Κάτι σαν αχτίδα στην άκρη του τούνελ

Μια αχτίδα φωτός στη μακρά νύχτα που έχουν επιβάλει οι αγορές ομολόγων στην Ελλάδα διαφάνηκε τις τελευταίες ημέρες, με τα spreads να υποχωρούν κάτω από τις 800 μονάδες βάσης, για πρώτη φορά ύστερα από δύο μήνες και κορυφαίες ευρωπαϊκές και αμερικανικές τράπεζες να προτείνουν στους πελάτες τους να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα.

Oι εξελίξεις αυτές προέκυψαν ύστερα από βομβαρδισμό δηλώσεων αξιωματούχων της τρόικας ότι δεν υφίσταται θέμα αναδιάρθρωσης του χρέους της Ελλάδας και πως είναι πιθανή η επιστροφή της χώρας στις αγορές προς το τέλος του 2011 με αρχές του 2012. Τα σχετικά σενάρια που συζητούνται στα γραφεία των Βρυξελλών και της Ουάσιγκτον αναφέρουν ότι αν η Ελλάδα αποδείξει την άνοιξη του 2011 πως στέκεται στο ύψος των περιστάσεων και έχει καταφέρει να μειώσει το έλλειμμά της σύμφωνα με τις δεσμεύσεις του Μνημονίου, προωθώντας ταυτόχρονα τις απαιτούμενες διαρθρωτικές αλλαγές ώστε να στηρίξει και την ανάπτυξη, το κλίμα μπορεί να αρχίσει να αλλάζει στις αγορές. Σε μια τέτοια ευνοϊκή εξέλιξη, το άνοιγμα των αγορών τοποθετείται από τον Σεπτέμβριο του 2011 και μετά. Εφόσον το σενάριο αυτό επιβεβαιωθεί θα ενισχυθεί και η ανάπτυξη, αφού θα διευκολυνθεί η χρηματοδότηση των τραπεζών από τη διατραπεζική αγορά.

Στο στάδιο αυτό ωστόσο η τρόικα, αν και είναι ικανοποιημένη από τη μέχρι τώρα μείωση του ελλείμματος, εκφράζει ανησυχία για τα αδύνατα σημεία που έχει εντοπίσει τα οποία μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τον δημοσιονομικό στόχο. Τα σημεία αυτά, αναφέρουν καλά πληροφορημένες πηγές, είναι η υστέρηση των εσόδων- δηλαδή η μη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής- και η αδυναμία ελέγχου των δαπανών σε νοσοκομεία και ΔΕΚΟ. Από την αντιμετώπιση αυτών θα κριθεί η αξιολόγηση της τρόικας πρώτα και των αγορών στη συνέχεια. Δεν είναι τυχαίο ότι σε χθεσινό πρωτοσέλιδο δημοσίευμά τους οι «Financial Τimes» επισημαίνουν τη γνωστή δυσφορία της τρόικας με το μέτρο της περαίωσης, λόγω του προσωρινού και άδικου χαρακτήρα του.

Η κυβέρνηση καταθέτει τη Δευτέρα το προσχέδιο του προϋπολογισμού στη Βουλή, μένοντας πιστή στις δεσμεύσεις του Μνημονίου και χωρίς να έχει περιλάβει νέα μέτρα- αν και είναι πιθανό να υποχρεωθεί να καταφύγει σε αυτά τον Νοέμβριο με το οριστικό σχέδιο. Θέλοντας να δείξει την αποφασιστικότητά της για διαρθρωτικές αλλαγές εξάλλου, προωθεί την ιδιωτικοποίηση του ΟΣΕ στον οποίο βάζει πωλητήριο τον Μάρτιο. Την ίδια ώρα πάντως έχει μείνει πίσω το θέμα της αναδιάρθρωσης του κρατικού τραπεζικού τομέα.


Πιθανότητα για επιστροφή στις αγορές τον Σεπτέμβριο

Μετά το πρώτο τρίμηνο του 2011 εκτιμούν πηγές του τραπεζικού χώρου ότι θα κριθεί κατά πόσον η Ελλάδα θα μπορέσει να επιστρέψει στις αγορές για δανεισμό στα τέλη του 2011 με αρχές του 2012.

Οι πρόσφατες συντονισμένες αναφορές στην επιστροφή στις αγορές, μεταξύ άλλων από τον σύμβουλο του Πρωθυπουργού και πρώην αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Λ. Παπαδήμο, αλλά και από την εκπρόσωπο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου κ. Κ. Ατκινσον δεν θεωρούνται τυχαίες. Η τρόικα, σε συνεργασία προφανώς με την κυβέρνηση, έχει επεξεργαστεί σενάρια με βάση τα οποία η επιστροφή αυτή θα ήταν εφικτή. Τα σενάρια προβλέπουν ότι οι αγορές θα περιμένουν να δουν όχι απλώς τον προϋπολογισμό του 2011, αλλά τα οριστικά αποτελέσματα του 2010, τα οποία θα γίνουν γνωστά προς το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2011. Αν τα αποτελέσματα είναι καλά και το έλλειμμα έχει πράγματι μειωθεί όσο είχε προβλεφθεί και παράλληλα έχουν υλοποιηθεί και περαιτέρω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων κτλ), προβλέπεται ότι το κλίμα θα βελτιωθεί στις αγορές.

Οχι αμέσως. Το άνοιγμα των αγορών ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση δεν θα είναι άμεσο. Υπολογίζεται ότι θα μεσολαβήσει τουλάχιστον ένα εξάμηνο έως ότου συμβεί. Αν όλα πάνε καλά, τότε «ίσως μπορείς να ελπίζεις σε μια επιστροφή στις αγορές από τον Σεπτέμβριο», αναφέρει τραπεζικό στέλεχος. Διαφορετικά, προσθέτει άλλη υψηλόβαθμη πηγή, «αν δεν υπάρξει βελτίωση στις αγορές θα έχουμε πρόβλημα και δεν θέλω καν να αναφερθώ σ΄ αυτό».

Για να μην υπάρξει αυτό το πρόβλημα, η τρόικα πιέζει να τηρηθεί κατά γράμμα το Μνημόνιο και να διορθωθούν οι αδυναμίες που έχουν εντοπιστεί πριν αποτυπωθούν στο ύψος του ελλείμματος.

«Το παιχνίδι θα παιχθεί τώρα στην εξέλιξη των εσόδων, που εμφανίζουν υστέρηση, αλλά και στις δαπάνες, ιδίως των νοσοκομείων, αλλά και των ΔΕΚΟ, όπως ο ΟΣΕ που κοστίζει στο Ελληνικό Δημόσιο 2 εκατ. ευρώ την ημέρα», αναφέρουν οι ίδιες πήγες.

Να σημειωθεί, πάντως, ότι τα θετικά σενάρια επιστροφής στις αγορές δεν αναιρούν τις διεργασίες για επιμήκυνση του χρόνου εξυπηρέτησης των δανείων της Ελλάδας Διευκρινίζεται ότι η επιμήκυνση δεν πρέπει να ταυτίζεται με αναδιάρθρωση. Το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης διαψεύδουν σε κάθε τόνο το τελευταίο διάστημα αξιωματούχοι της τρόικας.