[ Δρόμοι ]

Οι αντικαπνιστικές…
… εκστρατείες των κρατών έρχονται να πιστοποιήσουν κάτι που στους πολίτες είναι ήδη από καιρό γνωστό: πως η πολιτική και οι πολιτικοί επιδίδονται σήμερα πιο πολύ στην αστυνόμευση της ατομικής συμπεριφοράς παρά στην οικοδόμηση μιας καλύτερης κοινωνίας.

Η ιρλανδική…
… εμπειρία δείχνει πόσο ανήθικη είναι η προσπάθεια των κυβερνήσεων να περιβάλουν τις αντικαπνιστικές εκστρατείες τους με έναν ηθικό μανδύα. Την ίδια ώρα που η ιρλανδική κυβέρνηση βυθιζόταν στα οικονομικά σκάνδαλα, όπως επισημαίνει ο δημοσιογράφος Μπρένταν Ο΄ Νιλ, εόρταζε την πρώτη επέτειο της απαγόρευσης του καπνίσματος σε κλειστούς χώρους ως «ημέρα εθνικής υπερηφάνειας με ιδιαίτερη σημασία για την υγεία των επερχόμενων γενεών». Οι διεφθαρμένες ιρλανδικές αρχές επιχειρούσαν έτσι να προβάλουν ότι είχαν μια ηθική αποστολή και ότι νοιάζονταν για το μέλλον της χώρας. Αδυνατώντας πια να επηρεάσουν την ευρύτερη κοινή γνώμη με πραγματικές πολιτικές παρεμβάσεις, οι κυβερνήσεις καταφεύγουν στις ηθικολογικές. Και το χειρότερο από όλα είναι πως ολοένα και περισσότεροι πολίτες που είναι ευάλωτοι στις παρεμβάσεις αυτού του «θεραπευτικού κράτους», τείνουν να βλέπουν όσους έχουν διαφορετικές συνήθειες από αυτούς όχι σαν συμπολίτες τους αλλά σαν πρόβλημα. «Δεν βλέπουν σαν τοξικό μόνο τον καπνό των άλλων ανθρώπων, αλλά και τους ίδιους τους ανθρώπους», παρατηρεί ο αρθρογράφος Μικ Χιουμ στους «Τάιμς» του Λονδίνου. «Δεν μπορούμε πια να πάρουμε στα χέρια μας ούτε την ίδια μας την υγεία. Φοβόμαστε μήπως πάθουμε κακό, αν δεν εμπιστευτούμε τον εαυτό μας στα χέρια του ΄΄θεραπευτικού κράτους΄΄».

Οι κυβερνήσεις…
… παρουσιάζουν σήμερα τον φόρο κατανάλωσης καπνού σαν μια προσπάθεια να περιοριστεί η κατανάλωσή του. Όμως, το κάπνισμα είναι μια ανελαστική δαπάνη, όπως λένε οι οικονομολόγοι: δηλαδή, μια μεγάλη αύξηση στην τιμή των τσιγάρων επιφέρει μόλις μια μικρή μείωση στην κατανάλωσή τους. Η αύξηση στον φόρο καπνού δεν περιορίζει λοιπόν δραστικά το κάπνισμα. Απλώς αυξάνει τα κρατικά έσοδα. Όσο για την όψιμη αντικαπνιστική εκστρατεία του κράτους, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, θα πρέπει να αναζητήσουμε αλλού τα κίνητρά της και όχι στη σφαίρα της ηθικής. Το 2002, το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης των Νόσων υπολόγιζε πως κάθε πακέτο τσιγάρα που πωλείται στις ΗΠΑ έχει κόστος στο κράτος παραπάνω από 7 δολάρια «σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και σε χαμένη παραγωγικότητα». Ίσως λοιπόν η λογική της αντικαπνιστικής εκστρατείας να είναι πολύ πιο πεζή από όσο υποστηρίζουν σήμερα οι σταυροφόροι της: όταν τα κρατικά έσοδα από τον φόρο καπνού και από την παραγωγικότητα των καπνιστών υπολείπονται αυτού του κόστους, τότε η μείωση της κατανάλωσης καπνού καθίσταται οικονομικά συμφέρουσα.

Η κρατική…
… ειλικρίνεια είναι προβληματική. Η περίπτωση του βρετανικού κράτους είναι χαρακτηριστική. Μολονότι βομβάρδισε για χρόνια καπνιστές και μη καπνιστές με- πιθανότατα ακριβείς- έρευνες και στατιστικές για την ενοχή του καπνίσματος στην εμφάνιση καρκίνου των πνευμόνων, η δαπάνη για την αντιμετώπιση αυτού του καρκίνου παραμένει μόλις στο 4% της συνολικής δαπάνης για την υγεία.