Μίλησε ο Χαμενεί

Με μια ομιλία που δεν έκανε καμία παραχώρηση στην αντιπολίτευση, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεί, απαίτησε να σταματήσουν οι διαδηλώσεις στους δρόμους της χώρας. Τυχόν ανυπακοή στη βούλησή του, άφησε να εννοηθεί, ισοδυναμεί με αντι-επαναστατική πράξη με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

«Αν υπάρξει αιματοχυσία, υπεύθυνοι θα θεωρηθούν οι ηγέτες των διαδηλώσεων», δήλωσε ο Χαμενεί. Και για όσους συνεχίζουν να έχουν αμφιβολίες για το αποτέλεσμα των εκλογών και τον νικητή τους, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, επισήμανε: «Το αποτέλεσμα των εκλογών βγαίνει από την κάλπη, όχι από το δρόμο. Σήμερα, το ιρανικό έθνος έχει ανάγκη από ηρεμία». Ο ίδιος απέδωσε την αναστάτωση στη χώρα του σε ξένη παρέμβαση: «Οι επισημάνσεις Αμερικανών αξιωματούχων για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να γίνουν δεκτές γιατί αυτοί δεν έχουν ιδέα γι’αυτό το θέμα ύστερα από αυτά που έκαναν στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ και σε άλλα μέρη του κόσμου. Δεν χρειαζόμαστε συμβουλές για τα ανθρώπινα δικαιώματα από αυτούς».

Έξω από το Πανεπιστήμιο στην Τεχεράνη, το πλήθος ζητωκραύγαζε. Κρατούσε φωτογραφίες του Χαμενεί, του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί-πατέρα της Ισλαμικής Επανάστασης το 1979- και του Αχμαντινετζάντ. «Μην το επιτρέψετε η Ιστορία του Ιράν να γραφτεί με το στυλό των ξένων», έγραφε ένα πανό. Μεταξύ των ακροατών του ήταν και ο Αχμαντινετζάντ, όπως φάνηκε και από τις εικόνες που μετέδωσε η κρατική τηλεόραση.

Τι θα κάνει ο Μουσαβί;

Οι υποστηρικτές του μετριοπαθούς πρώην πρωθυπουργού Μιρχοσείν
Μουσαβί έχουν ανακοινώσει ότι θα πραγματοποιήσουν αύριο νέα διαδήλωση. Ο ίδιος ο Μουσαβί, δεν μίλησε ακόμη. Αλλά και γι’αυτόν τα περιθώρια είναι πια πολύ στενά. «Αν ο Μουσαβί δεν κάνει πίσω, θα υπάρξει βία. Αν η αντιπολίτευση νιώθει ότι δεν έχει καμία ελπίδα να διεκδικήσει το δίκιο της μέσω της δικαστικής οδού, τι θα κάνει, θα πάρει τα όπλα; Είμαστε στο χείλος του γκρεμού», σχολιάζει ο Ανούς Εχτεσαμι, από το Πανεπιστήμιο Durham. Αν πραγματοποιηθεί διαδήλωση, αν παρακούσουν τον Χαμενεί, διακινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν την σκληρή απάντηση των δυνάμεων ασφάλειας. Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, 15 άνθρωποι-και όχι 7, όπως μετέδωσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης- έχασαν τη ζωή τους στις διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης.  

«Θα κάνουμε αυτό που πρέπει να κάνουμε», είπε καταλήγοντας ο 69χρονος Χαμενεί- η απόλυτη αρχή και εξουσία στο Ιράν. «Έχω μια ζωή που δεν έχει αξία, ένα σώμα με προβλήματα και τιμή, αυτή που μου δόθηκε από εσάς. Θα τα εναποθέσω όλα αυτά στην παλάμη μου και θα τα διαθέσω στην οδό της επανάστασης και του Ισλάμ». Το μήνυμά του ανώτατου ηγέτη του Ιράν- ο οποίος έχει αναπηρία στο δεξί του χέρι εξαιτίας εναντίον του επίθεσης το 1981-δεν άφησε κανένα περιθώριο διαπραγμάτευσης με τους αντιπάλους του-«μην με ακούσετε και θα αντιμετωπίσετε όλες τις δυνάμεις του αστυνομικού και του δικαστικού καθεστώτος». 

Στο στόχαστρο ο ρόλος του Χαμενεί

Αυτό όμως έχει το κόστος του. «Ο Ηγέτης μπαίνει στη μέση του καβγά», λέει ο Αλί Ανσάρι, πολιτικός αναλυτής από το Πανεπιστήμιο St Andrews. «Θα δώσει έτσι διαβεβαιώσεις στη βάση του, στους πιστούς οπαδούς του, αλλά όσοι δεν πείθονται πλέον θα αηδιάσουν. Για να απευθύνει κάποιος έκκληση για ηρεμία, αυτό σημαίνει ότι πρώτα ενίσχυσε την πόλωση στη χώρα».

H μάχη για την εξουσία που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή στο Ιράν, οδηγεί τη χώρα σε δρόμους τους οποίος δεν έχει περπατήσει στο παρελθόν, τονίζει ο Καρίμ Σαντζαντπούρ από το Carnegie Endowment for International Peace. «Οι μέχρι πρόσφατα ιερές κόκκινες γραμμές του Ιράν δέχονται προκλήσεις», προσθέτει και συνεχίζει: «δεν έχει ξανασυμβεί, ίσως θα μπορούσε να γίνει στη συνέχεια. Να αμφισβητεί ο κόσμος ανοιχτά την νομιμότητα του Χαμενεί στη θέση του Ανώτατου Ηγέτη και τη νομιμότητα του θεσμού του Ανώτατου Ηγέτη».

Αντιμέτωπος με αυτές τις προκλήσεις, ο Χαμενεί νιώθει προφανώς αναγκασμένος να αντιδράσει δυναμικά σταματώντας τις διαδηλώσεις, τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές που έζησε το Ιράν από την επανάσταση. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα έρθει αντιμέτωπος με τον μεγάλο συνασπισμό του Μουσαβί, των μετριοπαθών και συντηρητικών ηγετών.

«Μπαίνουμε σε ένα μακρύ καλοκαίρι», καταλήγει ο Ανσάρι. «Το πρόβλημα είναι ότι θα εξασφαλίσει σταθερότητα μεσοπρόθεσμα, αλλά μακροπρόθεσμα η ανασφάλεια θα είναι τεράστια».