Ο «παράδεισος» φεύγει μακριά από τον Άγιο Μαρίνο

Η Γαληνοτάτη Δημοκρατία του Αγίου Μαρίνου παραμένει όσο γαλήνια ήταν πάντα στα 1.700 χρόνια της ιστορίας της. Σκαρφαλωμένη στα Απέννινα, με θέα στις ιταλικές ακτές της Αδριατικής, είναι από καιρό μαγνήτης για τους τουρίστες και όσους αναζητούν χαμηλή φορολογία και τραπεζικό απόρρητο.

Όμως η γαλήνη αυτή δέχτηκε τρία βαριά πλήγματα: από την παγκόσμια ύφεση, η οποία προκάλεσε πτώση του τουρισμού· από ένα τραπεζικό σκάνδαλο· και, κυρίως, από τα αιτήματα του G20, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιταλίας να συμμορφωθεί ο Άγιος Μαρίνος προς τα μέτρα καταστολής της φοροδιαφυ- γής και του ξεπλύματος χρημάτων. Ο καιρός που προσέφερε στους πελάτες του ανωνυμία και μυστικότητα φαίνεται ότι έχει παρέλθει.

«Ο κόσμος άλλαξε», λέει ο υπουργός Οικονομικών του Άγιου Μαρίνου, Γκαμπριέλε Γκάτι. «Δεν μπορούμε πλέον να προσεγγίζουμε τα πράγματα με τον τρόπο που τα προσεγγίζαμε πριν από έναν χρόνο, για να μη μιλήσουμε για πριν από 30 χρόνια. Όλες οι χώρες, περιλαμβανομένης μιας μικρής όπως ο Άγιος Μαρίνος, πρέπει να λάβουν υπόψη το γεγονός ότι η διαφάνεια και η διεθνής συνεργασία είναι η βάση της οικονομίας. Η επιλογή δεν είναι ανάμεσα στο να αλλάξουμε και στο να μην αλλάξουμε· η επιλογή είναι ανάμεσα σε διάφορους τρόπους για να αλλάξουμε. Και θέλουμε να βρούμε τον καλύτερο».

Η ιταλική Μαφία
«Ιδρυθήκαμε τον 4ο αιώνα», λέει η υπουργός Εξωτερικών Αντονέλα Μουλαρόνι. «Είμαστε πολύ υπερήφανοι για την ταυτότητά μας, την ανεξαρτησία και τις παραδόσεις μας. Προσφέρουμε χαμηλή φορολογία, όμως η ιδέα ότι εκατοντάδες διασημότητες της Ιταλίας κατοικούν εδώ για να κρύβουν τα χρήματά τους ήταν ανέκαθεν ένας μύθος». Ωστόσο μόλις την περασμένη Παρασκευή η τοπική εφημερίδα «Τribuna» έγραψε πως η ιταλική Μαφία έχει κρύψει στον Άγιο Μαρίνο τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ.

Τον Μάιο, πέντε κορυφαία στελέχη της Cassa di Risparmio della Repubblica di San Μarino, της μεγαλύτερης από τις 12 τράπεζες της χώρας, συνελήφθησαν έπειτα από κατηγορίες για ξέπλυμα χρημάτων που διατυπώθηκαν από δικαστές στο γειτονικό Φορλί. Η Βanca D΄ Ιtalia, η Κεντρική Τράπεζα της Ιταλίας, κίνησε διαδικασίες πτώχευσης για την Delta, τη χρηματοπιστωτική εταιρεία της Cassa Di Risparmio. Τον Ιούλιο, ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Τζούλιο Τρεμόντι ανακοίνωσε φορολογική αμνηστία για τους Ιταλούς που επαναπατρίζουν περιουσιακά στοιχεία που είχαν στο εξωτερικό.

Ο Γκάτι αρνείται να θεωρήσει όλα αυτά απειλές. «Δεν δεχόμαστε επίθεση», λέει. «Βλέπουμε αυτά που συμβαίνουν ως ευκαιρία. Ο καιρός που η οικονομία μας βασιζόταν στη μυστικότητα και την ανωνυμία έχει παρέλθει, όμως έχουμε άλλα δυνατά σημεία. Στο παρελθόν, η οικονομία μας βασιζόταν στο τραπεζικό απόρρητο· τώρα χρειαζόμαστε καλύτερες υπηρεσίες για να ενθαρρύνουμε τον τουρισμό, νέες αγορές. Το βλέπουμε ως πρόκληση».

Για τη Μουλαρόνι, η άμεση προτεραιότητα είναι να υιοθετηθούν ώς τον επόμενο μήνα τα 12 μέτρα για τη χρηματοπιστωτική διαφάνεια που χρειάζονται για να βγει ο Άγιος Μαρίνος από την «γκρίζα λίστα» των φορολογικών παραδείσων του ΟΟΣΑ (από τη μαύρη λίστα βγήκε το 2003). Ο Γκάτι δεν πιστεύει πως η καταστολή των φορολογικών παραδείσων αποτελεί απειλή για την κυριαρχία του Αγίου Μαρίνου. «Σ΄ έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, δεν μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις», εξηγεί. «Και σε κάθε περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη τροποποιήσει την έννοια της εθνικής κυριαρχίας».