[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Όταν απουσιάζουν «επιβράβευση και τιμωρία»

Η ΕΛΛΑΔΑ είναι δυστυχώς μία από τις χώρες όπου δεν λειτουργεί με καθολικότητα ο κανόνας «της επιβράβευσης και της τιμωρίας» («rewards and penalties»). Που δεν λειτουργεί δηλαδή ο κανόνας που λέει πολύ απλά ότι αυτός που αποδίδει, διακρίνεται, ξεχωρίζει, θα πρέπει «να επιβραβεύεται», ενώ αυτός που δεν αποδίδει, που αδιαφορεί, που ασκείται στη διαφθορά, που παρανομεί θα πρέπει «να τιμωρείται». Τίποτα απ΄ όλα αυτά δεν συμβαίνει στη δημόσια σφαίρα. Κυριαρχεί η ισοπεδωτική λογική που τείνει να εξισώνει τους πάντες, καλούς και κακούς, με αποτέλεσμα να επικρατούν οι «κακοί», να θριαμβεύει η μετριότητα και να διαχέεται η διαφθορά. Επειδή ακριβώς δεν λειτουργεί αυτός ο απλός κανόνας, όλοι στην ευρύτερη δημόσια διοίκηση κάποια στιγμή προάγονται, γίνονται στελέχη, διευθυντές, όπως όλοι οι φοιτητές- καλοί ή κακοί- κάποια στιγμή περνούν το μάθημα και τελικά παίρνουν πτυχίο. Επειδή ακριβώς δεν λειτουργεί αυτός ο κανόνας, κανένας ή σχεδόν κανένας από τούς εμπλεκομένους σε υποθέσεις διαφθοράς δεν έχει πάει φυλακή, όπως και κανένας φοροφυγάς δεν έχει ουσιαστικά τιμωρηθεί, όχι με ανώδυνα χρηματικά πρόστιμα, αλλά με πραγματική τιμωρία. Η μη εφαρμογή του κανόνα και η συνακόλουθη επικράτηση της λογικής ότι όλοι, κυρίως στον δημόσιο χώρο, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο σε μια στρεβλή αντίληψη λαϊκίστικου «εξισωτισμού» έχει διαμορφώσει τη διαβρωτική κουλτούρα της απαξίωσης, της διαφθοράς, της ισοπέδωσης. Εν πολλοίς, το οικονομικό πρόβλημα και παθογένειες της Ελλάδας είναι πολιτιστικό πρόβλημα και φαινόμενο.

Και γι΄ αυτό θα πρέπει να αλλάξει όχι μόνο το μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και αυτό της πολιτικής κουλτούρας όσο δύσκολο κι αν είναι, καθώς εμπεδωμένες «πολιτιστικές» συμπεριφορές δεν αλλάζουν εύκολα. Ωστόσο, το καθεστώς της ατιμωρησίας σ΄ αυτή τη χώρα θα πρέπει κάποτε να τερματισθεί είτε πρόκειται για τη φοροδιαφυγή, το κάπνισμα, την οδική συμπεριφορά, την κατάχρηση εξουσίας, τη διαφθορά, την παρανομία γενικά. Η Ελλάδα θα μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι ανέχεται αγόγγυστα τη διαφθορά και την παρανομία και να εμφανίζεται ως η πλέον «αναπτυγμένη υπανάπτυκτη» χώρα-μέλος της Ε.Ε., ως χώρα του «υπαρκτού σουρεαλισμού»…

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΜΕΠ