ΔΡΟΜΟΙ

«Σεζάν…,
… βοήθεια, τρελάθηκαν όλοι τους!». Αυτό το σύνθημα αντηχεί στη Νότια Γαλλία. Το φωνάζουν οι ντόπιοι που διαμαρτύρονται για το σχέδιο της κυβέρνησης να χαράξει μια σιδηροδρομική γραμμή για τρένα υψηλής ταχύτητας στον τόπο τους, που οι εξοχές του έγιναν διάσημες από τότε που τις ζωγράφισε ο Πολ Σεζάν, πριν από εκατό τόσα χρόνια.

Εν ονόματι…
… του Σεζάν, που πάντα αποστρεφόταν το γρήγορο και το εύκολο, οι κάτοικοι της Αιξ-αν-Προβάνς ελπίζουν να τη διατηρήσουν έτσι όπως έμεινε όλα αυτά τα χρόνια, σχεδόν άθικτη από τον εκσυγχρονισμό και τον τουρισμό, μολονότι υποδέχεται κάθε χρόνο πολλούς τουρίστες. Τα απέραντα αμπέλια, οι φουντωτοί ελαιώνες, το περίφημο Μον Σεντ- Βικτουάρ, όλα μοιάζουν σήμερα όπως τα είχε ζωγραφίσει ο Σεζάν. Όμως, οι διαμαρτυρίες δείχνουν πως αύριο, μεθαύριο θα μπορούσε να γίνουν αγνώριστα. Πώς θα μπορούσε ο Σεζάν να βοηθήσει; Τι έχει να προσφέρει στις σύγχρονες συνήθειες, στην ακόρεστη ανάγκη των ανθρώπων να επιταχύνουν τα πράγματα ολοένα και περισσότερο, όποιο κι αν είναι το κόστος για τη ζωή τους και το περιβάλλον; Δεν ήταν λίγες οι φορές που «ο πατέρας της σύγχρονης τέχνης», όπως τον είχαν αποκαλέσει, εγκατέλειπε το μοντέρνο Παρίσι για να επιστρέψει στην επαρχιώτικη γενέτειρά του Προβηγκία. Γιατί; Ας το πούμε καλύτερα με τα δικά του λόγια: «Το μάτι δεν φτάνει, χρειάζεται κι ο στοχασμός». Η μοναχική πόλη ηρεμούσε τον Σεζάν, εξηγεί η Τζιν Κολέτ Κόλεστερ, ιστορικός της τέχνης: «Η τελευταία δεκαετία του ήταν η πιο εντυπωσιακή. Το ποιος ήταν και το τι ζωγράφιζε είχαν γίνει ένα και το αυτό. Μπορεί κανείς να ανακαλύψει ακόμη τα τοπία που ζωγράφιζε στο μάκρος ενός εξοχικού δρόμου που στριφογυρίζει στην απότομη νότια πλαγιά του Μον Σεντ- Βικτουάρ. Σε όλη του τη ζωή το ζωγράφισε αυτό το βουνό 87 φορές».

Οι τελευταίοι…
… πίνακες του Μον Σεντ- Βικτουάρ μοιάζουν σαν να ήθελε ο ζωγράφος να σκαρφαλώσει σε αυτό το βουνό, σαν να πάσχιζε να φτάσει στην κορυφή του, αμφιβάλλοντας αν θα μπορούσε να το καταφέρει ποτέ. Ποτέ δεν πήρε τα μάτια του από αυτή την κορυφή. «Άραγε την έφτασε;» αναρωτιέται η Κόλεστερ. «Θα μπορούσαμε να πούμε, ναι. Εκείνος θα έλεγε, όχι. Ένιωθε ταπεινός μπροστά στη φύση κι ήξερε πως η συμβολή του δεν ήταν παρά ένας μικρός κρίκος σε μια πολύ μακριά αλυσίδα».

Τι θα έλεγε…
… άραγε σήμερα ο Σεζάν γι΄ αυτές τις μοντέρνες ράγες που θα ξεσκίσουν την αγαπημένη του γη; Θα συμφωνούσε πως «τρελάθηκαν όλοι τους»; Σίγουρα. Γιατί ο στόχος του στη ζωή δεν ήταν να βρει το πιο γρήγορο αλλά το πιο βαθύ συναίσθημα που θα τον ένωνε με τον τόπο που τον γέννησε και τον έθρεψε. Θα δείξει άραγε την ίδια ευαισθησία και ο αρμόδιος υπουργός, όταν θα ανακοινώσει την απόφασή του (στις 30 Ιουνίου) ή θα μετατρέψει τα τοπία του Σεζάν σε νεκρά φύση;