Ψάχνουν για ζωή σε 100.000 αστέρια

Στο μέλλον ίσως θεωρούμε τη σημερινή μέρα το τέλος της διαστημικής μας μοναξιάς. Σήμερα τα ξημερώματα (ώρα Ελλάδας) η ΝΑSΑ εκτόξευσε από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ το διαστημόπλοιο Κέπλερ με στόχο να βρει άλλους πλανήτες σαν τη Γη.
Το όχημα ζυγίζει έναν τόνο και διαθέτει ένα ισχυρό τηλεσκόπιο, το οποίο θα ψάξει σε μία περιοχή 100.000 αστέρων για την ύπαρξη πλανητών στους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ζωή. «Είναι η πιο συναρπαστική αποστολή στην οποία έχω συμμετάσχει στα 25 χρόνια που δουλεύω στη ΝΑSΑ», λέει ο Τζέιμς Φάνσον, μάνατζερ της αποστολής. «Θα μπορέσουμε να απαντήσουμε το ερώτημα που έθεσαν πρώτοι οι αρχαίοι Έλληνες. Υπάρχουν άλλοι κόσμοι σαν τον δικό μας; Ύστερα από 100 γενιές, έλαχε σε μας η τιμή να βρούμε την απάντηση. Ελπίζω πως είναι θετική και πως το σύμπαν έχει άφθονους πλανήτες σαν την Γη». Την απάντηση πάντως θα την έχουμε σε περίπου τέσσερα χρόνια, όταν οι επιστήμονες θα έχουν επεξεργαστεί και τα τελευταία ευρήματα της αποστολής. Κι αν υπάρχουν αυτοί οι εξωγήινοι κόσμοι, πώς θα τους βρει το Κέπλερ;

Τι καταγράφει. Το Κέπλερ μπορεί να καταγράψει ακόμα και την ελάχιστη διαφοροποίηση στο φως που εκπέμπουν, η οποία, αποδίδεται σε διάφορους παράγοντες, όπως το πέρασμα ενός πλανήτη από μπροστά τους ή η ύπαρξη αστρικών κηλίδων. Οι επιστήμονες της ΝΑSΑ έχουν τον τρόπο να αποκλείσουν άλλους παράγοντες και να σιγουρευτούν ότι η μείωση του φωτός προκαλείται από έναν πλανήτη. Για αυτόν τον λόγο άλλωστε, θα συνεχίσουν να ψάχνουν την ίδια περιοχή για τρία χρόνια. Η τροχιά ενός πλανήτη σαν τη Γη γύρω από τον αντίστοιχο Ήλιο θα διαρκεί περίπου έναν χρόνο, γι΄ αυτό θα χρειαστούν τρεις ετήσιες παρατηρήσεις του φαινομένου στον ίδιο αστέρα.

Αυτή η ελάχιστη διαφοροποίηση μπορεί να ισοδυναμεί με την αλλαγή στο φως ενός προβολέα αυτοκινήτου όταν περνά από μπροστά του ένας ψύλλος. Από τη Γη, τα αστέρια φαίνονται να αναβοσβήνουν λόγω της παρεμβολής της ατμόσφαιρας. Στο Διάστημα όμως, τίποτα δεν εμποδίζει τη θέα του τηλεσκοπίου. «Δείτε την αποστολή σαν την πρώτη πλανητική απογραφή», λέει ο Τζον Μορς, διευθυντής Αστροφυσικής στη ΝΑSΑ. Οι επιστήμονες εκτιμούν πως θα βρεθούν εκατοντάδες πλανήτες σαν τη Γη.

Ο εξοπλισμός του. Για να εξοπλιστεί το Κέπλερ έπρεπε να κατασκευαστούν πολύ ακριβείς κι ευαίσθητοι ανιχνευτές. Σκεφτείτε πως η Γη μπλοκάρει μόλις το 0,008% του ηλιακού φωτός όταν περνά από μπροστά. Μετρώντας τη διαφορά της φωτεινότητας, οι αστρονόμοι θα καταλάβουν το μέγεθος του πλανήτη. Την τροχιά θα τη βρουν από τα διαστήματα ανάμεσα στις εκλείψεις και στη συνέχεια, θα βρουν τη μάζα και την πυκνότητα.

Αν το Κέπλερ εντοπίσει τους πλανήτες, το επόμενο βήμα είναι να δούμε αν μπορεί να υπάρχει κάποια μορφή ζωής στην επιφάνειά τους. «Τότε θα στείλουμε κι άλλες αποστολές για να τις φωτογραφίσουν», λέει ο Γουίλιαμ Μπορούκι, αστρονόμος στη ΝΑSΑ κι επικεφαλής του προγράμματος Κέπλερ. Είναι αυτός που πρώτος επεσήμανε την πιθανή ύπαρξη πλανητών σε αυτήν την περιοχή του ουρανού από τη δεκαετία του ΄80 και ζητούσε από τη ΝΑSΑ να στείλει εκεί διαστημόπλοιο. «Από την άλλη βέβαια, αν δεν βρεθεί τίποτα, το Κέπλερ θα επιβεβαιώσει τη διαστημική μας μοναξιά».

340 εξωπλανήτες. Ο πρώτος εξωπλανήτης, δηλαδή πλανήτης εκτός του ηλιακού μας συστήματος, ανακαλύφθηκε μόλις το 1995 από τον Μίτσελ Μαγιόρ και τους συνεργάτες του στο Αστεροσκοπείο της Γενεύης. Από τότε, έχει ακολουθήσει καταιγισμός από ανακαλύψεις εξωπλανητών, 340 τον αριθμό. Λίγοι όμως βρίσκονται σε συστήματα που μοιάζουν με το δικό μας και κανένας δεν θεωρείται κατάλληλος υποψήφιος για ύπαρξη ζωής. Οι περισσότεροι έχουν βρεθεί παρατηρώντας τη μεταβολή της βαρυτικής έλξης που προκαλεί η τροχιά τους στον κοντινό αστέρα.

Ένα παρόμοιο τηλεσκόπιο, αλλά λιγότερο ισχυρό, έστειλε το 2006 η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία. Το Κόροτ θεωρείται συμπληρωματικό του Κέπλερ καθώς ερευνά τα ίδια αστέρια μόνο για οκτώ μήνες.

«ΔΕΙΤΕ την αποστολή σαν την πρώτη πλανητική απογραφή», εξηγούν οι επιστήμονες

Το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο του Διαστήματος

ΤΟ ΚΕΠΛΕΡ είναι το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο- διαμέτρου 1,4 μέτρωνπου έχει στείλει ποτέ η ΝΑSΑ μακριά από την τροχιά της Γης. Ο πυρήνας του είναι εξοπλισμένος με μία ψηφιακή κάμερα 92 Μegapixels, η οποία θα φωτογραφίζει ένα συγκεκριμένο σημείου του ουρανού, τους αστερισμούς του Κύκνου και της Λύρας, κάθε μισή ώρα επί τρία χρόνια. Σε αυτήν την περιοχή, βρίσκονται περισσότεροι από 100.000 αστέρες, γύρω από τους οποίους μπορεί να βρίσκονται σε τροχιά πλανήτες, όπως η Γη που γυρίζει γύρω από τον Ήλιο.