ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Στους πέτρινους δρόμους με τις πορτοκαλιές

Η ιδέα για το μυθιστόρημα ήρθε στον Αλόν Χιλού, καθώς καθόταν σε ένα καφέ στην πλατεία Μασαρίκ. Εκεί άρχισε να ερευνά με μια φανταστική μηχανή του χρόνου το Τελ Αβίβ ψάχνοντας κάτω από την άσφαλτο και τα πεζοδρόμια. «Δεν βρήκα μόνο άμμο, όπως μας διδάσκουν στα σχολεία, αλλά πορτοκαλιές και πέτρινους δρόμους με καμήλες και μουλάρια». Αυτήν την παλιά πόλη ξέθαψε στο βιβλίο του «Η οικία Νταζανί» ο συγγραφέας, Εβραίος με καταγωγή από τη Συρία που μεγάλωσε στα κομψά προάστια του Τελ Αβίβ. Στον λόφο που σήμερα δεσπόζει το Χίλτον βρισκόταν το μουσουλμανικό κοιμητήριο, οι ποταμοί είχαν αραβικά ονόματα. Είναι η γη που επισκέπτεται ο Χαΐμ Μαργκαλιότ Καλβαρίσκι, αγρονόμος και σιωνιστής, επιφορτισμένος με την αποστολή να την αγοράσει από τους ντόπιους χωρικούς. Αλλά είναι και η γη που γεννήθηκε και κατοικεί ο Σαλάχ, ένας μικρός Άραβας με το χάρισμα και την κατάρα να προφητεύει το μέλλον, τη μητρόπολη που έρχεται. Ο αγρονόμος του βιβλίου του είναι μέλος της Μπριτ Σαλόμ, μιας οργάνωσης που είχε προσπαθήσει από την αρχή να βρει μια λύση στη συμβίωση με τους Άραβες. Άλλοι πατέρες του Ισραήλ, όμως, δεν έχουν την ίδια μεταχείριση στο βιβλίο. Πρόσωπα που θυμίζουν τον Νταβίντ Μπεν Γκουριόν και τον Μοσέ Νταγιάν περιγράφονται από τον μικρό Σαλάχ σαν «πολεμοκάπηλοι που χορεύουν στο αίμα».

Η «οικία Νταζανί» έγινε μπεστ σέλερ στο Ισραήλ και κέρδισε ένα από τα μεγαλύτερα λογοτεχνικά βραβεία της χώρας για να το χάσει έπειτα από λίγες ημέρες. Μια υπερεθνικιστική οργάνωση κατηγόρησε τον πρόεδρο της επιτροπής για μεροληψία επειδή η εκδότρια του Χιλού είναι ανιψιά του. Ο σπόνσορας του διαγωνισμού αποφάσισε να μπλοκάρει την απονομή του βραβείου, η υπόθεση απέκτησε πολιτικές διαστάσεις (αν δεν ήταν πάντα), κατέληξε στα μέσα ενημέρωσης και απασχόλησε το Κοινοβούλιο. «Οι επικριτές μου υποστηρίζουν – εξηγεί ο συγγραφέας- ότι το περιεχόμενο του βιβλίου δεν έχει καμία σχέση. Είμαι σίγουρος, όμως, ότι ο πόλεμος ξεκίνησε όταν είπα: “Αυτό το βιβλίο μιλάει για τη Νάκμπα , μια λέξη που φαίνεται πλέον να είναι απαγορευμένη”». Η κυβέρνηση Νετανιάχου θεωρεί προπαγάνδα τον όρο Καταστροφή, με τον οποίο αναφέρονται οι Αραβες στην ίδρυση του Ισραήλ, και αποφάσισε να τον αφαιρέσει από τα σχολικά βιβλία όπου είχε εισαχθεί μόλις πριν από δυο χρόνια. Το υπουργείο Εξωτερικών ενημέρωσε ανεπίσημα τον Χιλού ότι δεν είναι πλέον διατεθειμένο να πληρώνει τα ταξίδια του συγγραφέα στο εξωτερικό για να αντιπροσωπεύει τη χώρα και η εφημερίδα Μααρίβ κατήγγειλε τη «δαιμονοποίηση της ιδέας του εβραϊκού κράτους». Αλλά ο Αλόν Χιλού αισθάνεται ότι είναι ένας «καλός σιωνιστής». Έγραψε αυτό το βιβλίο γιατί θέλει «να συνεχίσει να υπάρχει η χώρα του». Η ισραηλινή κοινωνία, όμως, πρέπει να γνωρίσει το παρελθόν της για να σωθεί.