Το αίμα έπνιξε τις τουλίπες

Το 2005 η «επανάσταση της τουλίπας» γέννησε πολλές ελπίδες στο Κιργιστάν. Εξι χρόνια αργότερα, οι ελπίδες διαψεύστηκαν με τον πιο αιματηρό τρόπο. Κίνα, Ρωσία και ΗΠΑ όμως έχουν πολλούς λόγους για να θέλουν να επιστρέψει η χώρα άμεσα σε ένα είδος ομαλότητας που χαρακτηρίζει πολλές «δημοκρατίες» της περιοχής.

Τουλάχιστον 47 νεκροί (100 σύμφωνα με την αντιπολίτευση) και 180 τραυματίες είναι ο απολογισμός των χθεσινών συγκρούσεων ανάμεσα στην αστυνομία και διαδηλωτές που αξίωναν την παραίτηση του προέδρου του Κιργιστάν, Κουρμανμπέκ Μπακίγιεφ. Αρκετοί διαδηλωτές κείτονταν νεκροί στο έδαφος λίγα μέτρα από το προεδρικό μέγαρο, ενώ ανάμεσα στα θύματα φέρεται να είναι και ο υπουργός Εσωτερικών της χώρας. Οι οπαδοί της αντιπολίτευσης κατέλαβαν το Κοινοβούλιο και την έδρα της κρατικής τηλεόρασης, ενώ το ισόγειο του κτιρίου της γενικής εισαγγελίας τυλίχθηκε στις φλόγες. Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο Ιντερφάξ, διαδηλωτές λεηλάτησαν το σπίτι του Μπακίγιεφ στην πρωτεύουσα Μπίσκεκ αφαιρώντας τιμαλφή, ρούχα, έπιπλα και χαλιά. Το Κιργιστάν κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αργά χθες, ηγέτες της αντιπολίτευσης δήλωναν πως η κυβέρνηση είχε παραιτηθεί, ο Μπακίγιεφ είχε εγκαταλείψει την πρωτεύουσα και «μια συμμαχία πολιτικών» είχε ήδη σχηματίσει νέα προσωρινή κυβέρνηση με επικεφαλής την πρώην υπουργό Εξωτερικών Ρόζα Οτουνμπάγιεβα. Ξένοι ανταποκριτές μετέδιδαν πως στα χέρια της αντιπολίτευσης είχε περιέλθει πλέον και η έδρα της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας.

Πέντε χρόνια νωρίτερα, ο Κουρμανμπέκ Μπακίγιεφ ήταν ο φυσικός ηγέτης της «επανάστασης της τουλίπας» κατά την οποία ανατράπηκε ο προκάτοχός του. Ο Ασκάρ Ακάγιεφ εγκατέλειψε τη χώρα στις 24 Μαρτίου του 2005 και τα ηνία ανέλαβε ο Μπακίγιεφ. Ο ηγέτης της επανάστασης, όμως, διέψευσε πολύ γρήγορα τις προσδοκίες. «Μετά την επανάσταση της τουλίπας το 2005, δημιουργήθηκε η ελπίδα ότι ο Μπακίγιεφ θα ήταν ένα διαφορετικό είδος ηγέτη από τον Ακάγιεφ. Αλλά κάτι τέτοιο δεν συνέβη», επισημαίνει ο Ράινχαρντ Κρουμ, επικεφαλής ενός πολιτικού ινστιτούτου στη Μόσχα.

Κατήγγειλαν εκτεταμένη νοθεία
Ο Μπακίγιεφ κέρδισε μια δεύτερη θητεία τον περασμένο Ιούλιο πετυχαίνοντας στη θεωρία έναν εκλογικό θρίαμβο. Η αντιπολίτευση και οι διεθνείς παρατηρητές, ωστόσο, κατήγγειλαν εκτεταμένη νοθεία. Ηδη από την πρώτη του θητεία, ο πρόεδρος του Κιργιστάν είχε αποδειχθεί ανίκανος να αντιμετωπίσει τη διαφθορά και να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο των 5,3 εκατ. κατοίκων της χώρας, το ένα τρίτο από τους οποίους ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Σε καίριες θέσεις του κρατικού μηχανισμού διόρισε συγγενείς του, ενώ πολλοί πολιτικοί αντίπαλοί του οδηγήθηκαν στη φυλακή. Ως διάδοχό του στον προεδρικό θώκο προόριζε τον γιο του.

«Εάν η Μόσχα και η Ουάσιγκτον αποφασίσουν να σιωπήσουν, νομίζω ότι ο Μπακίγιεφ θα κρατηθεί στην εξουσία», εκτιμούσε χθες, παρά τις ραγδαίες εξελίξεις, ο Αλεξέι Βλάσοφ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας. Το Κιργιστάν βρίσκεται στην καρδιά της Κεντρικής Ασίας και η θέση του στον γεωπολιτικό χάρτη θεωρείται εξαιρετικά σημαντική: η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν από μια στρατιωτική βάση στο έδαφός του. Οι αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποιούν τη βάση του Μανάς- η αντιπολίτευση απαιτεί να κλείσει- για τις αεροπορικές επιδρομές τους εναντίον των Ταλιμπάν. Για τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα, το Κιργιστάν αποτελεί ένα είδος αναχώματος στην εξάπλωση του ισλαμικού φονταμενταλισμού από το Αφγανιστάν. Καθώς το Κιργιστάν μοιράζεται τη διαφιλονικούμενη κοιλάδα της Φεργκάνα με το Ουζμπεκιστάν και το Τατζικιστάν, οι ξένες δυνάμεις φοβούνται ότι ένας ασταθές Κιργιστάν μπορεί να αποτελέσει τη σπίθα μιας ανάφλεξης στην ευρύτερη περιοχή με ανυπολόγιστες συνέπειες. Χθες, ο Βλαντίμιρ Πούτιν κάλεσε κυβέρνηση και αντιπολίτευση στο Κιργιστάν να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση. Και οι ΗΠΑ δήλωσαν «πολύ ανήσυχες» για τα τεκταινόμενα.