[ Δρόμοι ]

Ο πιο απλός…
… ορισμός της δημοκρατίας δόθηκε κάποτε από τον φιλόσοφο Καρλ Πόπερ: «Είναι το σύστημα στο οποίο μια κυβέρνηση μπορεί να αλλάξει όποτε το θελήσει ο λαός». Ακόμη κι όσοι από εμάς βγάζουμε το ψωμί μας ξεσκεπάζοντας κάθε τόσο τα ελαττώματά της, αποδεχόμαστε αυτό τον ορισμό της δημοκρατίας.

Λίγες μέρες…
… πριν από τις ευρωεκλογές, η αδιαφορία επιμένει. Κι όσο τα κόμματα εξουσίας εντείνουν την προεκλογική εκστρατεία τους τόσο πιο δύσκολα αυξάνουν τα ποσοστά τους, αντίθετα με τα μικρά κόμματα που καταφέρνουν να κερδίσουν κάποιο έδαφος. Η αδιαφορία για τις ευρωεκλογές παρατηρείται σε όλες τις χώρες. Και σε αυτήν τη γενική στάση ίσως θα πρέπει να αναζητήσουμε κάτι πιο βαθύ, που έχει σχέση με τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: η πεμπτουσία της λειτουργίας του είναι η αναζήτηση συμβιβασμών, που κάνουν τις πολιτικές διαφορές λιγότερο διακριτές από όσο είναι στα εθνικά Κοινοβούλια. Μήπως αυτή η λογική των συμβιβασμών είναι που κάνει τους ευρωπαϊκούς λαούς να νιώθουν «ξένο» αυτό τον θεσμό;

Ας πάρουμε…
… όμως τα πράγματα από την αρχή. Καθένας έχει δικαίωμα να υποστηρίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως αυτή είναι σήμερα. Καθένας έχει το δικαίωμα να την επικρίνει και να επιθυμεί μια άλλη Ευρώπη. Μα κανείς από εκείνους που έχουν την κύρια ευθύνη γι΄ αυτό που είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα δεν έχει το δικαίωμα να λέει πως επιθυμεί να αλλάξει την Ευρώπη. Γιατί τα κόμματα εξουσίας υπερψήφισαν από κοινού στην Ευρωπαϊκή Ένωση όλα όσα μας έχουν φέρει στο σημερινό αδιέξοδο: την ανταγωνιστικότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (1986), την ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992), το Σύμφωνο Σταθερότητας (1997), τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου τομέα. Όλα αυτά ήταν αποτέλεσμα της λογικής των συμβιβασμών. Στους κρίσιμους καιρούς που ζούμε και ενώ μετράμε σήμερα την υψηλότερη ανεργία στην ευρωζώνη από το 1999, είναι απόλυτα φυσιολογικό και δικαιολογημένο να αποδώσουμε τις ευθύνες που αναλογούν στους συμβιβασμένους. Αν η πολιτική του συμβιβασμού είναι αυτή που μας έφερε σε αυτή την κατάσταση, τότε δεν μπορεί να μας βγάλει από αυτήν παρά μόνο η πολιτική τής ρήξης.

Το ευρωπαϊκό…
… σύστημα δεν είναι δημοκρατικό. Η κυβέρνησή του είναι διορισμένη και δεν μπορούν να την αλλάξουν με άμεση ψηφοφορία οι ευρωπαϊκοί λαοί. Δεν είναι παράξενο λοιπόν που στις τελευταίες ευρωεκλογές, οι Βρετανοί που ψήφισαν ποιους θα στείλουν στις Βρυξέλλες ήταν λιγότεροι από εκείνους που ψήφισαν ποιοι θα μείνουν στο τηλεοπτικό σπίτι του «Μεγάλου Αδελφού». «Οι λαοί της Ευρώπης ψηφίζουν απέχοντας», έγραφε τις προάλλες ο αρθρογράφος Τίμοθι Γκάρτον Ας. «Δεν έχουμε μια λειτουργική, νομιμοποιημένη και αποτελεσματική πανευρωπαϊκή άμεση δημοκρατία και ούτε θα αποκτήσουμε σύντομα». Γιατί λοιπόν να συμβιβαζόμαστε με το έλασσον, όταν το μόνο που μας υπόσχεται είναι πως δεν θα αποκτήσουμε το μείζον;