[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Το 2009 φεύγει…

Το 2009 μας αποχαιρετά και η θλιμμένη φράση της Βιολέτας από την Τραβιάτα του Τζουζέπε Βέρντι μάς έρχεται αυθόρμητα στο μυαλό: «Αddio del passato bei sogni», δηλαδή αντίο στο ευτυχισμένο παρελθόν! Άραγε, μπορούμε να αποχαιρετήσουμε και εμείς τον χρόνο που φεύγει με μια τέτοια διάθεση; Με άλλα λόγια, έγινε κάτι σημαντικό το 2009 που να μας χαρίζει αισιοδοξία ή ευτυχία, είτε σε εθνικό είτε σε παγκόσμιο επίπεδο;

Φοβάμαι ότι στα περισσότερα γεγονότα δεν μπορούμε να θεωρήσουμε πως η χρονιά που πέρασε ήταν θετική (ή, πολύ περισσότερο, ευτυχισμένη). Και θα αρχίσω επιλεκτικά από την Ελλάδα και από ένα γεγονός που αφορά κατά περίεργο τρόπο αυτή την εφημερίδα!

Την προηγούμενη εβδομάδα πέθανε ο Χρήστος Λαμπράκης. Θα αναφερθώ αποκλειστικά σε κάτι που αφορά τη Θεσσαλονίκη και έχει ιδιαίτερο βάρος για μια μεγάλη και ιστορική πόλη, την οποία οι επαγγελματίες της πολιτικής όλων των αποχρώσεων δεν ήθελαν ούτε ανεπτυγμένη ούτε ευημερούσα.

Με λίγα λόγια- και αυτό το κατανοούν όλοι- χωρίς τον Λαμπράκη δεν θα υπήρχε Μέγαρο Μουσικής στη Θεσσαλονίκη και αυτό είναι πολύ σημαντικό για μια χώρα στην οποία οι νέες γενιές δεν μαθαίνουν ποτέ, στο δημοτικό ή το γυμνάσιο, τι σημαίνει ο Μπαχ ή ο Μότσαρτ για τον παγκόσμιο μουσικό πολιτισμό (ενώ γνωρίζουν άριστα την υποκουλτούρα της ανατολίτικης μουσικής των νυχτερινών μας κέντρων).

Επομένως το 2009, με τον θάνατο του Λαμπράκη κλείνει δυστυχώς η ιστορία ενός μη συμβατικού εκδότη, που χρησιμοποίησε την οικονομική του δύναμη όχι απλώς για να εξυπηρετήσει τα στενά επιχειρηματικά του συμφέροντα, αλλά για να διαπαιδαγωγήσει έναν ολόκληρο πληθυσμό σε διαφορετικά ακούσματα ή σε έναν άλλο πολιτισμό (γεγονός που αποδεικνύει ότι η Ιστορία δεν γράφεται από τους συνηθισμένους ανθρώπους). Σε γενικότερο επίπεδο, αυτή η χρονιά κλείνει για την Ελλάδα με δυσοίωνο τρόπο. Το θετικό βέβαια είναι ότι αποδοκιμάστηκε η προηγούμενη κυβέρνηση, η οποία κατόρθωσε απαράδεκτα μέσα σε μια πενταετία να αυξήσει το δημόσιο χρέος από 140 σε 300 δισ. ευρώ (γεγονός που καταρρίπτει πανηγυρικά και τραγικά τον μύθο της δημοσιονομικής πειθαρχίας που δήθεν έχουν οι συντηρητικές πολιτικές εξουσίες)!

Από την άλλη, ο νέος Πρωθυπουργός στέλνει κάποιους θετικούς συμβολισμούς με την προσπάθεια να σπάσει τον άρρωστο κομματισμό της δημόσιας διοίκησης (όπως έγινε αρχικά με τους γενικούς γραμματείς των υπουργείων), αλλά οι συμβολισμοί κάποια στιγμή εξαντλούνται και χρειάζονται πράξεις γιατί η πολιτική, ασχέτως προθέσεων, κρίνεται από τα αποτελέσματα.

Τα προβλήματα της οικονομίας μας είναι βαθύτερα και δεν αφορούν μόνο τα εικονικά στατιστικά στοιχεία που δίναμε στην Κομισιόν, αλλά το γεγονός ότι ολόκληρα επαγγελματικά στρώματα όπως δικηγόροι, γιατροί ή εμποροβιοτέχνες φοροδιαφεύγουν συστηματικά και αδιάντροπα, ενώ μπορούν να κάνουν πολυτελείς διακοπές σε θέρετρα της Ελβετίας ή να αγοράζουν πανάκριβα τζιπ! Αν ο Παπανδρέου δεν χτυπήσει αυτό το παρανοϊκό φαινόμενο, τότε είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει γιατί δεν μπορεί να πληρώνουν φόρους μόνο οι μισθωτοί και οι φτωχοί συνταξιούχοι. Και αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί, γιατί αφορά μια διεστραμμένη και επικρατούσα κουλτούρα που συνδέει την έννοια της προόδου μόνο με την ατομική βελτίωση (Ζ. Μπάουμαν, «Ρευστοί καιροί»).

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 2009 κλείνει δυστυχώς πολύ αρνητικά γιατί ενώ ο πλανήτης δοκιμάζεται από ακραία καιρικά φαινόμενα, η Συνδιάσκεψη της Κοπεγχάγης για το κλίμα αποτέλεσε οικτρή αποτυχία αφού δεν ετέθησαν ούτε καν δεσμευτικοί στόχοι για τη μείωση των εκπομπών των αερίων που προκαλούν την ανεξέλεγκτη άνοδο της θερμοκρασίας.

Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι δεν θα επαληθευθούν ποτέ τα καταστροφικά σενάρια κάποιων κινηματογραφικών καταγραφών, που δείχνουν τη Νέα Υόρκη να κατακλύζεται από ένα γιγαντιαίο θαλάσσιο ρεύμα!

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Το 2009 κλείνει εντελώς απαισιόδοξα και φοβάμαι ότι δεν μπορούμε να το θεωρήσουμε ευτυχισμένο παρελθόν, όπως ακριβώς λέει η συντετριμμένη Βιολέτα στην Τραβιάτα του Τζουζέπε Βέρντι!

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

Σε γενικότερο επίπεδο, αυτή η χρονιά κλείνει για την Ελλάδα με δυσοίωνο τρόπο. Το θετικό βέβαια είναι ότι αποδοκιμάστηκε η προηγούμενη κυβέρνηση, η οποία κατόρθωσε απαράδεκτα μέσα σε μια πενταετία να αυξήσει το δημόσιο χρέος από 140 σε 300 δισ. ευρώ

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.