[ Δρόμοι ]

Οι ιστορικοί…
… μπορεί να ερίζουν ακόμη για το αν υπήρξε ποτέ η απάτη με την οποία χρέωσε η Ιστορία τον Γκριγκόρι Ποτέμκιν, αλλά εμάς μας βολεύει αφάνταστα για να πούμε τη δική μας ιστοριούλα. Για να φανεί αρεστός στην τσαρίνα Αικατερίνη της Ρωσίας, ο ευνοούμενός της υπουργός φρόντιζε να της κρύβει την αθλιότητα της ρωσικής υπαίθρου, κατασκευάζοντας από χαρτόνι ολόκληρα χωριά, που έδειχναν μιαν ανύπαρκτη ανάπτυξη. Τόσο ήταν διεφθαρμένος.

Ένα πράγμα…
… αδιαμφισβήτητο, για το οποίο σίγουρα δεν πρόκειται να ερίσουν οι ιστορικοί του μέλλοντος, είναι η διαιώνιση αυτής της απάτης στη δική μας εποχή. Και δεν μιλάμε εδώ μόνο για διαφθορά, αλλά για τους τρόπους με τους οποίους τα πολιτικά συστήματα τη διευκολύνουν. Στο βιβλίο του «Πολιτική διαφθορά», ένας που ξέρει καλά από αυτά, ο Ρόμπερτ Χάρις, ο οποίος υπήρξε δημοσιογράφος στην «Ομπζέρβερ» και τους «Τάιμς του Λονδίνου», γράφει πως «δεν θα πρέπει πια να θεωρούμε την πολιτική διαφθορά σαν μια παρέκκλιση αλλά σαν μια προέκταση της πολιτικής». Γιατί, στο κάτω κάτω, η πολιτική είναι αυτή που επιτρέπει την εμφάνισή της. Μάλιστα, δεν είναι πάντα ξεκάθαρο πού πρέπει να τραβήξουμε τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη φυσιολογική και τη διεφθαρμένη πολιτική. «Η πολιτική διαφθορά ευδοκιμεί στις διάφορες χαραμάδες που υπάρχουν στον πολιτικό οργανισμό», γράφει ο Ρόμπερτ Χάρις, «ιδιαίτερα εκεί όπου η αμφιβολία ή η χειραγώγηση δημιουργούν γκρίζες ζώνες ανάμεσα στις διάφορες λειτουργίες του συστήματος». Ο συγγραφέας παίρνει για παράδειγμα δύο χώρες: την Κίνα και τη Βρετανία. Στην Κίνα, η διαφθορά έχει διαβρώσει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό. Στη Βρετανία δεν συμβαίνει το ίδιο. Στην Κίνα, η διαφθορά είναι ο κανόνας. Στη Βρετανία, η εξαίρεση. Όλο το μυστικό, όμως, βρίσκεται σε αυτές τις γκρίζες ζώνες. Από αυτές εξαρτώνται ο κανόνας και η εξαίρεση. Ο ναζιστής…
… νομικός Καρλ Σμιτ, όταν έγραφε πως «η εξουσία είναι κυρίαρχη όταν μπορεί να αποφασίζει την κατάσταση εξαίρεσης», δικαίωνε τον Χίτλερ και την απόφασή του να αναστείλει την ισχύ του Συντάγματος της Βαϊμάρης. Για τον Σμιτ, ο ορισμός της εξουσίας ήταν το εξαιρετικό δικαίωμά της να αναστέλλει την ίδια τη νομιμότητα. Αφού πια νικήσαμε τον Χίτλερ, όμως, ήρθε ένας άλλος επιστήμονας, ο πολιτικός φιλόσοφος Τζόρτζιο Αγκάμπεν, να ταράξει τη γαλήνη μας και να μας δείξει πως και στις γκρίζες ζώνες που αφθονούν στις σύγχρονες δημοκρατίες μας μπορούν και παρεισφρύουν ένα σωρό εκτροπές από τη νομιμότητα, μικρές «δικτατορίες». Γιατί, για τον Αγκάμπεν, η «κατάσταση εξαίρεσης» βρίσκεται μέσα στη ζωή μας. Η εξουσία του συστήματος να δημιουργεί νομικές «μαύρες τρύπες» δεν είναι απλώς κάτι καταχρηστικό, αλλά κάτι ενσωματωμένο στην ίδια τη φύση του. Και αυτό φαίνεται τόσο πιο καθαρά, όσο αυτό το σύστημα είναι πιο διεφθαρμένο.

Ζούμε όλοι…
… σε χωριά Ποτέμκιν, ανάμεσα σε γκρίζες ζώνες και μαύρες τρύπες. Δυστυχώς το καταλαβαίνουμε πολύ αργά, μονάχα αφού πια έχουν πάρει φωτιά τα χαρτόνια τους.