Ημερολόγιο Συνόρων «Αρπάχτε τους Αλβανούς…»

Πήγα στην «Ακαδημία Πλάτωνος» την περασμένη εβδομάδα. Η ουρά μπροστά στον κινηματογράφο μεγάλη. Η αίθουσα φίσκα. Εντυπωσιακό για περίοδο οικονομικής κρίσης…

ΤΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ, ως συνήθως, ακριβά (νομίζω ότι η Αθήνα έχει τα πιο ακριβά σινεφίλ εισιτήρια στην Ευρώπη πλέον). Ρωτάω τον θυρωρό γιατί τα εισιτήρια δεν είναι αριθμημένα, αφού υπάρχει τόσος κόσμος. «Ξέρεις τώρα», μου απαντά. «Πρέπει να ρίξουν κάποια χρήματα, υπολογιστές και τέτοια». Τα εισιτήρια δεν είναι αριθμημένα, ο κόσμος πολύς και στο φουαγιέ δημιουργείται ένα μικρό μπάχαλο. «Τι γίνεται, στο Αλλοδαπών ήρθαμε;» λέει κάποιος νεαρός αστειευόμενος…

Ίσως να είναι Αλβανός μετανάστης. Πώς να τον διακρίνεις όμως από τους Έλληνες; Δεν μοιάζει με Αλβανό. Κατά τη διάρκεια της ταινίας μπορούσες, κάπως, να καταλάβεις ποιοι ήταν οι Αλβανοί μετανάστες μέσα στην αίθουσα. Γελούσαν όταν άκουγαν διαλόγους στα αλβανικά, οι περισσότεροι των οποίων δεν είχαν μεταφραστεί, ίσως επίτηδες.

●●●

ΑΠΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ άποψης η «Ακαδημία Πλάτωνος», κατά τη γνώμη μου, είναι μια εξαιρετική κομεντί. Εάν αφαιρέσεις την πολύ αμήχανη σκηνή στην κηδεία της μητέρας, ίσως η καλύτερη ελληνική κομεντί των τελευταίων είκοσι χρόνων. Ο Καφετζόπουλος, στον ρόλο του καταθλιπτικού Σταύρου που πέφτει από τα σύννεφα όταν ανακαλύπτει πως η μάνα του μιλάει αλβανικά, είναι «άπαιχτος».

Και είναι ίσως η πρώτη ελληνική ταινία που μιλά για τους μετανάστες χωρίς να χωρίζει την ελληνική κοινωνία σε «εμείς» και «εκείνοι». Έλληνες και «ξένοι» είναι όλοι κομμάτι μιας πραγματικότητας δύσκολης, αμήχανης και επώδυνης, που μοιάζει ακίνητη και ταυτόχρονα αλλάζει, ανάμεσα σε χίλιες αντιφάσεις και τραγελαφικές καταστάσεις. Ο «ξένος», ο μετανάστης, σε αυτή την ταινία δεν είναι ούτε ιδανικός, ούτε εξωτικός, ούτε διασκεδαστικός, ούτε απέναντί μας, ούτε δίπλα μας. Είναι μέσα μας…

●●●

ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ, ταυτίστηκα με τον Σταύρο, τον Έληνα ψιλικατζή που βρίσκεται παγιδευμένος ανάμεσα σε μια ακίνητη πραγματικότητα- την οποία διασχίζει παθητικά με το σαραβαλιασμένο μηχανάκι του- και την κατάθλιψή του. Η στιγμή που ακούει τη μητέρα του να μιλά αλβανικά και ανακαλύπτει πως έχει έναν Αλβανό μετανάστη για αδελφό δεν μου προκάλεσε ευθυμία. Μπαίνοντας στο πετσί του ένιωσα να με διαπερνούν ρίγη. Να σε έχει αφήσει η φίλη σου, να τρέχεις στις ατέλειωτες ουρές του ΙΚΑ με μια μητέρα βαριά άρρωστη, οι μόνες στιγμές που διασκεδάζεις είναι όταν μετράς τους Κινέζους εργάτες στο απέναντι κατάστημα και όταν τραγουδάς «δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ Αλβανέ» και, επιπλέον, να ανακαλύπτεις ότι ο αδελφός σου είναι Αλβανός μετανάστης! Το τελευταίο, ειδικά, σε αποτελειώνει. Γιατί ο «Αλβανός» δεν είναι φυλετική κατηγορία. Είναι κοινωνικό στάτους που το σύγχρονο κοινωνικό φαντασιακό στην Ελλάδα το ταυτίζει με τον πάτο της κοινωνίας. Και όταν νιώθεις ήδη στον πάτο, έστω και αν ψηφίζεις και καμαρώνεις γι΄ αυτό, η αποκάλυψη ότι συγγενεύεις με τον «Αλβανό» αποτελεί εφιάλτη. Όσο πιο δυστυχισμένος είσαι τόσο πιο πολύ μισείς αυτόν που θεωρείς πιο δυστυχισμένο από σένα. Όσο πιο «ξένος» νιώθεις στην ίδια σου τη χώρα, τόσο πιο πολύ δεν χωνεύεις τους άλλους ξένους. Και προπαντός σιχαίνεσαι όχι τόσο το διαφορετικό, όσο εκείνον τον κατώτερο που σου μοιάζει πιο πολύ από όλους, που σου θυμίζει αυτό που υπήρξες ο ίδιος στο παρελθόν. Ίσως η μεγαλύτερη «αμαρτία» των Αλβανών μεταναστών, όπως προκύπτει από την κωμωδία, είναι η αφόρητη ομοιότητά τους με τους Έλληνες…

LΙΝΚ:

www.gazikapllani.blogspot.com