Πυρετός του μαύρου χρυσού

Επειτα από συνοριακή διαμάχη αρκετών ετών, η Νορβηγία και η Ρωσία συμφώνησαν να συνεργαστούν για να ανοίξουν τον δρόμο προς τον μαύρο χρυσό της Αρκτικής. Συγχρόνως, οι Νορβηγοί προσπαθούν να ξορκίσουν το φάντασμα μιας πετρελαιοκηλίδας όπως αυτής που καταπίνει τον Κόλπο του Μεξικού.

Το φυσικό φως στο νορβηγικό λιμάνι του Χίρκινες δεν λείπει ακόμη κι όταν το ρολόι δείχνει μεσάνυχτα. Τα ξύλινα σπίτια, βαμμένα ώχρα, κόκκινο και πράσινο παστέλ, δίνουν λίγο χρώμα στο μουντό τοπίο. Εδώ και λίγο καιρό όμως, αυτή η κωμόπολη των 5.000 κατοίκων στις ακτές της Θάλασσας του Μπάρεντς είναι κάτι περισσότερο από ένα κομμάτι του νορβηγικού τοπίου. Το Χίρκινες απέκτησε μεγάλη γεωπολιτική σημασία γιατί έγινε ένα υποχρεωτικό πέρασμα προς τα τεράστια αποθέματα και φυσικού αερίου που βρίσκονται στον πυθμένα του Αρκτικού Ωκεανού. Το ενδιαφέρον γι΄ αυτά τα αποθέματα έχει αυξηθεί κατακόρυφα το τελευταίο διάστημα. Στις 27 του περασμένου Απριλίου, με την ευκαιρία της επίσκεψης του ρώσου προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεφ στο Οσλο, η Νορβηγία και η Ρωσία έθεσαν τέλος σε μία διένεξη στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται θαλάσσια ζώνη 175.000 τετραγωνικών μέτρων.

«Η συμφωνία της 27ης Απριλίου είναι η πιο σημαντική για την εξωτερική πολιτική της Νορβηγίας από την ένταξη στο ΝΑΤΟ, το 1949» δηλώνει στον απεσταλμένο της εφημερίδας «Le Figaro» ο Ρούνε Ραφάελσεν, διευθυντής της Νορβηγικής Υπηρεσίας του Μπάρεντς, ενός φορέα περιφερειακής συνεργασίας με έδρα το Χίρκινες. Ο κινητήριος μοχλός του διπλωματικού διακανονισμού με τον οποίο τερματίστηκε η διένεξη είναι το οικονομικό ενδιαφέρον που μοιράζονται οι δύο πλευρές, επισημαίνει ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας Γιόνας Στόρε.

Απέναντι στο επικίνδυνο ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής κλιμάκωσης, το Οσλο και η Μόσχα κινήθηκαν με πραγματισμό. Προϊόν αυτής της στάσης είναι η συνεργασία εδώ και δύο χρόνια της νορβηγικής Statoil με τη ρωσική Gazprom για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος φυσικού αερίου Chtokman, το οποίο βρίσκεται στα ρωσικά χωρικά ύδατα, περίπου 500 χλμ.

στα ανοικτά του Χίρκινες.

Κοιτάσματα. Η Θάλασσα του Μπάρεντς διαθέτει κοιτάσματα, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων βρίσκεται σε βάθος μερικών εκατοντάδων μέτρων- πολύ λιγότερο από τα 1.500 μέτρα που τρύπησε η ΒΡ στον Κόλπο του Μεξικού. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του νορβηγικού υπουργείου Εξωτερικών, το 40% των παγκόσμιων αποθεμάτων σε πετρέλαιο και το 30% σε αέριο βρίσκονται ακριβώς εκεί. Τα εννέα δέκατα αυτού του πλούτου είναι κρυμμένα κάτω από τα χωρικά ύδατα της Ρωσίας. Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι παρά εκτιμήσεις και πολλοί ειδικοί κρατούν σοβαρές επιφυλάξεις. Οι Ρώσοι εξάλλου δεν έχουν την κατάλληλη τεχνογνωσία για να φτάσουν στα κοιτάσματα. Αλλά αυτή είναι μια δουλειά που θα αναλάβουν οι Νορβηγοί σε συνεργασία με τη γαλλική Τotal. Τα πρώτα κυβικά μέτρα ορυκτού πλούτου αναμένονται το 2016. Πολλοί παρατηρητές όμως εκτιμούν ότι το κόστος της επένδυσης, ύψους 30 δισ. ευρώ, ο κορεσμός της παγκόσμιας αγοράς, καθώς και οι τεχνικές δυσκολίες θα διαψεύσουν το χρονοδιάγραμμα. Αλλά ο δρόμος προς τον μαύρο χρυσό της Αρκτικής έχει αποφέρει ήδη ένα πολύ σημαντικό όφελος. Οπως εκτιμά ο Ρούνε Ραφάελσεν, «αυτές οι δεκαετίες κοινών εργασιών είναι η μεγαλύτερη εγγύηση για την ειρήνη».


Να μη γίνει και η Αρκτική Κόλπος του Μεξικού

«Εάν συμβεί στην Αρκτική αυτό που συνέβη στον Κόλπο του Μεξικού, η καταστροφή θα είναι μη αναστρέψιμη», σχολίαζε πριν από μερικές ημέρες ο Μισέλ Ροκάρ, πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας και σήμερα εκπρόσωπός της στις διαπραγματεύσεις για την εκμετάλλευση των πόλων. Το φάντασμα της πετρελαιοκηλίδας τρομάζει ήδη τη Νορβηγία. Ο ενδεχόμενος κίνδυνος προκάλεσε πολύ έντονη πολιτική διαμάχη στη Νορβηγία, η οποία απείλησε ακόμη και τη συνοχή της κυβέρνησης συνασπισμού της χώρας. «Στη Νορβηγία δεν έχουμε δικαίωμα να τρυπήσουμε εάν δεν εξετάσουμε όλα τα πιθανά σενάρια και δεν εκπονήσουμε περιβαλλοντική μελέτη», επιχειρεί να καθησυχάσει ο αντιπρόεδρος της Statoil. Θεωρητικά, η διαχείριση της διαρροής στην παγωμένη θάλασσα είναι πιο εύκολη. Οπως όμως προειδοποιεί το νορβηγικό Ινστιτούτο Ερευνας για τη Φύση τα οικοσυστήματα της Αρκτικής είναι πιο ευάλωτα, ενώ η γεωγραφική απομόνωση του Αρκτικού Ωκεανού και η έλλειψη υποδομών καθιστούν οποιαδήποτε επιχείρηση μεγάλο ρίσκο.