[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Χωρίς σχέδιο στην κρίση

Καθώς πυκνώνουν οι διαπιστώσεις για την πορεία της διεθνούς οικονομίας, οι αρμόδιοι για τη διαμόρφωση νέων εθνικών πολιτικών στις άλλες χώρες αναζητούν διεξόδους κυρίως προς τέσσερις κατευθύνσεις. Πρώτον, προσπαθούν να ενισχύσουν το επίπεδο κατανάλωσης διοχετεύοντας πόρους στην αγορά μέσω των τραπεζών. Αυτές όμως αντιστέκονται στη μείωση των επιτοκίων χορηγήσεων, ενώ απαιτούν αυξημένες διασφαλίσεις. Ανάλογη είναι και η προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία όμως αντιμετωπίζει πιο σθεναρή αντίσταση από τις τράπεζες. Η διαφορά ίσως οφείλεται στο ότι αλλού τα κόμματα εξουσίας δεν είναι τόσο υπερδανεισμένα και συνεπώς εξαρτημένα από τις τράπεζες. Δεύτερον, παρά τα δημοσιονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν, επιλέγουν να αυξήσουν τις δημόσιες επενδύσεις σε τομείς εντάσεως εργασίας ώστε να αντισταθμίσουν μερικώς τις απώλειες θέσεων από τη συρρικνούμενη οικονομική δραστηριότητα και σε τομείς που θα τους παράσχουν πλεονεκτήματα στον διεθνή ανταγωνισμό όπως για παράδειγμα στην έρευνα για νέες τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας. Αυτά τα επιδιώκουμε και εμείς αλλά χωρίς προηγούμενη μελέτη, γνώση και σχέδιο για άμεσα αποδοτικές δημόσιες επενδύσεις. Ποια μελέτη έδειξε ότι με προσλήψεις στο Δημόσιο (εξαιρουμένων ίσως των νοσοκομείων και της Παιδείας) βελτιώνεται το κοινωνικό κράτος, ενισχύεται η ανάπτυξη, περιορίζεται η γραφειοκρατία;

Τρίτον, με τρόπο που σταδιακά καθίσταται περισσότερο διακριτός, καθοδηγούν τις επενδύσεις (κυρίως τραπεζών και μεγάλων επιχειρήσεων) προς την εγχώρια παρά στη διεθνή οικονομία. Δεν εννοούν, στις δύσκολες συνθήκες που διαμορφώνονται, να ενισχύουν τράπεζες και επιχειρήσεις με πόρους που θα προσφέρουν θέσεις σε άλλες χώρες. Ορισμένοι μεγάλοι διεθνείς θεσμικοί επενενδυτές ρευστοποίησαν τα χαρτοφυλάκιά τους στο ελληνικό Χρηματιστήριο προκειμένου να ενισχύσουν τα εθνικά τους χρηματιστήρια. Αυτή την εθνοκεντρική πολιτική που ακολουθούν π.χ. οι ξένες τράπεζες, δεν φαίνεται να την ακολουθούν οι δικές μας.

Τέταρτον και ίσως σημαντικότερο είναι ότι καθώς όλοι οι φορείς της οικονομίας, και εκείνοι της κοινωνίας αντιλαμβάνονται- αλλού, όχι εδώ- ότι πρέπει να αναζητηθούν συναινέσεις ώστε τα σχέδια διάσωσης των οικονομιών, της απασχόλησης, της κοινωνικής συνοχής να μην υπονομευθούν κατά την πορεία εφαρμογής τους. Εκεί, βλέπετε, δεν αξιοποιείται η κρίση για την επίτευξη βραχυχρόνιων μικροπολιτικών ωφελημάτων. Οι κυβερνήσεις επιχειρούν, παράλληλα με την ενίσχυση της ρευστότητας, να μην καταστρέψουν τις μεσο-μακροπρόθεσμες προοπτικές για κάποια δημοσιονομική εξυγίανση.

Η δική μας περίπτωση φαίνεται να λειτουργεί αλλιώτικα. Ο μηχανισμός σχεδιασμού πολιτικής πάσχει. Ούτε σοβαρούς σχεδιασμούς κάνουμε ούτε τους ακολουθούμε ούτε τους αξιολογούμε για να τους βελτιώσουμε. Και αν ακόμη είχαμε σοβαρά σχέδια, οι φορείς υλοποίησής τους είναι άναρχοι, αναποτελεσματικοί και μόνον κατ΄ επίφασιν λογοδοτούν. Ας σκεφθούμε για παράδειγμα το φορολογικό σύστημα ή τους μηχανισμούς της υγείας και της πρόνοιας. Και πώς αυτά να λειτουργήσουν όταν δεν έχουμε καταφέρει να εντοπίσουμε ούτε τον αθέμιτο πλούτο αλλά ούτε την πραγματική φτώχεια. Η ευθύνη της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι μεγάλη. Δεν είναι η περίπτωση πρόσφορη για λεονταρισμούς και προτροπή σε κοινωνική αντίσταση, όταν η ίδια έπρεπε να αντιλαμβάνεται την αδυναμία της να διαχειρισθεί την πρόκληση για υπεράσπιση της ελληνικής οικονομίας και της απειλούμενης κοινωνίας από την κρίση. Είναι τεράστια η ευθύνη της κυβέρνησης που επικαλείται τη δημοσιονομική εξυγίανση σπαταλώντας πόρους και την κοινωνική ευαισθησία της με προεκλογικού τύπου παροχές. Ευθύνη ασφαλώς βαρύνει τις διάφορες συντεχνίες και τα συνδικάτα που θέτουν τις διεκδικήσεις τους σε αντιπαράθεση με την υπόλοιπη κοινωνία και ερήμην της οικονομικής πραγματικότητας.

Η έξοδος από την κρίση φοβούμαι ότι δεν θα προέλθει από τους αρμοδίους. Θα μας επιβληθεί. Δηλαδή, αργά ή γρήγορα θα μας υποδειχθούν νέα, ακόμη πιο οδυνηρά μέτρα, με απειλητικότερες προθεσμίες υλοποίησης. Τα μέτρα θα στοχεύουν κυρίως στη δημοσιονομική εξυγίανση, δευτερευόντως στην επιβίωση των ελληνικών επιχειρήσεων και κάπου εκεί στο τέλος- στις λεπτομέρειες- στην ενίσχυση της απασχόλησης και των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων. Και ήδη μπορούμε να προβλέψουμε την αντίδραση των δικών μας αρμοδίων: Φταίει το παρελθόν, φταίνε οι ξένοι, φταίει το άλλο κόμμα εξουσίας. Φταίνε οι άλλοι. Ποτέ εμείς, η ανεπάρκειά μας, ο «κακός μας ο καιρός».

Πείνα, καχυποψία, επιθετικότητα, ντροπή, θλίψη και κατάντια.

Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.

ΟΔΥΝΗΡΑ ΜΕΤΡΑ

Η έξοδος από την κρίση δεν θα προέλθει από τους αρμοδίους. Θα μας επιβληθεί. Θα μας υποδειχθούν νέα, ακόμη πιο οδυνηρά μέτρα, με απειλητικότερες προθεσμίες υλοποίησης