[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Ε.Ε.: διδάγµατα από τη δεκαετία του 1980

«ΟΤΙ ΤΑ πράγµατα δεν βαίνουν κατ’ ευχήν στην… Ευρωπαϊκή Ενωση δεν µέν’ η ελαχίστη αµφιβολία» για να παραφράσουµε κάπως τον Καβάφη. Το κεντρικό ερώτηµα είναι όµως γιατί δεν καταβάλλεται µια περισσότερο συντονισµένη προσπάθεια από τις χώρες εκείνες που θα είχαν το υψηλότερο ενδιαφέρον να αλλάξουν κάποια πράγµατα. Αναφέροµαι κυρίως στις χώρες του Μεσογειακού Νότου – Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία – και ίσως Γαλλία και Ιρλανδία. Οι χώρες αυτές εάν συνεργάζονταν περισσότερο συντονισµένα θα µπορούσαν πρώτα απ’ όλα να αλλάξουν την agenda, το περιεχόµενο των συζητήσεων αλλά και αποφάσεων για τη συγκρότηση της οικονοµικής διακυβέρνησης. Η δυναµική των συζητήσεων και αποφάσεων αυτή τη στιγµή κυριαρχείται ουσιαστικά από τις γερµανικές απόψεις σύµφωνα µε τις οποίες αυστηρότερη δηµοσιονοµική πειθαρχία και εξοντωτικές ποινές συνιστούν την απάντηση στην κρίση που αντιµετωπίζει η ευρωζώνη. Χωρίς να υποτιµάται η σηµασία της πειθαρχίας, κανένας ουσιαστικά εκτός Γερµανίας δεν πιστεύει ότι τα θεµελιακά προβλήµατα της ευρωζώνης εντοπίζονται απλά και µόνο στην απουσία πειθαρχίας και ποινών. Εντοπίζονται αντίθετα στην ασυµµετρία που υπάρχει ανάµεσα στις χώρες που κερδίζουν από τη λειτουργία του ενιαίου νοµίσµατος σε ό,τι αφορά την απόδοση της οικονοµίας τους (ανταγωνιστικότητα κ.λπ.) και στις χώρες που σχετικά χάνουν στο ίδιο πεδίο. Η ασυµµετρία αυτή θα πρέπει να διορθωθεί µε κάποιους εξισορροπητικούς µηχανισµούς (µεταφοράς πόρων κ.λπ.). Το ίδιο έγινε στη δεκαετία του 1980 µε την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς, οι οποιεσδήποτε αρνητικές συνέπειες της οποίας εξισορροπήθηκαν µε την υιοθέτηση της διαρθρωτικής πολιτικής συνοχής. Και καλά η Γερµανία δεν θέλει να ακούσει για τέτοιους µηχανισµούς (transfer Union), όπως δεν ήθελε και στη δεκαετία του 1980. Αλλά οι ενδιαφερόµενες χώρες – µέλη που προαναφέραµε γιατί δεν συντονίζονται µε στόχο να αλλάξουν, να εξισορροπήσουν κάπως την agenda; Γιατί σύρονται έτσι τυφλά από τη γερµανική άποψη; Η εµπειρία της δεκαετίας του 1980 είναι εξόχως διδακτική. Υπό ορισµένες προϋποθέσεις µπορούν να αλλάξουν και την agenda αλλά και τη µέθοδο, δηλαδή τη διακυβερνητική οργάνωση της οικονοµικής διακυβέρνησης που σαφώς θα βλάψει τις µικρότερες χώρες – µέλη.

Ο Π. Κ. Ιωακειµίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών και µέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.