[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Αναπόφευκτες απογοητεύσεις

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ του Μπαράκ Ομπάμα ως προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ) έχουν γραφεί σχεδόν τα πάντα. Γενική η πεποίθηση ότι ο νέος (Αφροαμερικανός) πρόεδρος αντιπροσωπεύει κάτι εντελώς καινούργιο για τις ΗΠΑ αλλά και για το διεθνές σύστημα. Ένα είναι βέβαιο: η διακυβέρνηση Ομπάμα θα είναι οπωσδήποτε καλύτερη από αυτή των τελευταίων οκτώ χρόνων κάτω από την καταστροφικών επιδόσεων διαχείριση του απελθόντος προέδρου Τζορτζ Μπους. Και θα είναι καλύτερη όχι γιατί εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να είναι χειρότερη, αλλά γιατί ο νέος πρόεδρος εκφράζει κάτι άλλο για τις ΗΠΑ, είτε αυτό αναφέρεται στην κοινωνία, την οικονομία και την αντιμετώπιση της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης είτε στις μεγάλες προκλήσεις και τα προβλήματα της ανθρωπότητας (π.χ. κλιματική αλλαγή, παγκόσμιες συγκρούσεις, κ.ά.) είτε στον ρόλο των ΗΠΑ στο παγκόσμιο σύστημα. Όλα πιστοποιούν ότι ο νέος πρόεδρος θα απομακρυνθεί από την αντίληψη ότι τα παγκόσμια προβλήματα/προκλήσεις μπορούν να αντιμετωπισθούν απλά και μόνο με τη χρήση της στρατιωτικής βίας. Ο νέος πρόεδρος κάνει αναφορά στην αξιοποίηση της «έξυπνης δύναμης» («smart power»), της συνεργασίας με συμμάχους, εταίρους, φίλους και διεθνείς θεσμούς (π.χ. ΟΗΕ), στην προώθηση ενός νέου προτύπου πολυμερισμού (multilateralism)

προκειμένου οι ΗΠΑ να ανακτήσουν τη νομιμοποίησή τους στο διεθνές σύστημα όχι ως η μοναδική υπερδύναμη αλλά ως ένα ισχυρότο ισχυρότερο ίσως- κέντρο εξουσίας μεταξύ αρκετών άλλων.

Από εκεί και πέρα όμως νομίζω ότι σε σειρά θεμάτων πολλοί είναι καταδικασμένοι να απογοητευθούν. Και θα απογοητευθούν γιατί θεώρησαν ότι ο νέος ένοικος του Λευκού Οίκου θα επιλύσει κάθε μικρό ή μεγάλο πρόβλημα που ταλαιπωρεί κάθε πικραμένο. Έτσι μπορεί να απογοητευθεί η Ελλάδα, αλλά πάντως είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα απογοητευθεί η Ευρώπη. Η τελευταία «ψήφισε» μαζικά υπέρ του Ομπάμα. Ωστόσο σε σειρά θεμάτων της διατλαντικής agenda το πιθανότερο είναι να υπάρξουν διαφωνίες, όπως π.χ. για τον ρόλο του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν, την ενδεχόμενη πίεση για την αύξηση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής παρουσίας εκεί, την ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή, τις σχέσεις με τη Ρωσία, κ.α. Αλλά καλύτερα με απογοήτευση παρά με θυμό…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.