Οι πεταλούδες ασπίδα από τους παραχαράκτες

Λαμπερά, όπως τα φτερά μιας πεταλούδας, θα μπορούσαν να είναι στο μέλλον τα χαρτονομίσματα και οι πιστωτικές κάρτες.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Κέμπριτζ της Αγγλίας, μελέτησαν την πολυμορφία των χρωμάτων που εκπέμπουν τα φτερά μιας πεταλούδας και σκέφτηκαν να μιμηθούν τον μηχανισμό που τα κάνει να ιριδίζουν ώστε στο μέλλον να τυπώνονται χαρτονομίσματα που είναι δύσκολο να παραχαραχθούν.

Oι επιστήμονες εξέτασαν την πεταλούδα Ρapilio blumei που ζει στο νησί Σουλαβέζι της Ινδονησίας και διαπίστωσαν ότι η ποικιλία των χρωμάτων που αποτυπώνεται στα φτερά της δεν οφείλεται σε συγκεκριμένες χρωστικές ουσίες, αλλά σε μικροσκοπικές δομές που υπάρχουν πάνω τους και οι οποίες μοιάζουν με τις κυψελωτές από χαρτόνι θήκες που βάζουμε τα αυγά.

Αυτές οι μικροκατασκευές αποτελούνται από επάλληλα στρώματα αποξηραμένου δέρματος και αέρα. Καθώς ο ήλιος πέφτει πάνω τους υπό διαφορετική γωνία, οι ακτίνες του ανακλούν στη διατομή τους και παράγουν μια παλέτα από έντονους χρωματισμούς. Ειδικοί ερευνητές του Εργαστηρίου Κάβεντις του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ, με επικεφαλής τους καθηγητές Ούλριχ Στέινερ και Τζέρεμι Μπόμπερκ, στηρίχθηκαν στις τεχνικές της νανοτεχνολογίας και κατάφεραν να φτιάξουν στο εργαστήριο μια πλατφόρμα (νανοδομή), η οποία μιμείται με μεγάλη ακρίβεια τον τρόπο που φεγγοβολούν τα φτερά της πεταλούδας.

Οπως οι ίδιοι ανέφεραν στην Επιθεώρηση Νature Νanotechnology, κατάφεραν να «ξεκλειδώσουν» ένα από τα πολύ καλά κρυμμένα μυστικά της φύσης και θεωρούν ότι η διαδικασία που ακολούθησαν θα μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για την εκτύπωση χαρτονομισμάτων και πιστωτικών καρτών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα χαρτονομίσματα και οι κάρτες θα κρύβουν μέσα τους μια πληθώρα κωδικοποιημένων πληροφοριών (οπτικές δομές), οι οποίες θα ανακλούν μια πανσπερμία χρωματικών συνδυασμών με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η πλαστογράφηση ή η παραχάραξή τους. Οι ειδικοί λένε ότι κατά έναν ανεξήγητο μέχρι στιγμής τρόπο ίσως και οι πεταλούδες να χρησιμοποιούν τον μηχανισμό παραγωγής χρωμάτων στα φτερά τους με σκοπό να ξεγελάσουν τους κυνηγούς τους, αλλά και να κάνουν αισθητή την παρουσία τους σε άλλες πεταλούδες.

«Αν κοιτάξει κανείς την πεταλούδα με κατάλληλο οπτικό εξοπλισμό, θα διαπιστώσει ότι οι μικροκατασκευές στα φτερά της έχουν λαμπερό μπλε χρώμα. Αν όμως κοιτάξει τα φτερά με γυμνό μάτι, τότε θα του φανούν ότι είναι πράσινα», λένε οι άγγλοι επιστήμονες. Οι πεταλούδες λοιπόν ίσως να εξέλιξαν αυτόν τον μηχανισμό που παράγει χρώματα στα φτερά τους, στο πέρασμα εκατομμυρίων ετών.

Σε ένα πράσινο δάσος, οι πεταλούδες έχουν την ικανότητα να φαίνονται πράσινες και να μην αναγνωρίζονται από τα πουλιά που τις τρώνε. Την ίδια όμως στιγμή, στα μάτια των άλλων πεταλούδων μπορούν και φαίνονται μπλε.

«Ξεκλείδωσαν» τη διαδικασία που θα μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για την εκτύπωση χαρτονομισμάτων και πιστωτικών καρτών