Λίγο Μαρινέλλα, λίγη πλάκα και το αγώγι του…

Σαν µπρεχτική Μάνα Κουράγιο, σέρνοντας ένα κάροαγώγι, µπήκε στο αρχαίο θέατρο ο αγρότης Δικαιόπολις – Σταµάτης Κραουνάκης, επιφορτισµένος µε διπλό ρόλο: πρωταγωνιστή και συνθέτη. Σε τούτο το αγώγι είχε φορτώσει την ιστορία της πολιτικής διαφθοράς στην Αθήνα του Περικλή, των κάθε λογής πολέµων και της πανάκριβης Ειρήνης, που την έφερε ώς τις δύσκολες µέρες µας, διαχρονικός, ο λόγος του Αριστοφάνη. Που χειροκροτήθηκε περισσότερο απ’ όλους στην Επίδαυρο
«Απαπαπα. Πόλεµος. Πόλη. Μαύρο βόλι. Μαύρο χρήµα. Χαρές λιγοστές. Οι λύπες όσες η άµµος της θάλασσας. Θέλετε να µετρήσω πότε χέστηκα τελευταία φορά από τη χαρά µου; Οταν είδα τον Κλέωνα, τον πρωθυπουργό µας, να ξερνάει τα µπικικίνια που σούφρωσε».Από την αρχή ο Δικαιόπολις δίνει την αίσθηση της φαρµακερής για την πολιτική αριστοφανική κωµωδία, που σύµφωνα µε τα λόγια του Σταµάτη Κραουνάκη µάς φέρνει στη «δύσκολη χρονιά του 425 π.Χ.».

Στο βάθος, το σκηνικό του Γιώργου Πάτσα, κουρτίνες και κεκλιµένα τηλεγραφόξυλα άλλαζε «διάθεση» στους φωτισµούς της Ελευθερίας Ντεκώ. Το κάρο-αγώγι που σέρνει ο Δικαιόπολις σπρώχνει ο κήρυκας (Ιορδάνης Αϊβαζόγλου), που θυµίζει Κολλητήρι του Καραγκιόζη, µέσα στο κοστούµι – από τα τουρλού τουρλού, όπως εκείνα του Χορού – της Ερσης Δρίνη.

«Ο πόλεµος έτρεχε ήδη µια πενταετία και είχε ξεκατινιάσει τη ζωή της Ελλάδας ολόκληρης» εξηγεί µε δικά του λόγια. «Αρχή µεγάλων κακών για την Ελλάδα, λέει ο ιστορικός Θουκυδίδης. Αυτός ο πόλεµος ίσως και να µην τέλειωσε ποτέ. Εξακολουθεί να ξεπατώνει τη χώρα η µίζα, η διαπλοκή, η ρουφιανιά, η µπουρδολογία των εκπροσώπων του λαού, που παρ όλα αυτά κάποιο Σώµα τους εκλέγει – τι Σώµα είν’ αυτό; Τερατώδες, ποδοσφαιρικό, µοιρολατρικό, δεισιδαίµον, τεµπέλικο, παραδόπιστο… Ο Δικαιόπολις είναι αγρότης που, εκµεταλλευόµενος τον πόλεµο, κηρύσσει προσωπική ελεύθερη αγορά, αγοράζοντας προσωπική ειρήνη, διαµεσολαβούντος ενός Αµφίθεου που του δίνει τα οδοιπορικά και τον αµολάει στη Σπάρτη να ψωνίσει ειρήνη.

Οταν πλακώνει το Σώµα των πολιτών να τον ξεσκίσει, διέρχεται όλα τα τερτίπια του θεάµατος της πολιτικής: γίνεται ιερέας, ηθοποιός, ζητιάνος, ψήνει τον µοδάτο Ευριπίδη να τον καµουφλάρει θεατρικά για να µιλήσει στους πολίτες και τελικά τους κερδίζει…».

Σ’ αυτό η σκηνοθεσία του Σωτήρη Χατζάκη πρόσθεσε αρκετά επιθεωρησιακά στοιχεία, µαζί µε «δάνεια» από νεώτερα σουξέ κι ατάκες. Και τι δεν πέρασε: Ρώσοι πρέσβεις υπό τους ήχους του ρωσικού «Οchi Chernye», ατάκες όπως «σχόλασαν τα πρωινάδικα», λέξεις όπως Stolichnaya, Dos vedanya, Βabushka, στη Μόσχα, αδελφές µου, στη Μόσχα (Τσέχωφ), το Εµβατήριο του Θριάµβου από την «Αΐντα» του Βέρντι, σηµαίες της Ε.Ε. στο τρίτροχο ποδήλατο-άρµα του Αρτάβα (Κωνσταντίνος Χατζησάββας) που θυµίζει φαραώ, «Κomm hier schnell» (α λα ναζιστικά), τα θρακιώτικα «Λιανοχορταρούδια», ο Θέωρος (Νίκος Τουρνάκης) µε… φορέσιµο παιδικό αλογάκι και ακολούθους µε µαύρους εύκαµπτους φαλλούςφίδια, το «11888 – Τυχαίο; Δεν νοµίζω», το… παριζάκι του Gummy Βear.

Ο Αµφίθεος φέρνει στον Δικαιόπολη τρεις εκδοχές ειρήνης, σε µπουκαλάκια, σαν κολόνια, για να διαλέξει εκείνος την 30ετή και να… λουστεί. Και ο υπερκινητικός (ελέω Φωκά Ευαγγελινού) Χορός των Αχαρνιωτών φωνάζει συνθήµατα όπως «Αχαρνιώτες στα διόδια / θα γίνουν επεισόδια», για να καταλήξει σε ένα διονυσιακό «(που) τσα τσα».

Με ένα τάνγκο φτάνει στον Ευριπίδη (ο 25χρονος Αριστοφάνης διακωµωδεί στο πρώτο έργο του τον «κατεστηµένο» τραγικό ποιητή) για να τον βοηθήσει να µεταµφιεστεί. Κι ο Ευριπίδης (Γιάννης Σαµσιάρης) εµφανίζεται ως… Μαρινέλλα κι αρχίζει το Ρεσιτάλ: «Τολµάς στο περιθώριο που ζω να περπατάς; Τολµάς;» (Τολµώ), µε τον Δικαι όπολη να απαντά α λα Κώστας Χατζής στο θρυλικό «Ρεσιτάλ», «Ο Τήλεφος όλα τα υποµένει / ο Τήλεφος όλα τα γνωρίζει / κι είναι η φτώχεια του καταραµένη / και τουρτουρίζει / και τουρτουρίζει» (Η αγάπη όλα τα υποµένει), «Θέλω µάτια δακρυσµένα / θέλω κλάµατα σωστά / κι άµα σπάσουν τα ταµεία / θέλω να ‘χω ποσοστά» (Ούτε µάτια δακρυσµένα), «Ευριπίδη µου θα γίνει το µεγάλο πήδηµα / Τραγωδία κωµωδία είναι αδέλφια δίδυµα» (Βάστα µάνα) και «Τα λόγια είναι περιττά την ώρα που χωρίζουµε», για να πνιγεί στο χειροκρότηµα.

Οκτώ φορές διέκοψαν µε χειροκροτήµατα τον µεγάλο µονόλογο του Δικαιοπόλιδος, στις ατάκες-πολιτικά σχόλια. Ποιος έφταιγε για τον πόλεµο; «Απ’ την Αθήνα κάτι τσογλάνια µαστουρωµένα πήγανε στα Μέγαρα κι άρπαξαν µια πουτάνα, τη Σιµαίθα», εξήγησε ο Σταµάτης Κραουνάκης, εκφέροντας τον λόγο σαν πάνω σε νότες. «Θύµωσαν οι Μεγαρίτες και πήγανε στην Αθήνα και αρπάξανε δύο τροφαντά πορνίδια της Ασπασίας, την Ευτέρπη και τη Λιολιώ. Ετσι ο πόλεµος που ξέσπασε και ρήµαξε – και ρηµάζει – την Ελλάδα είχε για αφορµή τρεις πουτάνες». Και στην κορύφωση «Επρεπε να πληρώσουν οι φταίχτες!» το κοινό τα έδωσε όλα, επιδοκιµάζοντας πιο βροντερά από κάθε άλλη σκηνή…

Πέρα από τα φλας που άστραφταν πριν από την παράσταση, πέρα από το χειροκρότηµα για την είσοδο του Γιώργου Μαρίνου και του Λάκη Λαζόπουλου, πέρα από το σούσουρο για την εντυπωσιακή Ζωζώ Σαπουντζάκη ή τις φωτογραφίες της Αννας Βίσση που έπαιρναν µε τα κινητά τους αρκετοί θεατές (ναι, η τραγουδίστρια πήγε στην Επίδαυρο και φάνηκε να τη συνοδεύει ο διευθυντής του Φεστιβάλ Γιώργος Λούκος)

τις εντυπώσεις τις κέρδισε το ίδιο το κείµενο. Γιατί αν και οι «Αχαρνής» του ΚΘΒΕ είχαν ήδη παρουσιαστεί στους Δελφούς, στη Θεσσαλονίκη και στο Θέατρο Φιλίππων, στο θέατρο του – ιαµατικού – Ασκληπιείου της Επιδαύρου φάνηκε να ξεκαθαρίζει το είναι από το φαίνεσθαι.

Τα χάχανα για τις αθυροστοµίες και τα επίπλαστα επιθεωρησιακά αστεία από το γέλιο και την πραγµατική επιδοκιµασία – που αφορούσε τον λόγο (σε απόδοση Κ.Χ. Μύρη). Και όλα αυτά πάνω στη νότα λα, στην οποία φαίνεται πως συντονίζει το κοίλον του µνηµείου, όπως είχε διαπιστώσει κατά την προετοιµασία του ο Σταµάτης Κραουνάκης.

Οταν είχε πρωτοδιαβάσει δυνατά τον ρόλο σε ένα γκρουπ Γερµανών τουριστών, για να δοκιµάσουν την ακουστική… Ο Μεγαρίτης-Κώστας Βουτσάς, που απεγνωσµένος έφερε τις δύο κόρες του, την Κάτινα και τη Σαλαµάκι (µία από τις ατάκες των ταινιών του που χρησιµοποιήθηκαν για να προκαλέσουν γέλιο, αλλά µάλλον έµειναν στη θυµηδία ή πέρασαν απαρατήρητες όπως το «Φσσσστ µπόινγκ» και το «Απονε» της Μάρθας Καραγιάννη)

για να τις πουλήσει ως… γουρουνίτσες, είχε βρει στον ρόλο του πρώτα το σωµατικό στοιχείο.

Οπως έλεγε στα «ΝΕΑ» ο Σταµάτης Κραουνάκης, ενώπιον του ηθοποιού, µετά την παράσταση, «µόλις πρωτοήρθε ξεκίνησε: να σας πω πως µπαίνει ο Μεγαρίτης. Και µας έδειξε το κόλπο µε το πλαγιασµένο πόδι» (στην παράσταση µε τη φουστανέλα και τα τσαρούχια του Μεγαρίτη το «κόλπο» φάνταζε ακόµη πιο αστείο – κάτι που το κοινό επιδοκίµασε µε θέρµη.

Η συγκίνηση και η αποθέωση πρωταγωνιστών και Χορού είχε έρθει λίγο πριν, την ώρα της Παράβασης – που είχε σηµαδέψει παλαιότερα µε τη µουσική του ο Διονύσης Σαββόπουλος («Μούσα καρβουναρού»). Πάνω στην αφαιρετική µουσική του Σταµάτη Κραουνάκη που άφησε να κυριαρχήσει ο ρυθµός του λόγου: «Ηρθε η ώρα η στιγµη / να δώσω µιαν απάντηση / Ελλάδα τι θα πει / του τελεµάρκετινγκ, της τσόντας / του φραπέ, της αρπαχτής. / Ελληνες που άλλα βλέπουν / κι άλλα κάνουν / άλλα λένε κι άλλα καταλαβαίνουν / άλλα θέλουνε κι άλλα ψηφίζουνε / σαν να χέζουνε»…

ΙΝFΟ

«Αχαρνής» σε περιοδεία (Βύρωνας, Ολυµπία, Πέτρα, Ελευσίνα και αλλού) και τον Σεπτέµβριο στο Ηρώδειο.

Η «ψείρα» και το ραβανί

Ο στρατηγός Λάµαχος – Γρηγόρης Βαλτινός, σύµβολο της εξουσίας που επιµένει στον πόλεµο, αφού πρώτα εµφανίστηκε στα λευκά, µε λοφίο και… φαν που σέρνεται στα πόδια του (φωνάζοντας «Sakis»!) και µε το µόνο πραγµατικό τραγούδι της παράστασης – πέρα από εκείνο που απέδωσε ο Χρήστος Μουστάκας – επανήλθε ντυµένος Κρητικός µε µαύρη πουκαµίσα έτοιµος για τον πόλεµο, εν µέσω µαντινάδων. Πάντα µε µικρόφωνο – ψείρα (όχι µόνον στο τραγούδι), που σε κάποια στιγµή έκανε διπλό «είδωλο» στο περίφηµο για την ακουστική του αρχαίο θέατρο, κάτι που σχολιάστηκε µετά την παράσταση.
Με την επιστροφή του από τον πόλεµο, νικηµένος, ρακένδυτος και µατωµένος, µε ένα πι και ορό που κρατά ο Αγγελος – νοσοκόµα (ο Νίκος Καπέλιος που χειροκροτήθηκε πολύ), ο Λάµαχος κέρδισε το κοινό της Επιδαύρου, ατάκα ατάκα, ακόµη κι αν κάποιοι (κουρασµένοι από τη σχεδόν δίωρη παράσταση; Διαφωνούντες; – δεν διευκρινίστηκε) είχαν αρχίσει να αποχωρούν από το πάνω διάζωµα. Με συγκίνηση χειροκρότησε το κοινό την ώρα που σηκώθηκαν πανό µε φωτογραφίες ποιητών, ηρώων της Επανάστασης και στη µέση του Γρηγόρη Λαµπράκη µε τη λέξη «Ελλάς»: «Ηρθε η ώρα να
τους πούµε κατάµουτρα: Εδώ είναι των ποιητών η χώρα… Ελληνες µην αφήσετε τους ποιητές να φύγουν. Κυρίως µην αφήσετε να φύγει ο ποιητής της κωµωδίας (που) είναι το σύνταγµα της ηθικής η µόνη ανεξάρτητη αρχή που λέει αλήθειες, το πνεύµα της θειας. Η κωµωδία, η σάτιρα, σωστός οδοστρωτήρας, κάθε κουµάσι, κάθε δειλό και κάθε κάθαρµα θα λειώσει ανελέητα. Αµήν».

Κι αφού ο Χορός χόρεψε τσιφτετέλι στο «Η αγορά είναι κοινή κι έχει µ…ί σαν ραβανί κι όποιος πειράξει του λαού το ραβανί τον περιµένουν µαύρα χρόνια στη στενή», αφού συνόδευσε τις εξωτικές χορεύτριες του «νικητή» Δικαιόπολη κι άκουσε την τροµπέτα του Σιωπητηρίου, χειροκροτήθηκε ρυθµικά µαζί µε τους πρωταγωνιστές στο διονυσιακό φινάλε: «Την Ελλάδα πρώτα πρώτα που µας έδωσε τα φώτα… Στον τόπο αυτό γεννήθηκαν τα γλέντια, η φιλία, / ο έρωτας, το θέατρο και η Δηµοκρατία».