Ασπίδα για τον οργανισμό η νηστεία

Τα οφέλη που μπορεί να έχει η νηστεία της Σαρακοστής για την υγεία και την ευεξία του σώματος και του πνεύματος έχουν τονιστεί επανειλημμένως. Ολοένα και περισσότερες έρευνες ωστόσο δείχνουν πως, πέραν της νηστείας που επιτάσσει η θρησκεία και η παράδοση, η πλήρης αποχή από την τροφή για ένα εικοσιτετράωρο τον μήνα, κάθε μήνα, μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας από πολλές ασθένειες, και να μας χαρίσει επιπλέον χρόνια ζωής. Ο Χιου Γουίλσον, αρθρογράφος της βρετανικής «Ιndependent», αποφάσισε να θέσει την αυτοπειθαρχία του σε (μεγάλη) δοκιμασία.

Πολλά από τα στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της νηστείας, με την έννοια της περιοδικής πλήρους αποχής από την τροφή, προέρχονται από έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί σε ζώα, επισημαίνει ο δρ. Μαρκ Μάτσον από το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Ερευνών για τη Γήρανση. Στους εργαστηριακούς ελέγχους, εξηγεί, τα ποντίκια που υποβάλλονται σε περιοδική νηστεία τείνουν να ζουν περισσότερο, να αναπτύσσουν λιγότερους καρκίνους και να εμφανίζουν μεγαλύτερη μαθησιακή ικανότητα με το πέρασμα του χρόνου σε σύγκριση με εκείνα που έχουν αδιάλειπτη πρόσβαση σε τροφή.

Κάποιες έρευνες που έγιναν πρόσφατα σε ανθρώπους φαίνεται ότι υποστηρίζουν αυτά τα πορίσματα. Για παράδειγμα, μεγάλη έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα κατέληξε στο συμπέρασμα πως η πλήρης αποχή από την τροφή την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα- που κάνουν πολλοί Μορμόνοι για θρησκευτικούς λόγους- σχετίζεται με μείωση στο 40% όσον αφορά τον κίνδυνο καρδιοπαθειών καθώς και με μικρότερες πιθανότητες νόσησης από διαβήτη. Άλλη έρευνα που είχε πραγματοποιηθεί το 2007 διαπίστωσε πως οι πάσχοντες από άσθμα που νήστευαν τακτικά είχαν λιγότερα συμπτώματα και καλύτερη λειτουργία των αναπνευστικών αεραγωγών. Ήπιο στρες. Προς το παρόν, μόνον εικασίες μπορούν να γίνουν όσον αφορά το γιατί έχει θετικές συνέπειες η νηστεία. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν πως η νηστεία και ο περιορισμός της πρόσληψης θερμίδων αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί ο οργανισμός μας την τροφή, και «χαμηλώνουν την ένταση λειτουργίας» όλων των σημαντικών του συστημάτων. Σύμφωνα με τον δρα Μαρκ Χέλερσταϊν, καθηγητή Ενδοκρινολογίας, μεταβολισμού και διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, ο οργανισμός μας αντιδρά «ιδιοφυώς» στην ασιτία. «Δεν αντιδράμε καλά στην πρόσληψη υπερβολικών θερμίδων, αλλά πολύ καλά στη νηστεία. Η νηστεία, από μόνη της, δεν είναι ανθυγιεινή διαδικασία».

Από τις έρευνες που έχουν γίνει σε ζώα, προκύπτει πως, σε κυτταρικό επίπεδο, η έλλειψη τροφής προκαλεί μια αντίδραση ήπιου στρες. «Αυτό το έχουμε δει τόσο με τα εγκεφαλικά κύτταρα όσο και με τα κύτταρα του ήπατος και της καρδιάς», λέει ο δρ. Μάτσον. «Το ήπιο στρες προκαλεί αύξηση της παραγωγής πρωτεϊνών ανθεκτικών στο στρες». Αυτές με τη σειρά τους προσφέρουν προστασία από το εντονότερο στρες. Με λίγα λόγια, ο οργανισμός αντιδρά στη νηστεία με τρόπο που καταλήγει να τον ωφελεί.


«Είχα ξεχάσει πόσο πολύ πεινούσα»

Άλλο να αποδεικνύει κανείς ότι η περιοδική ολική νηστεία είναι θετική για τον οργανισμό και άλλο να τη συστήνει ως τρόπο ζωής. Κάποιοι ειδικοί, όπως η δρ Τζοάν Λαν, διατροφολόγος από το Βρετανικό Ίδρυμα Διατροφής, θεωρούν ότι είναι καλύτερο, πιο απλό και πιο παραγωγικό να ελέγχουμε σε μόνιμη βάση το τι τρώμε. Άλλοι πιστεύουν πως η περιοδική νηστεία είναι πολύ πιο εύκολη από άλλες μορφές περιορισμού των θερμίδων- διότι πάντα ξέρεις ότι είναι θέμα ωρών να επιστρέψεις στην κανονική διατροφή σου. Σκέφτηκα λοιπόν, γιατί να μη διαμορφώσω προσωπική άποψη;

Άρχισα την εικοσιτετράωρη νηστεία μου βράδυ και η νύχτα κύλησε ήρεμα. Δεν είχαν περάσει όμως δύο ώρες από το πρωινό που δεν έφαγα και άρχισα να νιώθω το χειμωνιάτικο κρύο της Αγγλίας να με περονιάζει· επιπλέον, ένιωθα πως μου ήταν αδύνατο να συγκεντρωθώ σε κάτι. Γύρω στις 2 το μεσημέρι ήμουν πια έτοιμος να ενδώσω στον παραμικρό πειρασμό- είναι γνωστή στους φίλους μου η μεγάλη όρεξή μου. Για λίγο ένιωθα σαν να υποβάλλομαι σε ένα μικρό βασανιστήριο. Οι ώρες περνούσαν και κόντευα να καταρρεύσω.

Έπειτα, γύρω στις 4.30 το απόγευμα, συνέβη κάτι περίεργο. Ξέχασα πόσο πολύ πεινούσα. Δούλεψα, έκανα έναν περίπατο, άρχισα να νιώθω αδύνατος και γεμάτος υγεία, όλος ενέργεια. Μόνον όταν έφτασε στη μύτη μου μυρωδιά τηγανητού από μια καντίνα του δρόμου θυμήθηκα ότι λιμοκτονούσα. Τελικά τα κατάφερα, πέρασα 24 ώρες χωρίς καθόλου φαγητό. Αλλά δεν το βλέπω πολύ πιθανό να εντάσσω τη νηστεία στη μηνιαία ρουτίνα μου… Μπορεί βέβαια να αναθεωρήσω: ήδη γίνονται νέες έρευνες σε ανθρώπους και σε μερικά χρόνια δεν αποκλείεται να συνιστούν οι γιατροί την περιοδική νηστεία με την ίδια επιμονή που συνιστούν την τακτική άσκηση ή την κατανάλωση πέντε μερίδων φρούτων και λαχανικών κάθε μέρα.