Η οικονομία περνάει από την κατάψυξη

Η εικόνα μόλις ανοίγει κανείς το ψυγείο είναι συνήθως γνωστή: χάρτινες σακούλες με ντομάτες που αγοράστηκαν στη λαϊκή την προηγούμενη εβδομάδα, μαϊντανός και άνηθος που τα φύλλα τους αρχίζουν να κιτρινίζουν, ένα μπουκάλι κρασί σχεδόν άδειο στην πόρτα του ψυγείου και δυο τρία τάπερ με φαγητά που μαγειρεύτηκαν τις προηγούμενες ημέρες αλλά δεν πρόκειται να καταναλωθούν ποτέ!

Η οργάνωση στο ψυγείο είναι για τα περισσότερα νοικοκυριά άγνωστη λέξη. Συχνό είναι μάλιστα το φαινόμενο οι νοικοκυρές να προσπαθούν να στριμώξουν στο ψυγείο τα φρέσκα προϊόντα που μόλις αγόρασαν, πολλές φορές χωρίς καλό αποτέλεσμα. Ο ελάχιστος χρόνος που έχουν πλέον οι οικογένειες για να ασχοληθούν εκτός των άλλων και με την τακτοποίηση των τροφίμων στην κουζίνα, οδηγεί μοιραία πολλά από τα φαγητά και τα προϊόντα που συσσωρεύονται στο ψυγείο, στον κάδο απορριμμάτων.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Μεγάλης Βρετανίας, όπου κάθε χρόνο πετιούνται στα σκουπίδια 6,7 εκατ. τόνοι φαγητού ενώ το ένα τρίτο του φαγητού που αγοράζουν οι Άγγλοι καταλήγει στις χωματερές. Το συνολικό κόστος μάλιστα για το πεταμένο στους κάδους φαγητό φτάνει τα 10 δισ. λίρες τον χρόνο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι από κάθε οικογενειακό προϋπολογισμό στην ευρωπαϊκή χώρα φεύγουν 400 λίρες ετησίως.

Αλλά και στη χώρα μας πετάμε στα σκουπίδια αρκετό φαγητό. Όπως τονίζει στα «ΝΕΑ» ο κ. Φίλιππος Κιρκίτσος, πρόεδρος της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης, από τα 1,3 κιλά σκουπιδιών που αναλογούν σε κάθε κάτοικο, περίπου τα 500 γραμμάρια είναι οργανικά απορρίμματα- κυρίως τρόφιμα και αποφάγια. Μάλιστα, η ποσότητα των τροφίμων που πετούν οι κάτοικοι της πρωτεύουσας είναι μικρότερη από αυτή των κατοίκων της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Σύμφωνα με μελέτη της εταιρείας Ιntergeo Τεχνολογία Περιβάλλοντος, στις συγκεκριμένες περιφέρειες τα υπολείμματα τροφών φτάνουν το 50% της συνολικής ετήσιας ποσότητας που καταλήγει στις χωματερές. Την ίδια στιγμή εκτιμάται ότι στην Αττική το ποσοστό φτάνει το 30%- 35%.

Ψωνίστε με λίστα. Όπως επισημαίνουν όμως οι ειδικοί, η οργάνωση του ψυγείου είναι μία εύκολη και ταυτόχρονα δημιουργική διαδικασία. «Η οργάνωση ξεκινά τη στιγμή που βρισκόμαστε στο σούπερ μάρκετ και όχι όταν είμαστε μπροστά στο ψυγείο», λέει ο διαιτολόγος- διατροφολόγος στη Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου του Γεωπονικού Πανεπιστημίου κ. Γρηγόρης Ρίσβας. Έτσι, λύση στο χαοτικό ψυγείο είναι ο σωστός προγραμματισμός. «Κάνουμε ψώνια πάντα με λίστα, κι αυτό για να μην παρασυρόμαστε. Η οικονομική συσκευασία στα ευπαθή κυρίως τρόφιμα είναι καλή μόνο στην περίπτωση που έχουμε σκοπό να καταναλώσουμε όλη την ποσότητα. Πάντως, το μυστικό για να μην παίρνουμε ό, τι βλέπουμε μπροστά μας είναι να πηγαίνουμε στο σούπερ μάρκετ χορτάτοι, καθώς όταν πεινάμε γινόμαστε πιο λαίμαργοι στις αγορές», σημειώνει. Κόλπα για να μην πετάξουν το φαγητό στα σκουπίδια αλλά και για να μπει τάξη στο ψυγείο προτείνουν σεφ και διατροφολόγοι στις οικογένειες. «Αρχικά θα πρέπει να ελέγχουμε την ημερομηνία λήξης των προϊόντων. Αυτά που λήγουν ύστερα από μεγάλο χρονικό διάστημα θα πρέπει να μπαίνουν πίσω πίσω ενώ αυτά που δεν αντέχουν πολύ θα πρέπει να φιγουράρουν στις μπροστινές θέσεις του ψυγείου για να καταναλώνονται άμεσα. Παράλληλα όμως τα ευπαθή προϊόντα, όπως το γάλα, δεν θα πρέπει να τοποθετούνται στην πόρτα του ψυγείου γιατί με το άνοιγμα χάνεται η ψύξη και υπάρχει η πιθανότητα να αναπτυχθούν παθογόνα μικρόβια», τονίζει ο κ. Ρίσβας.

Λύση η κατάψυξη. Μία καλή λύση που θα γλιτώσει τα νοικοκυριά από περιττά έξοδα και πεταμένο φαγητό είναι η κατάψυξη. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε εταιρεία φαγητού στη Μεγάλη Βρετανία, περίπου 12 εκατ. νοικοκυριά στην ευρωπαϊκή χώρα, μαγειρεύουν τρόφιμα που μόλις έχουν βγάλει από τον καταψύκτη. Το κόστος για έναν ψυγειοκαταψύκτη κυμαίνεται- ανάλογα με την εταιρεία- από 400 έως 3.700 ευρώ, ενώ για εκείνους που θέλουν απλά έναν έξτρα καταψύκτη για τα τρόφιμά τους θα πρέπει να υπολογίζουν 230- 1.200 ευρώ.

Όπως προσθέτει ο κ. Ρίσβας, οι βιταμίνες δεν χάνονται όταν τα τρόφιμα καταψύχονται σε “πολικές” θερμοκρασίες. «Υπάρχει μία μικρή υποβάθμιση της θρεπτικής ποιότητας των τροφών, όταν αυτές μένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα- άνω των δύο μηνών- στην κατάψυξη».

Το κρέας που περίσσεψε από την προηγούμενη μέρα, το ρύζι που συνόδευε τα μπιφτέκια το περασμένο βράδυ αλλά και οι ντομάτες πριν αρχίσουν να σαπίζουν, μπορούν με δημιουργική διάθεση να αποτελέσουν τα πιάτα για το τραπέζι της οικογένειας ακόμη και ύστερα από έναν μήνα!

Έτσι, το ρύζι που περίσσεψε μπορεί να συνδυαστεί με όσπρια, ενώ ο χυμός των λεμονιών μπορεί να φυλαχτεί σε παγοκυψέλες. «Το ίδιο μπορεί να γίνει με την ντομάτα, ακόμη και με το κρασί. Τα όσπρια μπορούν να μετατραπούν την επομένη σε πουρέ και το ψαχνό από το κοτόπουλο να γίνει κοτόπιτα με λαχανικά», λέει ο σεφ Αλέξανδρος Καρδάσης. Συμπληρώνει δε ότι καλό είναι τα τρόφιμα και ιδίως τα μαγειρεμένα να καταναλώνονται μέσα σε 2-3 εβδομάδες. «Τροφές όπως για παράδειγμα το ρύζι ή τα μακαρόνια που έχουν τραβήξει νερό δεν μπορούν να καταψυχθούν, ενώ καλό είναι και ο κιμάς- επειδή ψύχεται με αργό ρυθμό και είναι πιο ευάλωτος στα μικρόβια- να μην μπαίνει στην κατάψυξη αλλά να αγοράζουν οι οικογένειες την ακριβή ποσότητα που θα μαγειρέψουν».
Η οργάνωση του ψυγείου είναι θέμα τακτικής

«Μαγειρεμένο κρέας, σούπες, όπως φακές, πίτες αλλά και ψωμί μπορεί να βρει κανείς στην κατάψυξή μου. Αυτά συνήθως τα καταναλώνει η οικογένειά μου εντός μίας εβδομάδας. Η οργάνωση του ψυγείου δεν είναι θέμα χρόνου αλλά τακτικής και προτεραιοτήτων. Ο καθένας μπορεί να βγάλει το ψαχνό από το μαγειρεμένο κοτόπουλο που έμεινε και να το κάνει κοτόσουπα ή να κάνει το ψωμί που περίσσεψε γαλέτα για τα φαγητά. Κομμένα καρότα και ψιλοκομμένα μυρωδικά μπορούν να τοποθετηθούν στην κατάψυξη σε σακουλάκια καλά κλεισμένα. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να κάνουμε μια “κάβα τροφίμων” στην κατάψυξη».


Και τα τρόφιμα ανακυκλώνονται

«Δεν πρέπει να πετάμε τρόφιμα- είτε μαγειρεμένα είτε νωπά- εφόσον τα πάντα ανακυκλώνονται. Ιδίως μάλιστα αυτή την περίοδο που τα τρόφιμα κοστίζουν ακριβά. Έτσι, ψιλοκόβω τα μυρωδικά προτού κιτρινίσουν και τα βάζω στην κατάψυξη σε τάπερ, τα οποία κλείνω πολύ καλά. Το μαγειρεμένο κοτόπουλο της προηγούμενης ημέρας μπορεί να γίνει εξαιρετική κοτόπιτα, την οποία μπορώ να ψήσω μόλις τη φτιάξω ή να τη βάλω στην κατάψυξη και να την ψήσω ύστερα από έξι μήνες. Επίσης, τα σπρινγκ ρολς μπορώ να τα φτιάξω με κιμά που περίσσεψε από τα μακαρόνια. Το καλοκαίρι πολτοποιώ φράουλες που τις βρίσκω σε αφθονία και βάζω τον χυμό σε παγοκυψέλες. Με αυτό τον τρόπο έχω γρανίτα και τον χειμώνα».


Με λίγη φαντασία κάνεις θαύματα

«Είναι πλέον ανάγκη να συντηρούμε τα πράγματα στον καταψύκτη. Αυτό κάνω και στο σπίτι. Έτσι, τον χυμό του λεμονιού τον κάνω παγάκι, ενώ με τη φλούδα φτιάχνω μια γλυκόξινη σάλτσα, την οποία βάζω στην κατάψυξη και τη βγάζω όταν πρόκειται να τη χρησιμοποιήσω σε κρέας ψητό, ψάρι ή ακόμη και σε γλυκό. Εάν κάποιος διαθέτει χρόνο και κυρίως φαντασία μπορεί να κάνει πολλά πράγματα, όπως για παράδειγμα να φτιάξει σάλτσα ψητού με τα κόκαλα και τα υπολείμματα κρέατος, να την καταψύξει και να ενισχύσει τη σάλτσα στο κρέας που θα μαγειρέψει. Όσο για το μαγειρεμένο φαγητό, πρέπει να το χρησιμοποιούμε δημιουργικά την επόμενη μέρα.

Όπως δηλαδή οι παλιοί έφτιαχναν φακή και την επομένη τη σέρβιραν ως φακόρυζο».


Προτιμήστε γυάλινα σκεύη για τη φύλαξη των τροφίμων

Προσοχή συνιστούν οι ειδικοί σε ό,τι αφορά την οργάνωση του ψυγείου και του καταψύκτη. Για τη φύλαξη των τροφίμων στην ψύξη ή την κατάψυξη, απαραίτητη είναι η χρήση σκευών- και μάλιστα προτιμότερα είναι τα γυάλινα- τα οποία να κλείνουν πολύ καλά, προκειμένου να μην υπάρχουν αλλοιώσεις και δυσάρεστες μυρωδιές.

«Η θερμοκρασία στη συντήρηση θα πρέπει να κυμαίνεται από 0 έως 5 βαθμούς Κελσίου, ενώ το ιδανικό για την κατάψυξη είναι οι-18 βαθμοί», επισημαίνει ο σεφ Αλέξης Καρδάσης. Όσοι αποφασίσουν να βάλουν τάξη στο ψυγείο τους θα πρέπει να γνωρίζουν και το χρονικό διάστημα που μπορούν να διατηρηθούν τα τρόφιμα- μαγειρεμένα ή νωπά. Η συμβουλή πάντως που δίνουν οι ειδικοί, όταν πρόκειται να ξεπαγώσουμε τα τρόφιμα από την κατάψυξη είναι η εξής: «Δεν πρέπει να τα αφήνουμε να ξεπαγώνουν εκτός ψυγείου, αλλά στη συντήρηση. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας και άρα οι ενδεχόμενες αλλοιώσεις».