Μεταφέρουν ωκεανούς στα σαλόνια

Εκατομμύρια πλάσματα ξεριζώνονται κάθε χρόνο από το σπίτι τους στον ωκεανό για να μπουν σε ενυδρεία.
Επιστήμονες προειδοποιούν ότι με τον τρόπο αυτό διαταράσσεται το θαλάσσιο οικοσύστημα.

Στους κοραλλιογενείς υφάλους των Νησιών Φλόριντα Κις στις Ανατολικές ΗΠΑ, υπάρχουν πολλοί δύτες που παρατηρούν την ομορφιά του βυθού και τους πολύχρωμους οργανισμούς που βρίσκουν εκεί καταφύγιο. Ορισμένοι όμως από τους βουτηχτές δεν νοιάζονται για την παρατήρηση, αλλά συλλέγουν προσεκτικά ορισμένα ασπόνδυλα πλάσματα, όπως οι γαρίδες Ρeppermint και τα μικρά καβούρια- αναχωρητές που έχουν μπλε πόδια.

Δεν τα μαζεύουν για να τα φάνε, ούτε από χόμπι. Θα τα πουλήσουν για να καταλήξουν σε κάποιο από τα 700.000 ενυδρεία με αλμυρό νερό που υπάρχουν στις ΗΠΑ. Σήμερα, η παλιά κρυστάλλινη γυάλα που φιλοξενούσε ένα ή δύο χρυσόψαρα του γλυκού νερού, διακοσμημένη με ένα πλαστικό φυτό ή βράχο, δεν υπάρχει. Τη θέση της έχουν καταλάβει ενυδρεία που μοιάζουν με μικρούς ωκεανούς. Δεσπόζουν σε μουσεία, ιδιωτικά κέντρα ή και στα σαλόνια σπιτιών και φιλοξενούν μέσα τους όχι μόνο ζωντανά κοράλλια και βράχια παρμένα από τον βυθό, αλλά και ένα σωρό πρωτόγνωρων οργανισμών που ποτέ άλλοτε δεν ζούσαν στην αιχμαλωσία: ανεμώνες, γαρίδες, αχινοί, καβούρια, σαλιγκάρια.

Νέες τεχνολογίες.
Για να τροφοδοτηθούν όλα αυτά τα ενυδρεία και απείρως περισσότερα σε ολόκληρο τον κόσμο, αποψιλώνονται οικοσυστήματα στις θάλασσες. «Η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει οδηγήσει στην κατασκευή ενυδρείων που λειτουργούν με αλμυρό νερό και μπορούν να φιλοξενήσουν οποιοδήποτε είδος ζει στη θάλασσα», λέει ο Άντριου Ράιν που είναι βιολόγος Θάλασσας στο Πανεπιστήμιο Roger Williams. «Για να συντηρήσουν όσο περισσότερο γίνεται τη ζωή στα ενυδρεία, οι κάτοχοί τους τα εφοδιάζουν με μικρούς οργανισμούς που καθαρίζουν το νερό και ελέγχουν» τους πληθυσμούς μικροβίων και τα φύκια. Όμως όταν αφαιρούν αυτούς τους οργανισμούς από έναν κοραλλιογενή ύφαλο, τότε το οικοσύστημα διαταράσσεται. Η ζωή θα ευδοκιμήσει στο ενυδρείο, αλλά όχι στον ύφαλο».

Ορισμένοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι στα ενυδρεία καταλήγουν οργανισμοί για τους οποίους ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά. Υπάρχουν συγκεκριμένα είδη γαστεροπόδων και μαλακίων που κανείς δεν ξέρει πόσο καιρό και κάθε πότε αναπαράγονται. «Το να μαζεύεις τέτοια πλάσματα χρόνο με τον χρόνο από μια συγκεκριμένη τοποθεσία, σύντομα θα αποβεί καταστροφικό», προσθέτει ο δρ Α. Ράιαν. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της επιστημονικής επιθεώρησης ΡLos ΟΝΕ, ο αριθμός των οργανισμών που συλλέχθηκαν από το 1994 μέχρι το 2007, για να καταλήξουν σε ενυδρεία των ΗΠΑ, ανήλθε στα 8,8 εκατομμύρια παρουσιάζοντας αύξηση 13%.

Ενώ το 1994 είχαν συλλεχθεί περίπου 175.000 σαλιγκάρια του είδους Τurbonella, το 2007 ο αριθμός τους έφθασε τα 700.000. Την ίδια χρονιά είχαν πουληθεί και 2,4 εκατομμύρια μπλε καβούρια για να διακοσμήσουν ενυδρεία. Πολλά είδη ασπόνδυλων καταλήγουν σε ενυδρεία όχι επειδή έχουν ωραία χρώματα και εντυπωσιακή όψη, αλλά επειδή μεταξύ άλλων ρυθμίζουν την ισορροπία του οικοσυστήματος.

Οι γαρίδες. Για παράδειγμα μια κόκκινη γαρίδα του γένους Lysmata δεν είναι τόσο εντυπωσιακή όσο άλλες εξαδέλφες της. Μπορεί όμως να αφαιρεί τα μικρόβια από τις ανεμώνες κι έτσι η ζήτησή της για τα ενυδρεία έχει 20πλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. «Υπάρχουν είδη που αγοράζονται από κατόχους ενυδρείων για να επιτελέσουν τη δουλειά που κάνουν στη θάλασσα», προσθέτει ο δρ Α. Ράιαν.

ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ από τους επιστήμονες για τα θαλάσσια οικοσυστήματα

«Τα ενυδρεία είναι ένα παράθυρο προς τη θάλασσα»

Ορισμένοι κατασκευαστές ενυδρείων υποστηρίζουν ότι οι γυάλινες δεξαμενές που φιλοξενούν θαλάσσια ζωή, δεν αποτελούν απλά ένα είδος διακόσμησης για το σπίτι ή το γραφείο. «Είναι ένα επιμορφωτικό παράθυρο προς τη θάλασσα», λέει ο Τζεφ Τέρνερ, ιδιοκτήτης της εταιρείας Reef Αquaria Design of Coconut Creek που φτιάχνει ενυδρεία. Και προσθέτει ότι «όσοι διατηρούν στον χώρο τους από χόμπι τέτοιες κατασκευές ή όσοι το κάνουν για επαγγελματικό λόγο, είναι ευαισθητοποιημένοι για το θαλάσσιο περιβάλλον». Την άποψη αυτή υποστηρίζουν και κάποιοι επιστήμονες όπως η βιολόγος Τζέσικα ΜακΚόλεϊ από την Επιτροπή για τη Διατήρηση της Άγριας Ζωής και των Ψαριών στη Φλόριντα. «Όσοι μαζεύουν τους οργανισμούς από τη θάλασσα είναι εξειδικευμένοι ψαράδες και δεν διαταράσσουν την ισορροπία των πληθυσμών» λέει, ενώ εκείνοι που αποψιλώνουν τους υφάλους από τα ασπόνδυλα υποστηρίζουν ότι έχουν περισσότερη εμπειρία από τους επιστήμονες και ξέρουν τους αναπαραγωγικούς κύκλους των οργανισμών αυτών, το πότε αυξάνονται και το πότε μειώνονται οι πληθυσμοί τους.

Οι υπερπροστατευτικοί γονείς δημιουργούν ψυχολογικά προβλήματα

«Μαμά και μπαμπά σταματήστε να είστε όλη την ώρα πάνω από το κεφάλι μου γιατί μου βλάπτετε τον εγκέφαλο». Αυτά τα λόγια θα έλεγε, αν μπορούσε, ένα παιδί στους υπερπροστατευτικούς γονείς του, οι οποίοι- σύμφωνα με νεώτερες έρευνες- όσο περισσότερο πιεστικοί γίνονται τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να προκαλέσουν στα παιδιά τους ψυχολογικά προβλήματα.

Ο τρόπος που συμπεριφέρονται οι υπερπροστατευτικοί γονείς έχει αντίκρυσμα σε ορισμένες ψυχικές διαταραχές που παρουσιάζουν οι νέοι λίγο μετά την ενηλικίωσή τους. Οι διαταραχές αυτές φαίνεται πως σχετίζονται με ελαττώματα στον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου.

Επιστήμονες από το ιαπωνικό πανεπιστήμιο Gunma μελέτησαν τους εγκεφάλους 50 ανθρώπων που είχαν συμπληρώσει τα 20 τους χρόνια και τους ζήτησαν να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο αναφορικά με την ποιότητα της σχέσης που είχαν με τους γονείς τους, μέχρι την ηλικία των 16 χρόνων.

Το ερωτηματολόγιο, που αποκαλείται Όργανο Μέτρησης Γονεϊκού Δεσμού, αποτελεί μια διεθνώς αναγνωρισμένη τεχνική αξιολόγησης της σχέσης παιδιών και γονέων. Οι επιστήμονες ζήτησαν από τους νεαρούς να γράψουν σε ποιο βαθμό ίσχυαν ορισμένου τύπου συμπεριφορές των γονιών τους, οι οποίες αποτυπώνονταν σε προτάσεις του στυλ «δεν ήθελε να μεγαλώσω ποτέ», «προσπαθούσε να ελέγχει οτιδήποτε έκανα», «προσπαθούσε να με κάνει να νιώθω ότι εξαρτιόμουν από αυτόν/αυτήν». Διαπίστωσαν ότι τα παιδιά με υπερπροστατευτικούς γονείς διέθεταν λιγότερη γκρι ουσία σε συγκεκριμένα τμήματα του προμετωπιαίου φλοιού από ό,τι τα παιδιά που είχαν κανονικούς γονείς. Τα τμήματα αυτά του εγκεφάλου αναπτύσσονται κατά την παιδική ηλικία και η ύπαρξη ανωμαλιών σε αυτά παρουσιάζονται σε ανθρώπους με σχιζοφρένεια και άλλες ψυχικές διαταραχές.

Με φύκια άναψαν μία λάμπα

«Έκλεψαν» το φως από τα φύκια: επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ των ΗΠΑ και Γιονσέι της Σεούλ στη Νότια Κορέα, κατάφεραν να τοποθετήσουν ηλεκτρόδια στο κύτταρο ενός φυκιού που φωτοσυνθέτει, και να «κλέψουν» την ενέργεια που μεταφέρουν τα ηλεκτρόνιά του.

Τα όργανα που διεκπεραιώνουν τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης στα φύκια, λέγονται χλωροπλάστες. Όταν το φως του ήλιου φθάνει στους χλωροπλάστες, οι πρωτεΐνες που διαθέτουν απομονώνουν το οξυγόνο από το νερό και απελευθερώνουν ηλεκτρόνια. Αυτά με τη σειρά τους περνούν από μόριο σε μόριο μεταφέροντας την απαιτούμενη ενέργεια για να ολοκληρωθούν οι χημικές αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης. Οι ειδικοί χρησιμοποίησαν μικροσκοπικά ηλεκτρόδια και για να αποσπάσουν την ενέργεια των ηλεκτρονίων την οποία μετέτρεψαν σε ηλεκτρικό ρεύμα, πολύ μικρού βέβαια φορτίου. Μπόρεσαν όμως με το ρεύμα να ανάψουν μια μικρή λάμπα αλογόνου.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι οι φωτοσυνθετικοί μηχανισμοί οργανισμών όπως είναι τα φύκια, μπορεί να αξιοποιηθούν μελλοντικά σε ευρύτερη κλίμακα. Λένε ότι η χλωροφύλλη, που προσδίδει το πράσινο χρώμα σχεδόν σε όλα τα φυτά, έχει εξελιχθεί για να απορροφά διάφορα μήκη κύματος φωτός, όπως το μπλε και το κόκκινο. Αυτό σημαίνει ότι θεωρητικά υπάρχουν πολύ περισσότετερες επιλογές για να «τραβήξει» κανείς ρεύμα.

Το είδος των φυκιών που χρησιμοποιήθηκε στην έρευνα είναι το Chlamydomonas, ένα μονοκύτταρο, πράσινο μικροφύκι διαμέτρου περίπου 10 μικρομέτρων που κινείται με τη χρήση δύο μαστιγίων. Τα μικροφύκη αυτά ζουν στο χώμα και σε υδροβιότοπους γλυκού νερού.

Οι αστεροειδείς μπορούν να μαζεύουν τα… κομμάτια τους

Μοιάζουν σαν τα ρομπότ στην ταινία «Εξολοθρευτής». Φτιαγμένα από ρευστό μέταλλο, ανακτούσαν την αρχική τους μορφή κάθε φορά που… στραπατσαρίζονταν. Αυτήν την «εφιαλτική» ικανότητα φαίνεται πως έχουν και κάποιοι αστεροειδείς που πλησιάζουν κατά καιρούς τη Γη.

Αν πληγούν από πυρηνική βόμβα μπορούν να ανακτήσουν τα αποκολληθέντα κομμάτια τους.

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ και από το Εθνικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος στο Νέο Μεξικό, προσομοίωσαν την έκρηξη ενός αστεροειδούς που έχει διάμετρο ένα χιλιόμετρο και διαπίστωσαν ότι τα κομμάτια του που διασκορπίζονται μπορεί ύστερα από 2 έως 18 ώρες να επανασυγκολληθούν.

«Αν η έκρηξη είναι πολύ ισχυρή, τότε τα τμήματα του αστεροειδούς θα χαθούν στο Διάστημα. Αν όμως η έκρηξη είναι μικρότερης ισχύος, τότε τα απομεινάρια του θα συσσωματωθούν ξανά σε λίγες ώρες εξαιτίας της βαρύτητας που θα τα έλξει». Σύμφωνα πάντως με μια περυσινή μελέτη που έγινε από το Εθνικό Εργαστήριο Lawrence Livermore στην Καλιφόρνια, για να διαλυθεί εντελώς ένας αστεροειδής με διάμετρο ενός χιλιομέτρου θα πρέπει να πληγεί με μια πυρηνική βόμβα 900 κιλοτόνων, η οποία μπορεί με βάση την υπάρχουσα τεχνολογία να κατασκευαστεί και να εκτοξευτεί στο Διάστημα.