«Ο,τι είχα να πω, το λέω εδώ µέσα»

Λόγια και εικόνες συνθέτουν ένα αινιγµατικό παλίµψηστο που κρύβει τη ζωή και το έργο του 80χρονου εικαστικού καλλιτέχνη
Μια πινελιά. Από εκεί ξεκίνησαν όλα. Μια διεθνής εικαστική διαδροµή που ξεπερνά τον µισό αιώνα γεµάτη ανατροπές, δοκιµασίες, πειράµατα, επιτυχίες και αποτυχίες. Είναι η πορφυρή πινελιά του Κώστα Τσόκλη που υποδέχεται τους επισκέπτες στην έκθεση-αφιέρωµα στον καλλιτέχνη, στο Ιδρυµα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως στην Ανδρο, η οποία εγκαινιάστηκε το Σάββατο.

Ανατροπή. Είναι το κλειδί της έκθεσης. Και τούτο διότι δεν πρόκειται για µια µίνι αναδροµική, αλλά για µια έκθεση όπου κυριαρχεί ο λόγος και έπεται η εικόνα, καθώς ο Κώστας Τσόκλης µε αφορµή τα 80ά γενέθλιά του θέλει να «συστηθεί» περισσότερο ως προσωπικότητα και ως καλλιτέχνης µέσα από τις σκέψεις του παρά µέσα από τις εικαστικές του δηµιουργίες. Από τα παλιά πορτρέτα της µητέρας του – που δεν συνηθίζει να εκθέτει – ώς την περίοδο που «πάλευε» µε τη λινάτσα και το κάρβουνο παρακολουθώντας την Αρτε Πόβερα. Και από τις «Αντανακλάσεις» του – τους κουβάδες γεµάτους νερό ή ουρανό; – και τα έργα του που ξεπερνούν το τελάρο και βγαίνουν στον χώρο, βρίσκονται – έστω και µε µοναδικά παραδείγµατα – στην Ανδρο σε µια προσπάθεια να ιχνηλατήσουν την πορεία του Κώστα Τσόκλη, χωρίς όµως να αποτελούν και µια χορταστική δόση της δουλειάς του (µόλις 12 έργα).

Την παράσταση κλέβει ο λόγος. Των άλλων για τον Κώστα Τσόκλη. Φράσεις από κριτικές που έχουν γραφτεί όλα αυτά τα χρόνια που µπλέκονται στους τοίχους και δηµιουργούν ένα προκλητικό προς αποκρυπτογράφηση παλίµψηστο. Λόγια του Ζαν Ντιπρέ και του Πιερ Ρεστανί, της Ελένης Βακαλό και του Νίκου Καρούζου, του Χάρη Καµπουρίδη και της Μαρίας Κοτζαµάνη, µεταξύ άλλων, αποκαλύπτουν πως «χάρη στον Τσόκλη ο άνθρωπος δέχεται να φάει, να συλλογιστεί, να κοιµηθεί, να κάνει έρωτα σε µια δηµόσια πλατεία».

Κυρίαρχος όµως αποδεικνύεται ο δικός του λόγος. Ο Κώστας Τσόκλης δεν αρκείται στα γνωστά. Τα λέει κι αυτά µέσα από ένα 45λεπτο βίντεο µε παλιές του συνεντεύξεις. Οµως για πρώτη φορά τολµά να αυτοβιογραφηθεί. Να κάνει τον απολογισµό του και να τον απλώσει ως ακόµη ένα έργο του στους τοίχους του κτιρίου – από το ισόγειο ώς την οροφή του πρώτου ορόφου. Και θα δηλώνει παρών καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης, καθώς ακούγεται η φωνή του να µιλάει για τις απόψεις του σε µια λιτή εγκατάσταση εικόνας και ήχου.

«Τώρα που ο χρόνος του φυσικού µέλλοντός µου περιορίζεται, ανακαλύπτω το παρελθόν, σαν τη µόνη δυνατή προέκταση της ζωής και της αντίληψης µου και σαν αστείρευτη πηγή εµπειριών για µορφοποίηση», γράφει στους τοίχους ο Κώστας Τσόκλης. Και αφού έχει περιγράψει στιγµιότυπα από τη ζωή του και ειδικά τα πρώτα δύσκολα χρόνια, καταλήγει: «Σας έδωσα περισσότερα από ό,τι µου δώσατε, µου χρωστάτε, δεν σας χρωστάω».

ΙΝFΟ

Εκθεση Κώστα Τσόκλη στο Ιδρυµα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως στη Χώρα της Ανδρου (τηλ.
22820-24598). Εως τις 26 Σεπτεµβρίου.
Είσοδος ελεύθερη.

Στιγµές απελπισίας, αγωνίες µιας ζωής

Η έκπληξη. Κρύβεται στο τέλος της έκθεσης. Είναι το νέο έργο του καλλιτέχνη, απόρροια της ηλικίας του, όπως λέει. Ενα φέρετρο στην καρδιά της αίθουσας, στηµένο σε επικλινή στάση σα σκηνικό όπερας. Και στον µαύρο τοίχο ζωγραφισµένα σύννεφα πάνω στα οποία µπουσουλάει – σα να σέρνεται στο άπειρο του σύµπαντος – ένα µωρό. Ενα έργο δυνατό και διόλου απαισιόδοξο µε τη γνωστή τεχνική της ζωντανής ζωγραφικής (βίντεο και ζωγραφική) που καθιέρωσε τον Κώστα Τσόκλη στη διεθνή εικαστική σκηνή. Οδηγίες για να δείτε την έκθεση δεν υπάρχουν, καθώς τόσο ο καλλιτέχνης όσο και η επιµελήτρια Αθηνά Σχινά επέλεξαν να µη βάλουν λεζάντες στα έργα και να µην ακολουθήσουν γραµµική πορεία εξέλιξης στην παρουσίαση. Διότι «ό,τι είχα να πω, το λέω εδώ µέσα. Στιγµές απελπισίας και αγωνίες µιας ζωής», επισηµαίνει ο Κώστας Τσόκλης.

Φεύγοντας µπορείτε να προµηθευτείτε την πλήρη έκδοση που συνοδεύει την έκθεση προς 30 ευρώ (Εκδ. Αδάµ) και µπλουζάκια προς 10 ευρώ.