγός Γουέσλεϊ Κλαρκ. Ο στρατηγός Μοµτσίλο Πέρισιτς και ο αρχικατάσκοπος Γιόβιτσα Στάνισιτς συναντούν τον Μλάντιτς στις 9 Σεπτεµβρίου του 1995. «Οι Αµερικανοί θέλουν να σε συναντήσουν», του λένε. «Ο στρατηγός Κλαρκ µε κάλεσε τρεις φορές, όπως και ο Χόλµπρουκ. Θέλουν να χρησιµοποιήσουν τον Σλόµπο κι έπειτα να απαλλαγούν απ’ αυτόν», γράφει ο ίδιος. Τον Νοέµβριο του 1995 ο Μλάντιτς γράφει ότι ο Μιλόσεβιτς θέλει να αλλάξει «ριζικά» τις σχέσεις της Σερβίας µε τις ΗΠΑ. «Ο Κλίντον συµφωνεί µαζί µου», του λέει ο Μιλόσεβιτς. «Οι σχέσεις µας πρέπει να είναι φιλικές (…) Οι Σέρβοι κατέχουν πλέον τη θέση των Μουσουλµάνων στην καρδιά των Αµερικανών».