Για κάποιους η ανάκαμψη θα αργήσει

Σπεύδουν οι αγορές να γιορτάσουν την έξοδο από την ύφεση, που φαίνεται κάπου στο βάθος του ορίζοντα, ανεβαίνουν τα χρηματιστήρια και βελτιώνονται οι διάφοροι δείκτες επιχειρηματικού κλίματος, που βασίζονται στις προσδοκίες των επιχειρηματιών.

Στην πραγματική οικονομία όμως οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, εργαζόμενοι και καταναλωτές, κάθε άλλο παρά εορτάζουν. Και με το δίκιο τους. Η ανεργία όχι μόνο δεν μειώθηκε στην ευρωζώνη, αλλά αυξήθηκε στο 9,2% τον Απρίλιο από 8,9% τον Μάρτιο. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι κατά μέσον όρο το 2009 θα διαμορφωθεί στο 9,9% και το 2010 θα ανέβει ακόμη περισσότερο στο 11,5%. Σε κάποιες χώρες το πρόβλημα έχει πάρει εκρηκτικές διαστάσεις. Στην Ισπανία, το ποσοστό των ανέργων είναι 18,1%. Ποιο λόγο έχουν λοιπόν να πανηγυρίζουν οι εργαζόμενοι όταν ανοίγεται μπροστά τους η προοπτική να είναι οι αυριανοί άνεργοι;

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προέβλεψε μεν την περασμένη Πέμπτη ότι στα μέσα του 2010 μπορεί να αρχίσει η ανάκαμψη στην ευρωζώνη, μέχρι τότε όμως ο ρυθμός ανάπτυξης θα υποχωρεί, έστω και με επιβραδυνόμενο ρυθμό. Η φετινή χρονιά μάλιστα θα είναι χειρότερη απ΄ όσο είχε προβλέψει η ίδια η τράπεζα πριν από δύο μήνες. Συμπτωματικά, τότε ήταν που άρχισαν να ανεβαίνουν τα χρηματιστήρια.

Ούτε όμως και οι καταναλωτές συμμερίζονται τον ενθουσιασμό των αγορών.

Πρώτα πρώτα οι καταναλωτές είναι και εργαζόμενοι και βλέπουν τα δύσκολα στους χώρους εργασίας τους. Φοβούνται λοιπόν το αύριο, μήπως τυχόν μείνουν άνεργοι ή μήπως χάσουν ένα μέρος του εισοδήματός τους. Οι περισσότεροι προτιμούν να συμπεριφερθούν συντηρητικά, αποφεύγουν μεγάλες αγορές και περιορίζονται στα απολύτως αναγκαία. Έτσι, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης παραμένει σε χαμηλό επίπεδο.

Μέχρι να αποκατασταθούν οι συνθήκες ομαλότητας σ΄ αυτούς τους χώρους, των εργαζομένων και των καταναλωτών, οι εκρήξεις ενθουσιασμού των αγορών θα διατηρούν περιορισμένο ενδιαφέρον, αφού ο κίνδυνος κοινωνικής έκρηξης είναι πολύ πιο σοβαρός.