[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η κατάκτηση της αλληλεγγύης

Με την όψιμη αποκάλυψη του βάθους του δημοσιονομικού και εν γένει οικονομικού προβλήματος της Ελλάδας, όλοι γνωρίζουμε πλέον ότι, αν η πολιτική τάξη δεν δράσει εντελώς διαφορετικά από ό,τι μας έχει συνηθίσει, η χώρα θα οδηγηθεί σε ανεπίστρεπτη- και όχι μόνο οικονομική- παρακμή. Είναι ασφαλώς άδικο που αυτή την κατάσταση καλείται να αντιμετωπίσει, υπό ασφυκτικούς μάλιστα όρους, μια κυβέρνηση νέα και αμέτοχη στην πέρα από κάθε λογική διόγκωση των προβλημάτων. Αυτός είναι όμως ο νόμος της πολιτικής. Κι είναι ένας νόμος που μπορεί να λειτουργήσει θετικά: γιατί αυτή η κυβέρνηση, σε αντίθεση με την προκάτοχό της, έχει σωστούς προσανατολισμούς. Το ζήτημα είναι η στάση να μετατραπεί χωρίς την παραμικρή καθυστέρηση σε δράση.

Το μόνο πλαίσιο σωτηρίας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όχι γιατί είμαστε αναγκασμένοι, αλλά γιατί η συμμετοχή μας είναι ασπίδα και, αρκεί να το θελήσουμε, πηγή δύναμης. Ας επιχειρήσουμε να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα αντικειμενικά δεδομένα: α) δυνατότητα «αποπομπής» από την Οικονομική και Νομισματική Ένωση ή την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπάρχει. Τα μέτρα που προβλέπουν οι νέες Συνθήκες για όσους δεν συμμορφώνονται με τους γενικούς οικονομικούς προσανατολισμούς της Ένωσης είναι η εκ μέρους της Επιτροπής «προειδοποίηση» και η εκ μέρους του Συμβουλίου «σύσταση», που μπορεί να δημοσιοποιηθεί (άρθρο 121 παρ. 2 Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Ειδικά δε για την αντιμετώπιση υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων- περίπτωση της Ελλάδας- τα προβλεπόμενα μέτρα είναι η «γνώμη», η «δημόσια σύσταση»- στάδια από τα οποία έχει περάσει η Ελλάδα-, η επιβολή συγκεκριμένων και εντός συγκεκριμένης προθεσμίας μέτρων- κάτι που ουσιαστικά έχει ήδη γίνει- και, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, η επιβολή «κυρώσεων», όπως η αναθεώρηση της πολιτικής δανεισμού, άτοκες καταθέσεις ή πρόστιμα (άρθρο 126 Συνθήκης Λειτουργίας), β) η «μη αποπομπή» δεν σημαίνει ούτε μη παρακολούθηση, ούτε μη βοήθεια- το αντίθετο. Κανόνας λειτουργίας της Ένωσης και ειδικώς της καλούμενης Ευρωζώνης είναι η αυτόβουλη αλληλοενημέρωση (στο πλαίσιο της «πολυμερούς εποπτείας»), ο συντονισμός, η σύγκλιση και η αλληλεγγύη – η οποία, επομένως, δεν είναι ζητούμενο αλλά αρχή της Ένωσης. «Σε πνεύμα αλληλεγγύης» το Συμβούλιο μπορεί να θεσπίζει μέτρα για την αντιμετώπιση της οικονομικής κατάστασης (άρθρο 122 Συνθήκης Λειτουργίας), με «συντονισμό και διάλογο» αντιμετωπίζει τις καταστάσεις, και ειδικά τις δύσκολες, η «Ευρωομάδα» (Πρωτόκολλο 14 προσαρτώμενο στις Συνθήκες), για τη διασφάλιση του ευρώ το Συμβούλιο μπορεί να παίρνει «κοινές θέσεις» σχετικά με ζητήματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (άρθρο 138 Συνθήκης Λειτουργίας), γ) η αλληλεγγύη δεν χαρίζεται, κατακτάται. Έχει- όχι ως αντίβαρο αλλά ως προϋπόθεση- την προσφυγή και τη συνεργασία της ενδιαφερόμενης χώρας, την τήρηση των υφιστάμενων κανόνων και των κοινά συμφωνημένων μέτρων, την αντίληψη ότι αυτά τα μέτρα δεν έρχονται «απ΄ έξω», αλλά αποτελούν μέρος μιας κοινής πολιτικής διαδικασίας, στην οποία η χώρα μας- ευτυχώς- κατάφερε να συμμετάσχει.

Υπ΄ αυτή την έννοια δικαιολογούνται οι δηλώσεις του κ. Αλμούνια (του «κακού» κ. Αλμούνια, που είναι όμως κατά γενική ομολογία ένας από τους καλύτερους επιτρόπους της Ένωσης), ότι «δεν υπάρχει θέμα διάσωσης» και ότι οι σχετικές δημοσιογραφικές πληροφορίες είναι «συναισθηματικές»: εφόσον η Ελλάδα αποφασίσει να παίξει πλήρως και σωστά το παιχνίδι, η «διάσωση» τίθεται αυτόματα σε λειτουργία. Στην πραγματικότητα- κι αυτό δείχνει την αξία της Ένωσης αλλά και τον κάθε άλλο παρά «ανθελληνικό χαρακτήρα» τηςέχει ήδη αρχίσει. Εν αναμονή μιας μόνοναλλά πολιτικά τεράστιας- «ελληνικής απόδειξης»: της αξιοπιστίας. Όχι παραποιημένα στοιχεία, όχι άλλα ψέματα και υπεκφυγές, τα μέτρα που εξαγγέλλονται να υλοποιούνται έγκαιρα (κάτι που, αν γίνει, αντί για πολιτικό κόστος θα προκαλέσει συσπείρωση και στο εσωτερικό της χώρας). Να λοιπόν, εν είδει ευκαιρίας μέσα στην κρίση, μια «αλλαγή παραδείγματος» ικανή να ταρακουνήσει περισσότερο από κάθε πρωτοποριακή ιδέα το πολιτικό μας σύστημα.

ΔΙΑΣΩΣΗ

Στην πραγματικότητα- κι αυτό δείχνει την αξία της Ένωσης αλλά και τον κάθε άλλο παρά «ανθελληνικό χαρακτήρα» της- η διάσωση της Ελλάδας έχει ήδη αρχίσει

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ