Πως επηρεάζει το αλκοόλ την ανδρική γονιμότητα

Οι κοινωνικές εκδηλώσεις στο σύνολό τους συνοδεύονται με αλκοόλ. Είτε ως συνοδευτικό ενός λουκούλλειου γεύματος που έχει ετοιμάσει η νοικοκυρά είτε ως το επίκεντρο μιας λιτής παρεΐστικης συνάθροισης, το αλκοόλ έχει γίνει μέρος της ζωής του ανθρώπου.

Κάνοντας μία ιστορική αναδρομή στην παρουσία του αλκοόλ στην ανθρώπινη διατροφή, θα διαπιστώσουμε ότι αμπέλια καλλιεργούνταν από το 3500 πΧ σε πολλές περιοχές της Μεσογείου, ενώ ήδη από τη Νεολιθική περίοδο (8000-3500 πΧ) υπάρχουν ευρήματα που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι γινόταν χρήση αλκοόλ (Μεσοποταμία, Σουμέριοι). Είναι προφανές λοιπόν ότι η χρήση του αλκοόλ ακολουθεί τον άνθρωπο, ενώ έχουν αναπτυχθεί ανά τους αιώνες θεωρίες, μύθοι, θρύλοι όσον αφορά τη δράση του.

Τα αλκοολούχα ποτά που πίνουμε περιέχουν τη λιγότερο τοξική αλκοόλη που ονομάζεται αιθυλική αλκοόλη (αιθανόλη) και η οποία προσλαμβανόμενη επιδρά στον εγκέφαλο. Η αιθανόλη σε μικρές ποσότητες μπορεί να δημιουργήσει ένα αίσθημα ευφορίας στον άνθρωπο.

Αυτό το ευχάριστο μούδιασμα είναι που δημιουργεί τη λανθασμένη αντίληψη ότι το αλκοόλ είναι διεγερτικό όσον αφορά τη δράση του – και ότι ως «διεγερτικό» βοηθά τελικά τις σεξουαλικές επιδόσεις.

Η αντίληψη αυτή είναι ευρύτατα διαδεδομένη. Μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2008 στην Ιατρική Επιθεώρηση «BMC Public Health» δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι νέοι ηλικίας 16-35 ετών χρησιμοποιούν το αλκοόλ για να τονώσουν τη λίμπιντό τους και τη σεξουαλική ζωή τους. Και αυτό, γιατί η δράση του αλκοόλ μειώνει τις αναστολές, άρα φαίνεται να αυξάνει την ερωτική επιθυμία.

Όμως, η υποτιθέμενη αύξηση της ερωτικής επιθυμίας δεν σημαίνει αυτόματα και βελτίωση των σεξουαλικών επιδόσεων ή, καλύτερα, ενίσχυση της ποιότητας του σεξ.

Η αιθανόλη αποτελεί κατασταλτική ουσία και όχι διεγερτική, όπως νομίζουν οι περισσότεροι οι οποίοι εκλαμβάνουν ως διέγερση τη μείωση των αναστολών μετά τη χρήση της. Η αλήθεια είναι ότι η μείωση των αναστολών και η «αύξηση» της ερωτικής επιθυμίας μετά τη χρήση αλκοόλ είναι αποτέλεσμα καταστολής της εγκεφαλικής λειτουργίας.

Γι’ αυτό, όταν η συγκέντρωση του οινοπνεύματος στο αίμα είναι μεγάλη (όταν λ.χ. μια γυναίκα βάρους 60 κιλών πιει πάνω από 4 ποτήρια κρασί σε 1 ώρα), μπορεί να παρατηρηθεί ανικανότητα συνεργασίας, διαταραχή στην κρίση, σύγχυση και αφασία – συμπτώματα που αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα στη σεξουαλική ικανότητα.

Είναι επίσης καλά τεκμηριωμένο ότι η αυξημένη, χρόνια χρήση αλκοόλ προκαλεί υπογονιμότητα σε άντρες και γυναίκες.

Όπως έχουν δείξει κλινικές μελέτες, οι άντρες που κάνουν υπερκατανάλωση αλκοόλ (δηλαδή προσλαμβάνουν περισσότερα από 40 γραμμάρια αιθανόλης ή πίνουν πάνω από 3 ποτήρια κρασί την ημέρα) παρουσιάζουν ελαττωμένη κινητικότητα των σπερματοζωαρίων τους, αλλά και μειωμένη έκκριση τεστοστερόνης, της ανδρικής ορμόνης του φύλου.

Κατ’ αντιστοιχία, οι γυναίκες που πίνουν περισσότερα από 3 ποτήρια κρασί ή από 2 ποτά την ημέρα παρουσιάζουν μειωμένη έκκριση της ωχρινοτρόπου ορμόνης (είναι μία από τις ορμόνες της αναπαραγωγής), ενώ παρουσιάζουν και αστάθεια στον έμμηνο κύκλο τους.

Πέρα όμως από τις προαναφερθείσες άμεσες επιδράσεις του αλκοόλ στην αναπαραγωγική ικανότητα, υπάρχουν και οι έμμεσες.

Η αυξημένη και χρόνια χρήση οινοπνεύματος δεν προάγει την καρδιαγγειακή λειτουργία και αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Αυτό έχει ως συνέπεια την κακή αιμάτωση, άρα κατ’ επέκταση οδηγεί σε μειωμένη σεξουαλική ικανότητα (π.χ. εξαιτίας στυτικής δυσλειτουργίας).

Αντίθετα, η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ δρα ευεργετικά στην καρδιαγγειακή λειτουργία, κάτι που πιστοποιούν πολυάριθμες μελέτες.

Σύμφωνα με πολύ πρόσφατη μελέτη επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας, η οποία δημοσιεύτηκε στην Ιατρική Επιθεώρηση «Journal of Sexual Medicine» (Μάιος 2008), η ήπια πρόσληψη αλκοόλ δείχνει να βελτιώνει τη σεξουαλική ικανότητα των αντρών, καθώς αυτοί παρουσιάζουν και τα λιγότερα στυτικά προβλήματα σε σύγκριση με τους άντρες που πίνουν πολύ αλλά και σε σύγκριση με όσους δεν πίνουν καθόλου αλκοόλ (το τελευταίο εύρημα των Αυστραλών παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και χρήζει διερεύνησης για να οδηγηθούμε σε πιο ασφαλή συμπεράσματα).

Άλλο ένα σημαντικό στοιχείο που πρέπει να προστεθεί είναι ότι η αυξημένη παρουσία οινοπνεύματος στον ανθρώπινο οργανισμό μπορεί να αναστείλει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, που έμμεσα εμπλέκονται στην αναπαραγωγική ικανότητα, όπως είναι η βιταμίνη Ε, διάφορες βιταμίνες του συμπλέγματος Β και το ιχνοστοιχείο σελήνιο.

Επιπλέον, μέσω των πολλών θερμίδων που παρέχει το αλκοόλ στον οργανισμό (1 γρ. αιθυλικής αλκοόλης παρέχει 7 θερμίδες), μπορεί να προσθέσει κιλά και να αποτελέσει έναν επιπρόσθετο παράγοντα που οδηγεί στην παχυσαρκία.

Όταν η περίσσεια θερμίδων προέρχεται από το αλκοόλ, τότε η πλεονάζουσα ενέργεια αποθηκεύεται με τη μορφή λίπους. Μάλιστα, αν η χρήση του αλκοόλ είναι συστηματική, μπορεί να «πυροδοτήσει» την αποθήκευση σε μορφή λίπους ακόμα και όταν οι συνολικά λαμβανόμενες θερμίδες δεν είναι περισσότερες από αυτές που χρειάζεται ο οργανισμός!

Το υπερβάλλον βάρος αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στη σεξουαλική επιθυμία και ικανότητα, τόσο μέσω των αγγειακών προβλημάτων που προκαλεί όσο και μέσω των ψυχολογικών αναστολών και εμποδίων που προσθέτει.

Κατά συνέπεια, άλλη μία φορά είναι επίκαιρο το χιλιοειπωμένο μα και τόσο εύστοχο γνωμικό «Μέτρον άριστον». Ακόμα και στη σεξουαλική ικανότητα, η μέτρια, ήπια κατανάλωση αλκοόλ, τέτοια που μακροπρόθεσμα να μην προκαλεί δυσλειτουργία σε κανένα από τα ζωτικά όργανα του ανθρώπου, μπορεί να προάγει τη σεξουαλική ζωή.

Ο Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος είναι κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος, αντιπρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων