Θέλει ειρήνη ώς το καλοκαίρι

Τις τελευταίες πινελιές σε ένα φιλόδοξο σχέδιο ειρήνευσης για τη Μέση Ανατολή φέρεται να βάζει η Ουάσινγκτον: σύμφωνα με τον Ιορδανό μονάρχη, ο Ομπάμα οραματίζεται την ολοκλήρωση και εφαρμογή του ακόμα και εντός του καλοκαιριού. Δύσκολο το εγχείρημα, αλλά το πρώτο εμπόδιο ήρθη χθες με την απελευθέρωση της Ιρανοαμερικανίδας δημοσιογράφου Ροξάνας Σαμπερί.

Η 32χρονη Σαμπερί είχε συλληφθεί στο Ιράν τον περασμένο Ιανουάριο και στις 18 Απριλίου καταδικάστηκε, ύστερα από ολιγόλεπτη δίκη, σε οκταετή κάθειρξη για «κατασκοπία υπέρ των ΗΠΑ». Η δημόσια επιστολή που είχε δημοσιεύσει τότε ο αγαπημένος της, ο Ιρανός σκηνοθέτης Μπαμάν Κομπαντί, είχε προκαλέσει παγκόσμια συγκίνηση. Μετά την αρχική αδιαλλαξία ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ ζήτησε από την Εισαγγελία να αναγνωρίσει στη Σαμπερί «όλες τις ελευθερίες και τα νόμιμα δικαιώματα υπεράσπισης του εαυτού της». Την Κυριακή η δίκη επαναλήφθηκε στο Εφετείο και χθες η 32χρονη δημοσιογράφος αφέθηκε ελεύθερη, καθώς η ποινή της μετατράπηκε σε διετή φυλάκιση με αναστολή. «Είμαι πολύ χαρούμενος» δήλωσε ο πατέρας της Ρεζά Σαμπερί, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1970. «Περιμέναμε να απελευθερωθεί, αλλά όχι τόσο σύντομα». Την ικανοποίησή τους εξέφρασαν τόσο η Χίλαρι Κλίντον όσο και ο Ομπάμα.

Ισλαμικό έλεος
Σύμφωνα με το ιρανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, η μείωση της ποινής της Σαμπερί ήταν μια κίνηση «ισλαμικού ελέους». Η υπόθεση αυτή, όμως, είχε εξαρχής σαφή πολιτικά κίνητρα. Σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα η καταδίκη της Σαμπερί ήταν μια προειδοποίηση προς όλους τους ξένους δημοσιογράφους που εργάζονται στο Ιράν ενόψει των προεδρικών εκλογών του Ιουνίου· ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως οι σκληροπυρηνικοί του καθεστώτος ευελπιστούσαν με τον τρόπο αυτό να δώσουν τέλος στη «χείρα φιλίας» που έχει τείνει ο Ομπάμα· μια άλλη θεωρία ήθελε τη Σαμπερί να χρησιμοποιείται ως διαπραγματευτικό χαρτί από την Τεχεράνη.

Καλά σχεδιασμένη κίνηση πιθανώς να είναι και η απελευθέρωσή της.

Σε κάθε περίπτωση, αναιρεί ένα από τα πολλά σημεία τριβής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.


Οι ΗΠΑ θα προτείνουν λύση «57 κρατών»

ΔΕΥΤΕΡΑ 18 Μαΐου. Ο Μπαράκ Ομπάμα συναντάται για πρώτη φορά στην Ουάσιγκτον με τον σκληροπυρηνικό πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου. «Μια κρίσιμη συνάντηση…» λέει ο Ιορδανός μονάρχης Αμπντάλα, «που θα κρίνει το μέλλον της Μέσης Ανατολής». Πέμπτη 4 Ιουνίου. Ο Ομπάμα απευθύνεται από το Κάιρο στον αραβικό κόσμο και παρουσιάζει το όραμά του για την ειρήνευση στη Μέση Ανατολή. Ένα σχέδιο βασισμένο στην Αραβική Ειρηνευτική Πρωτοβουλία του 2002, που προβλέπει, αντί μιας λύσης «δύο κρατών», μια λύση «57 κρατών»: το Ισραήλ τερματίζει την επέκταση των οικισμών και συμφωνεί να αποχωρήσει από τα εδάφη που κατέχει από το 1967. Ως αντάλλαγμα και τα 57 μέλη της Οργάνωσης Ισλαμικής Διάσκεψης αναγνωρίζουν το ισραηλινό κράτος, χορηγούν θεωρήσεις εισόδου στους Ισραηλινούς πολίτες και παραχωρούν στην ισραηλινή Εl Αl δικαίωμα υπερπτήσης.

Ακολουθεί, ενδεχομένως μέσα στον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, ειρηνευτική διάσκεψη στην οποία μετέχουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη: Ισραήλ, Παλαιστινιακή Αρχή, Συρία, Λίβανος… Συζητούνται και τα δύο πιο ευαίσθητα ζητήματα: το μελλοντικό καθεστώς της Ιερουσαλήμ και το δικαίωμα επιστροφής των Παλαιστινίων προσφύγων.

Αυτό είναι σε γενικές γραμμές, όπως το κατέθεσε στους «Τimes» ο Αμπντάλα, το σχέδιο του Μπαράκ Ομπάμα. Ένα σχέδιο δύσκολο, δεδομένης της αδιαλλαξίας της νέας κυβέρνησης Νετανιάχου, της συνεχιζόμενης απομόνωσης της Συρίας, του αντι-ισραηλινού μένους του Ιρανού προέδρου… Όπως προειδοποίησε ωστόσο ο Αμπντάλα, εάν δεν υπάρξει πρόοδος, αν αναβληθούν ξανά οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, αν η Ουάσιγκτον δώσει ξανά την εντύπωση πως δεν ενδιαφέρεται, «τότε μέσα στους επόμενους 12 με 18 μήνες ο κόσμος κινδυνεύει να συρθεί σε μια νέα σύρραξη μεταξύ Αράβων ή μουσουλμάνων και Ισραήλ».


[ ΓΝΩΜΗ ] Μεγάλες προσδοκίες
TΗΕ ΤΙΜΕS , Του Richard Βeeston

Λιγότερο από έξι μήνες αφότου ανέλαβε καθήκοντα, ο Μπαράκ Ομπάμα θα πραγματοποιήσει τον Ιούνιο την παρθενική επίσκεψή του στον αραβικό κόσμο. Μιλώντας στο Κάιρο, θα παρουσιάσει το σχέδιό του για τον τερματισμό της αραβο-ισραηλινής διαμάχης, τον ενταφιασμό της επώδυνης κληρονομιάς της κυβέρνησης Μπους και την έλευση μιας νέας εποχής στις σχέσεις των ΗΠΑ με τον ισλαμικό κόσμο.

Αν οι ευγενείς αυτοί στόχοι μοιάζουν πολύ καλοί για να είναι αληθινοί, είναι διότι πιθανότατα αυτό ισχύει. Επί Μπους αποκαλύφθηκαν τα στρατιωτικά όρια της Αμερικής· επί Ομπάμα, πρόκειται να αποκαλυφθούν τα διπλωματικά της όρια.

Ο τελευταίος Αμερικανός πρόεδρος που προσπάθησε να «επιβάλει» μια λύση ήταν ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος: το 1991, οι Αμερικανοί υποχρέωσαν τους Ισραηλινούς να συμμετάσχουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες της Μαδρίτης, όμως ο Μπους δεν κατάφερε να επανεκλεγεί, εν μέρει διότι είχε αποξενωθεί από τους Εβραίους ψηφοφόρους και το ισχυρό ισραηλινό λόμπι.

Οι συμφωνίες του Όσλο, οι συνομιλίες του Καμπ Ντέιβιντ και της Μαδρίτης, ο «οδικός χάρτης» για την ειρήνη και πιο πρόσφατα η ειρηνευτική διάσκεψη της Ανάπολις, απέτυχαν για διάφορους λόγους. Ευθύνες βαρύνουν όλα τα μέρη. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο Ομπάμα δεν πρέπει να προσπαθήσει. Υπάρχει μια διακριτή πιθανότητα να πειστεί η Συρία, βασικός σύμμαχος του Ιράν στον αραβικό κόσμο, να «επιστρέψει από το κρύο»· όσο για το Ισραήλ, η δεξιά κυβέρνηση συνασπισμού είναι εύθραυστη, χρειάστηκαν εβδομάδες διαπραγματεύσεων για να σχηματιστεί. Αν η ατμόσφαιρα στην περιοχή βελτιωθεί, τότε είναι πιθανό να ανέλθει στην εξουσία μια πιο ευέλικτη κυβέρνηση. Ο καλύτερος λόγος να γίνει η προσπάθεια είναι η αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Χωρίς κάποιας μορφής κίνηση προς τα εμπρός, η περιοχή μπορεί να διολισθήσει προς τα πίσω.

Στο χειρότερο σενάριο, αυτό μπορεί να σημαίνει μια ισραηλινή επίθεση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν και μια ευρείας κλίμακας ανταπάντηση. Ακόμα και μια ταπεινή ειρηνευτική πρωτοβουλία είναι καλύτερη.