Επιφυλάξεις μετ΄ επαίνων

«Δυνατό ξεκίνημα, αλλά οι προκλήσεις παραμένουν», είναι το σχόλιο που κάνουν οι εμπειρογνώμονες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην ενδιάμεση έκθεσή τους για την πορεία της εφαρμογής του προγράμματος για τη δανειοδότηση της Ελλάδας, μετά την επίσκεψή τους στην Αθήνα στις 14-18 Ιουνίου.

Η έκθεση, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Παρασκευή (βλ. και «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», 17 Ιουλίου) χτυπά καμπανάκι για τις δαπάνες σε νοσοκομεία, ταμεία κοινωνικής ασφάλισης και δημόσιες επιχειρήσεις, υποδεικνύει μέτρα για περισσότερο ανταγωνισμό στις αγορές, ώστε να πέσουν οι τιμές, ενώ περιέχει και μια ανησυχητική επισήμανση: ότι μπορεί να χρειασθούν πρόσθετα μέτρα για το Ασφαλιστικό!

Είναι ο προάγγελος των συζητήσεων που θα γίνουν στο πλαίσιο της επίσκεψης της τρόικας που αρχίζει τις επαφές της με την ελληνική κυβέρνηση την ερχόμενη Δευτέρα και θα παραμείνει στην Αθήνα έως τις 6 Αυγούστου.

Η τρόικα θα συντάξει στη συνέχεια την τελική της έκθεση και με βάση αυτήν θα αποφασισθεί η εκταμίευση ή όχι της επόμενης δόσης του δανείου, στα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου, συνολικού ύψους 9 δισ. ευρώ.

Το Ασφαλιστικό είναι από τα πιο δυνατά σημεία της εφαρμογής του προγράμματος, σύμφωνα με τους τεχνοκράτες του ΔΝΤ, καθώς ήρθε στη Βουλή νωρίτερα απ΄ ό,τι προέβλεπε το χρονοδιάγραμμα και περιλαμβάνει σημαντικές περικοπές δαπανών. Ωστόσο, οι ίδιοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρειασθούν περαιτέρω περικοπές, αν η μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής δείξει ότι οι αλλαγές που ήδη έγιναν δεν είναι αρκετές για να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος στόχος της συγκράτησης των δαπανών. Μάλιστα, η έκθεση αναφέρει ότι η κυβέρνηση έχει αναλάβει σχετική δέσμευση.

Πηγή αβεβαιότητας, σύμφωνα με τους τεχνοκράτες που ασχολήθηκαν με το Ασφαλιστικό, είναι οι επικουρικές συντάξεις, το κόστος των οποίων, όπως λένε, απαιτεί περαιτέρω ανάλυση.

Οι εκπρόσωποι του Ταμείου περιμένουν τώρα να δουν κάποια βασικά συμπεράσματα της αναλογιστικής μελέτης, στο πλαίσιο της επίσκεψής της τρόικας στην Αθήνα. Ο στόχος που έχει συμφωνηθεί είναι να συγκρατηθεί η αύξηση των δαπανών του Ασφαλιστικού στο 2,5% του ΑΕΠ ώς το 2060, έναντι 12,5% του ΑΕΠ που θα ήταν χωρίς μέτρα. Δηλαδή, η περικοπή πρέπει να είναι 10% του ΑΕΠ. Ωστόσο, οι δικές τους αρχικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι αυτή θα είναι 6,5-8,5%, δηλαδή ίσως απαιτούνται περαιτέρω μέτρα. Εντυπωσιασμένοι αλλά και ανήσυχοι
Οι τεχνοκράτες του Ταμείου δηλώνουν «εντυπωσιασμένοι από την αποφασιστικότητα των αρχών να πετύχει το πρόγραμμα».

Αναγνωρίζουν, μάλιστα, ότι το κυβερνητικό έργο το δυσχεραίνει όχι μόνο η κοινωνική αναταραχή που προκαλεί, αλλά και η συνεχής αμφισβήτηση που διατυπώνεται από τον Τύπο σχετικά με το αν η Ελλάδα μπορεί να πετύχει, χωρίς να κάνει αναδιάρθρωση του χρέους της. Οπως σημειώνουν, η Ελλάδα πληρώνει τώρα «κόστος αξιοπιστίας». Για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό πρέπει να αποδείξει ότι «το πρόγραμμα εφαρμόζεται πλήρως, υποστηρίζεται από κοινωνική συναίνεση και υπάρχει προοπτική ανάκαμψης της οικονομίας».

Σε σχέση με τον προϋπολογισμό, αν και σημειώνουν ότι η μείωση του ελλείμματος βαδίζει με βάση τον στόχο, εντοπίζουν πηγές κινδύνων:

Στα νοσοκομεία, τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και τους ΟΤΑ, όπου σημειώνεται υπέρβαση 1,5 δισ. ευρώ ή 0,6% του ΑΕΠ, κάτι που εν μέρει αντισταθμίζει την πολύ καλή επίδοση σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης. Ειδικότερα, στα νοσοκομεία έχουν συσσωρευτεί απλήρωτοι λογαριασμοί ύψους 840 εκατ. ευρώ που υπάρχει κίνδυνος να καταστούν εκπρόθεσμοι και να επαναληφθεί το πρόβλημα του παρελθόντος. Ο μηχανισμός παρακολούθησης αυτών των λογαριασμών έχει καθυστερήσει.

Στις δημόσιες επιχειρήσεις, οι οποίες επηρεασμένες και από την κρίση εκτιμάται ότι δεν θα μπορέσουν να εξυπηρετήσουν δάνεια ύψους 1,5 δισ. ευρώ το 2010, με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, κάτι που θα επιβαρύνει περαιτέρω το δημόσιο χρέος.

Στα διαρθρωτικά ταμεία εντοπίζεται επίσης καθυστέρηση απορρόφησης και παρά τις καλές προθέσεις, όπως σημειώνουν, υπάρχει κίνδυνος οι εισπράξεις να υπολείπονται των στόχων, στο τέλος του χρόνου. Αυτό αποτελεί πηγή ανησυχίας, όχι τόσο για τον προϋπολογισμό, όσο για την ανάπτυξη, όπου οι ανάγκες είναι επιτακτικές.

Ακόμη, οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ ανησυχούν για τον πληθωρισμό, που όπως λένε είναι υψηλότερος από ό,τι είχε προβλεφθεί και εν μέρει μόνο οφείλεται στις αυξήσεις φόρων, τις οποίες η αγορά πέρασε εξ ολοκλήρου στις τελικές τιμές. «Ο ανταγωνισμός είναι ανεπαρκής», σημειώνουν χαρακτηριστικά και ρίχνουν το μπαλάκι στην υπουργό Οικονομίας κ. Λ. Κατσέλη, επισημαίνοντας ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές στον τομέα αυτό είναι κρίσιμες.

Για το τραπεζικό σύστημα
Ειδική αναφορά κάνει η έκθεση και στον τραπεζικό τομέα, σημειώνοντας ότι είναι υπό πίεση, καθώς οι συνθήκες ρευστότητας παραμένουν σφιχτές. Η έκθεση σημειώνει ότι η κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών παραμένει πάνω από το όριο, αν και σημειώθηκε κάποια διάβρωση, με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια να φτάνουν στο 8,2% τον Μάρτιο.

Ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας του συστήματος συνολικά ανέρχεται στο 12,9% στο τέλος Μαρτίου, όπως αποκαλύπτει η έκθεση, έναντι 13,2% τον περασμένο Δεκέμβριο. Ωστόσο, ακόμη κι έτσι ξεπερνά με άνεση το όριο του 8%, που προβλέπουν οι κανονισμοί.

Οι τεχνοκράτες τάσσονται υπέρ των μέτρων που έχει λάβει η κυβέρνηση για τη στήριξη των τραπεζών και σημειώνουν ότι το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα είναι σε θέση να παράσχει χρηματοδότηση τον Σεπτέμβριο. Στην απίθανη περίπτωση, σημειώνεται, που θα χρειασθεί κάποια τράπεζα χρηματοδότηση νωρίτερα, υπάρχει τέτοια δυνατότητα. Η κατάσταση στις τράπεζες απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση, καταλήγει η έκθεση.

ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ

Την ανησυχητική επισήμανση ότι μπορεί να χρειασθούν πρόσθετα μέτρα περιέχει η ενδιάμεση έκθεση του ΔΝΤ

Πάνω απ΄ όλα η ανάπτυξη

ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ τονίζεται ότι έχει τεράστια σημασία να προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις που θα δώσουν μελλοντικά ώθηση στην ανάπτυξη.

Συγκεκριμένα, επισημαίνονται καθυστερήσεις στις μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων και υπηρεσιών και τονίζεται ότι αυτές πρέπει να ενισχυθούν.

«Η κλειστή φύση της ελληνικής οικονομίας και η ανικανότητά της να μειώσει τον πληθωρισμό κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης ακόμη και στη μέση μιας βαθιάς ύφεσης είναι απόδειξη ελλιπούς ανταγωνισμού στις αγορές», αναφέρει η έκθεση, που καταγράφει έντονη αντίδραση από τα κλειστά επαγγέλματα. Καλεί, εξάλλου, το ΔΝΤ την κυβέρνηση να μην κάνει κανένα συμβιβασμό σε ό,τι αφορά την ιδιωτικοποίηση και το κλείσιμο διαφόρων δημοσίων επιχειρήσεων που δεν απέδωσαν τίποτα, παρά μόνο κατανάλωσαν τα χρήματα του φορολογούμενου και αποτελούν εμπόδιο στον ελεύθερο ανταγωνισμό.