Συμφωνία σε τεντωμένο σχοινί

Έπειτα από ένα τρίωρο διπλωματικό θρίλερ που ευοδώθηκε χάρη στη Χίλαρι Κλίντον, Τουρκία και Αρμενία υπέγραψαν το Σάββατο στη Ζυρίχη συμφωνία για την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων και το άνοιγμα των μεταξύ τους συνόρων. Η εφαρμογή της προαναγγέλλεται δύσκολη- ΗΠΑ, Ε.Ε. και Ρωσία θα παρακολουθούν με μεγάλο (ενεργειακό) ενδιαφέρον.

Η συμφωνία που υπέγραψαν στη Ζυρίχη ο Τούρκος και ο Αρμένιος υπουργός Εξωτερικών έχει μεν ιστορική σημασία, δεν επιλύει όμως τις ιστορικές διαφορές που χωρίζουν τα δύο έθνη: την άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Αρμενίων από τους Οθωμανούς (1915-1917) και την επονομαζόμενη «παγωμένη διαμάχη» στο ΝαγκόρνοΚαραμπάχ, τον αποσχισθέντα από το Αζερμπαϊτζάν θύλακα που έδωσε την αφορμή να κλείσουν τα σύνορα Τουρκίας- Αρμενίας το 1993. Οι εθνικιστές και των δύο πλευρών, λοιπόν, θα κάνουν ό,τι μπορούν προκειμένου να εκτροχιαστεί η συμφωνία. Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει την οργή του Αζερμπαϊτζάν, ο Τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν δήλωσε χθες πως προκειμένου να έχει ελπίδες η συμφωνία στο τουρκικό Κοινοβούλιο, η Αρμενία πρέπει να αποχωρήσει από το Ναγκόρνο- Καραμπάχ. Από την πλευρά του, ο Αρμένιος πρόεδρος Σαρκισιάν προσπαθεί να πείσει τους Αρμένιους- κατοίκους και διασπορά – πως «οι εποχές επιβάλλουν την εξομάλυνση των σχέσεων με την Τουρκία χωρίς προϋποθέσεις» και πως η σύσταση μιας επιτροπής που θα μελετήσει την «ιστορική διάσταση» της γενοκτονίας, βάσει της συμφωνίας που υπεγράφη, αποτελεί ήδη ένα σημαντικό βήμα.

«Ρωσία και ΗΠΑ παρακολουθούν την προσέγγιση Τουρκίας- Αρμενίας όπως το γάλα πάνω στη φωτιά», σχολιάζει η γαλλική «Figaro». Η «παγωμένη διαμάχη» στο Ναγκόρνο- Καραμπάχ επηρεάζει τη διαδρομή των ενεργειακών αγωγών στην περιοχή: ο αγωγός πετρελαίου Μπακού- Τιφλίδα- Τσεϊχάν παρακάμπτει ήδη την Αρμενία. Το ίδιο σχεδιάζεται να γίνει και με τον αγωγό φυσικού αερίου Νabucco. ΗΠΑ, Ευρώπη και Ρωσία έχουν όλες συμφέρον να εντάξουν την κάρτα της Αρμενίας στο περιφερειακό ενεργειακό παιχνίδι. Οι δύο πρώτες για να αποκτήσουν μια επιπλέον εναλλακτική λύση αν οι αγωγοί που τώρα περνούν μέσα από τη Γεωργία χρησιμοποιηθούν ως «όμηροι» σε περίπτωση νέας κρίσης στον Καύκασο η Ρωσία, για να αποδυναμώσει τη Γεωργία. Οι καλές σχέσεις ΑζερμπαϊτζάνΑρμενίας- Τουρκίας, βοηθούν στο να διαφοροποιηθούν οι διαδρομές των αγωγών.

ΤΑ ΔΥΟ ΑΓΚΑΘΙΑ

Αγκάθια η άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Αρμενίων και η «παγωμένη διαμάχη» στο Ναγκόρνο- Καραμπάχ

Τρίωρο διπλωματικό θρίλερ

Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας είχε προγραμματιστεί για το Σάββατο στις 20.00, ώρα Ελλάδας, στην αίθουσα Τσώρτσιλ του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης. Η πομπή των αυτοκινήτων που μετέφερε τη Χίλαρι ξεκίνησε κανονικά από το ξενοδοχείο Dolder για το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης. Όμως λίγο αργότερα σταμάτησε απότομα και έκανε στροφή 180 μοιρών.

Στο παρά πέντε και οι δύο πλευρές είχαν εκφράσει αντιρρήσεις όσον αφορά τις δηλώσεις που θα γίνονταν από τους υπουργούς Εξωτερικών μετά την υπογραφή. Η Κλίντον έμεινε σε πάρκινγκ, μέσα στη μαύρη ΒΜW, με δύο κινητά τηλέφωνα στα χέρια: μίλησε τρεις φορές με τους Αρμένιους και τέσσερις με τους Τούρκους. Όλη αυτήν την ώρα, συνεργάτες της πηγαινοέρχονταν τρέχοντας στο ξενοδοχείο. Κάποια στιγμή, ένα περιπολικό της ελβετικής αστυνομίας κατέφτασε με τις σειρήνες να ουρλιάζουν: μετέφερε έναν Τούρκο διπλωμάτη, με νέο προσχέδιο του τουρκικού ανακοινωθέντος. Η συμφωνία υπογράφηκε με τρεις ώρες καθυστέρηση και χωρίς καμία από τις δύο πλευρές να κάνει δηλώσεις. Η Χίλαρι Κλίντον έπεισε Τούρκους και Αρμένιους πως οι ανακοινώσεις μπορούσαν να περιμένουν ενώ η υπογραφή όχι- και πιστώθηκε μια μεγάλη διπλωματική επιτυχία.


«Όχι» της Τουρκίας στο Ισραήλ

ΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ έντασης που επικρατεί στις σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ θεωρείται η απόφαση της Τουρκίας να αποκλείσει το Ισραήλ από την πολυεθνική αεροπορική άσκηση «Αετός της Ανατολίας» που επρόκειτο να αρχίσει σήμερα στον εναέριο χώρο τηςαπόφαση που είχε ως αποτέλεσμα να ακυρωθεί το διεθνές σκέλος της άσκησης, αφού ορισμένες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Ιταλίας, αρνήθηκαν να συμμετάσχουν χωρίς το Ισραήλ. Σχολιάζοντας το θέμα, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ντάνι Αγιαλόν χαρακτήρισε την κίνηση της Άγκυρας «πλήγμα για το ΝΑΤΟ, τα ευρωπαϊκά και τα αμερικανικά συμφέροντα». Παράλληλα, ωστόσο, ο Αγιαλόν επιχείρησε να κατεβάσει τους τόνους δηλώνοντας πως «η Τουρκία ήταν και παραμένει ένας σημαντικός στρατηγικός εταίρος στη Μέση Ανατολή». Η Τουρκία ήταν πράγματι από χρόνια ο στενότερος σύμμαχος του Ισραήλ στον μουσουλμανικό κόσμο. Όμως η έντονα επικριτική στάση του Ερντογάν έναντι του τελευταίου ισραηλινού πολέμου στη Γάζα έχει δημιουργήσει σύννεφα στις διμερείς σχέσεις.