[ Δρόμοι ]

Μια ατυχής…
… σύμπτωση. Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την έκδοση των «Στοχασμών για τη βία» του Ζορζ Σορέλ. Και εκατό χρόνια τώρα ουδέποτε διαψεύστηκαν οι προβλέψεις του. Μολονότι ολόκληρη η Ευρώπη, ύστερα από το διάλειμμα των δύο μεγάλων πολέμων, είχε πιστέψει πως η βία ανήκε πια σε ένα σκοτεινό παρελθόν, η Ιστορία απέδειξε πως ο Σορέλ είχε προβλέψει ορθά μια νέα εποχή συμφορών. Εκατό χρόνια αργότερα εξακολουθούμε να ζούμε σε χώρες και σε κοινωνίες που γίνονται ολοένα και πιο βίαιες.

Βάρβαροι…
… ή επαναστάτες; αναρωτιούνται οι Στέφεν Τζένσεν και Ντένις Ρότζερς σε δοκίμιό τους που περιλαμβάνεται στο περιοδικό «Socialist Register 2009» (Εκδ. Σαββάλας) και που έχει για θέμα του τη βία. Η απορία τους αφορά την ιδιωτικοποίηση της βίας, σε αυτό το φαινόμενο της εξάπλωσης μιας δίχως νόημα βίας, σε έναν κόσμο που μοιάζει να χάνει ολοένα και περισσότερο τα κοινωνικά και πολιτικά σημεία αναφοράς του. Βίαιες οργανώσεις, που δεν είναι τίποτα άλλο από «πολεμικές μηχανές», αναπτύσσουν δράση χωρίς να νιώθουν την ανάγκη να δώσουν «διαπιστευτήρια» κάποιας έστω στοιχειώδους πολιτικής συνείδησης. Οι προθέσεις τους δεν δείχνουν να στοχεύουν στην εγκαθίδρυση μιας άλλης μορφής εξουσίας. Απλώς τους είναι αρκετό να αποσταθεροποιούν την εκάστοτε εξουσία.

Η δράση…
… τέτοιων οργανώσεων έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επιβάλλεται ο νόμος και η τάξη. Τις τελευταίες δεκαετίες, λένε οι Τζένσεν και Ρότζερς, τα κράτη έχουν εξαπολύσει έναν «παγκόσμιο πόλεμο κατά της εγκληματικότητας». Αυτός ο πόλεμος άρχισε στις ΗΠΑ, αλλά εξαπλώθηκε γρήγορα και στην Ευρώπη, με νέες μορφές ολοένα και πιο σκληρής αστυνόμευσης, όπως η «μηδενική ανοχή». Οι δυνάμεις της τάξης δηλαδή και οι δυνάμεις της αταξίας είναι σαν να βρίσκονται σε έναν συνεχή άρρητο και κρυφό «διάλογο» που οι συνέπειές του πέφτουν στα κεφάλια εκείνων ακριβώς που δεν έχουν καμιά συμμετοχή σε αυτόν: στους πολίτες, που αναγκάζονται να ζήσουν σε ένα ολοένα και πιο βίαιο περιβάλλον. Από τη μια μεριά οι λίγοι και ο πόλεμός τους και από την άλλη οι πολλοί και η ζωή τους. Αυτός ο διάλογος ανάμεσα στη βία αυτών των οργανώσεων και τη βία της αστυνόμευσής τους, όπως είχε διακρίνει ο Φουκώ όταν μιλούσε για την «κοινωνική παραγωγή της εγκληματικότητας», καταπνίγει κάθε νέα μορφή αντίστασης στην καταπίεση και την αδικία, βγάζοντάς την από το φυσικό περιβάλλον της που είναι οι δρόμοι και οι πλατείες και παραπέμποντάς την στα δικαστήρια και στη φυλακή.

Με άλλα λόγια…,
… λένε οι Τζένσεν και Ρότζερς, ακόμη κι αν θα ήταν ποτέ δυνατόν να δούμε αυτές τις βίαιες οργανώσεις σαν φορείς κοινωνικής αλλαγής, η τραγική αλήθεια είναι πως και μόνο η ύπαρξή τους καταστέλλει τελικά το ενδεχόμενο αυτής της αλλαγής.