[ Πρόσωπα ] «Η βοήθεια δεν βοηθάει»

Η οικονομολόγος Νταμπίζα Μόγιο, από τη Ζάμπια, βρίσκεται στην επικαιρότητα με μια μάλλον αιρετική άποψη που προκαλεί έντονες αντιδράσεις: η επίσημη αναπτυξιακή αρωγή, υποστηρίζει, υποθάλπει την εξάρτηση και διαιωνίζει την κακή διακυβέρνηση στην Αφρική.
Η ιδέα δεν είναι ιδιαίτερα καινούργια, όμως η δημοσιότητα που έχει προκαλέσει η Μόγιο δημιουργεί φόβους στους ακτιβιστές της ανθρωπιστικής αρωγής ότι οι αναπτυγμένες χώρες θα χρησιμοποιήσουν τις θέσεις της ως δικαιολογία για να περικόψουν τη βοήθεια προς τις αναπτυσσόμενες σε μια περίοδο που η Αφρική έχει ιδιαίτερη ανάγκη. Το βιβλίο της με τίτλο «Dead Αid»- («Νεκρή Βοήθεια», μία… ύβρις προς τις εκστρατείες Live Αid του Μπομπ Γκέλντοφ, σύμφωνα με τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»- μπήκε τον Απρίλιο στον κατάλογο των ευπώλητων των «Νιου Γιορκ Τάιμς». Αυτόν τον μήνα η Μόγιο περιελήφθη στον κατάλογο του περιοδικού Τime με τις 100 προσωπικότητες με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο. Ο πρόεδρος της Ρουάντας Πωλ Καγκάμε την έφερε στη χώρα του για να μιλήσει στην κυβέρνησή του. Αυτόν τον μήνα ο Μουαμάρ Καντάφι την προσκάλεσε στην Τρίπολη.

Σπουδαγμένη με υποτροφίες στο Χάρβαρντ και την Οξφόρδη, η Μόγιο εργάστηκε ως σύμβουλος στην Παγκόσμια Τράπεζα, και υπήρξε στέλεχος της επενδυτικής τράπεζας Goldman Sachs. Υποστηρίζει πως η απεριόριστη αναπτυξιακή βοήθεια προς τις αφρικανικές κυβερνήσεις έχει υποθάλψει την εξάρτηση, έχει ενθαρρύνει τη διαφθορά και τελικώς διαιωνίζει την κακή διακυβέρνηση και τη φτώχεια. Προτείνει να κοπεί η χρηματοδότηση μέσα σε πέντε χρόνια και να ενθαρρυνθούν οι φτωχές χώρες να αποκτήσουν πρόσβαση στη διεθνή κεφαλαιαγορά. Πιστεύει πως όλα τα υπόλοιπα θα επιτευχθούν χάρη σ΄ έναν συνδυασμό ξένων επενδύσεων, ιδιαίτερα από την Κίνα, δικαιότερων εμπορικών συναλλαγών και μικροπιστώσεων.

Παρά την κρίση που καθιστά απαγορευτική την πρόσβαση των φτωχών αφρικανικών χωρών στη διεθνή κεφαλαιαγορά, οι ιδέες της Μόγιο διαδίδονται με ολοένα και μεγαλύτερη ταχύτητα. Άλλωστε η παρέμβαση μιας νεαρής Αφρικανής οικονομολόγου σε μια συζήτηση στην οποία κυριαρχούν ηλικιωμένοι Δυτικοί ακαδημαϊκοί και ροκ σταρ είναι αναζωογονητική. Όμως οι επικριτές της- και είναι πολλοί- την κατηγορούν ότι δεν αποδεικνύει επιστημονικά τη σχέση ανάμεσα στα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια που διοχετεύονται εδώ και δεκαετίες στην Αφρική και τις κακές επιδόσεις στην οικονομία. Για τον Κέβιν Ουότκινς, διευθυντή του Γραφείου Ανθρώπινης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, «είναι σαν να κατηγορεί την πυροσβεστική αντλία επειδή βρίσκεται κοντά στην πυρκαγιά». Η οργάνωση Οne του Μπομπ Γκέλντοφ προσπαθεί να προκαλέσει κάποια αντίδραση στα μηνύματά της. Ο ακαδημαϊκός Τζέφρι Ζακς είναι επίσης μεταξύ των επικριτών της. «Κάνει ηγέτες σαν τον πρόεδρο Καγκάμι να υποστηρίζουν την εκστρατεία της κατά της αρωγής, παρά τις σαφείς επιτυχίες που είχε η αρωγή αυτή στην προώθηση της ανάπτυξης της Ρουάντας», δήλωσε στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». «Πρόκειται για απολύτως ολέθριες ιδέες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων».