Σκηνικό Ιμίων στήνει η Άγκυρα

Μια νέα «περίοδο Ιμίων» διέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Άγκυρα δείχνει εμπράκτως στο Αιγαίο τη διεύρυνση των διεκδικήσεών της εις βάρος της Ελλάδας. Η ανησυχία της Αθήνας για ενδεχόμενο θερμό επεισόδιο έχει κορυφωθεί, ενώ η θέση της Ελλάδας έναντι των εταίρων χαρακτηρίζεται αδύναμη, λόγω των σοβαρών προβλημάτων στην οικονομία, των επεισοδίων που κατέδειξαν κρατική αποδιοργάνωση, αλλά και της νέας εμφάνισης της τρομοκρατίας- ακόμη και η απαγωγή Παναγόπουλου συμβάλλει στην κακή εικόνα της χώρας και στη μείωση της διαπραγματευτικής ισχύος.

Αυτό έλεγαν ανώτερες διπλωματικές πηγές, που υποστήριζαν ότι η Τουρκία ανά 10-12 χρόνια προχωρεί σε αναθεώρηση της στρατηγικής της, ανεβάζοντας κάθε φορά τον πήχυ των διεκδικήσεών της: το 1974 εισέβαλε στην Κύπρο, το 1987 προκάλεσε την κρίση στο Αιγαίο, το 1996 δημιούργησε την κρίση στα Ίμια για να προσθέσει στην ατζέντα της «γκρίζες ζώνες» και τώρα με την αυξημένη επιθετικότητά της- κυρίως στο Αγαθονήσι και το Φαρμακονήσι- διεκδικεί λεκτικά και πρακτικά ευθέως ελληνικά εδάφη.

Στο υπουργείο Εξωτερικών μιλούν ευθέως για «επικίνδυνη κατάσταση» και «οξεία επιδείνωση» – μολονότι η Ντόρα Μπακογιάννη επισήμως χρησιμοποιεί τον όρο «στασιμότητα», όταν αναφέρεται στο 2008. Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρήθηκε το περιστατικό με το ελικόπτερο Super Ρuma, που είχε σπεύσει στην «επίδικη» περιοχή για διάσωση ανθρώπινων ζωών. Το ελληνικό ελικόπτερο ειδοποιήθηκε από τουρκικό επίγειο σταθμό να απομακρυνθεί διότι… βρισκόταν σε τουρκικό εναέριο χώρο! Όπως σημειώνει διπλωματική πηγή, αυτό συμβαίνει για πρώτη φορά- και προκαλεί εύλογη ανησυχία για το ενδεχόμενο κατάρριψης ελικοπτέρου ή αεροπλάνου, εάν η Άγκυρα πραγματοποιήσει τις προειδοποιήσεις και τις απειλές, δηλαδή μια αναχαίτιση με κατάρριψη, δεδομένου ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορεί να υποχωρήσει από ελληνικό εναέριο ή θαλάσσιο χώρο. Μεγάλη σημασία αποδίδεται επίσης στην ποιοτική αναβάθμιση των υπερπτήσεων στο Αγαθονήσι και το Φαρμακονήσι. Όπως σημειώνουν αρμόδιες διπλωματικές πηγές, υπερπτήσεις υπήρχαν πάντα- αλλά όχι σε ύψος μόλις 100 μέτρων και όχι τόσες πολλές: το 2008 υπήρξαν 25 υπερπτήσεις εκ των οποίων 9 στο Αγαθονήσι, 9 στο Φαρμακονήσι και 4 στους Φούρνους. Επιπλέον, η πλειονότητα των παραβιάσεων από τουρκικά μαχητικά- το 60%- έγινε σε απόσταση μικρότερη ή ίση των 6 μιλίων, που υποτίθεται ότι αναγνωρίζει και η Τουρκία.

Αυτές οι τουρκικές πρακτικές, που συνοδεύονται από την αντίστοιχη λεκτική διατύπωση, εκτιμώνται από την Αθήνα ως νέες τουρκικές διεκδικήσεις: το 1996 με τα Ίμια, η Άγκυρα υποστήριξε ότι είναι διαμφισβητούμενα τα νησιά και οι βραχονησίδες που δεν αναφέρονται ονομαστικά στις συνθήκες- είναι δηλαδή «γκρίζες ζώνες». Τώρα υποστηρίζει ευθέως ότι το Φαρμακονήσι και το Αγαθονήσι τής ανήκουν. Και όπως εξηγούν οι αρμόδιοι διπλωμάτες, στόχος δεν είναι η απόκτηση κάποιων αμελητέων νησίδων από μια χώρα

Το 2008 υπήρξαν 25 υπερπτήσεις εκ των οποίων 9 στο Αγαθονήσι, 9 στο Φαρμακονήσι και 4 στους Φούρνους

τεράστιας εδαφικής έκτασης, αλλά το «σπάσιμο» της γραμμής Έβρου- Καστελλόριζου σε κάποιο σημείο, ώστε να υπάρξει αναθεώρηση των συνθηκών και «πάτημα» για τη διεκδίκηση ουσιαστικών εδαφών και υδάτων από την Ελλάδα. Ο Αϊ-Στράτης. Η τουρκική επιθετικότητα ενισχύθηκε πριν και μετά τη ΝΑΤΟϊκή άσκηση που περιλάμβανε τον Αϊ-Στράτη ως ελληνικό έδαφος – άσκηση που είχε αναβληθεί δύο φορές λόγω ακριβώς αυτής της παραμέτρου. Όπως λένε διπλωματικές πηγές, ήταν στην πραγματικότητα η πρώτη φορά που η Τουρκία υπέστη μια στρατηγική ήττα- χωρίς να χάσει τη μάχη- στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Και από την Άγκυρα ελήφθη ως αμφισβήτηση του πρωτεύοντος ρόλου που έχει στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου- θέση τοποτηρητού, τρόπον τινά, της Συμμαχίας, που έχει κατοχυρώσει από την εποχή που η Ελλάδα αποχώρησε από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Στο υπουργείο Εξωτερικών, ωστόσο, επισημαίνουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως «οι Αμερικανοί πούλησαν την Τουρκία». Και προσθέτουν πως η παρέμβαση των ΗΠΑ στα ελληνοτουρκικά, έτσι όπως έχουν οξυνθεί τα πράγματα, θα χρειαστεί το συντομότερο δυνατόν μετά την εγκατάσταση του Μπαράκ Ομπάμα στον Λευκό Οίκοκαι η κ. Μπακογιάννη προτίθεται να θέσει ευθέως το θέμα στη Χίλαρι Κλίντον κατά την πρώτη τους συνάντηση. «Το δόγμα πως οι δύο χώρες έχουν ωριμάσει και δεν χρειάζονται την παρέμβαση τρίτων για να λύσουν τα προβλήματά τους δεν ισχύει πλέον», λένε χαρακτηριστικά. Η αμερικανική παρέμβαση κρίνεται ακόμη πιο αναγκαία από το υπουργείο Εξωτερικών, επειδή αποδείχθηκε πως η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας δεν αρκεί για την τιθάσευση των τουρκικών διεκδικήσεων- άλλο ένα δόγμα που ανατρέπεται. Σε αυτό συνέβαλαν εξάλλου και οι Ευρωπαίοι εταίροι που «παγώνουν» σταδιακά τις τουρκικές φιλοδοξίες, αλλά και κάποια μηνύματα που φτάνουν στην Άγκυρα ότι η ελληνική στήριξη στην ευρωπαϊκή πορεία της γείτονος παρουσιάζει «ρωγμές»- παρά τα περί του αντιθέτου που δηλώνονται επίσημα.

«Βαλκανιοποίηση». Από τις μεγάλες ανησυχίες στο υπουργείο Εξωτερικών, πάντως, είναι η εικόνα «χαμένου» που έχει η Ελλάδα έναντι της Τουρκίας στα μάτια Αμερικανών και Ευρωπαίων εταίρων. Η ελληνική οικονομία ως αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης, τα συνεχή επεισόδια με την ανάδειξη της διάλυσης του κράτους, η διαφθορά, τα τρομοκρατικά χτυπήματα και οι απαγωγές από εγκληματίες του κοινού ποινικού δικαίου έχουν δημιουργήσει στο εξωτερικό την άποψη για «βαλκανιοποίηση» της Ελλάδας. Το «ισχυρή οικονομία σημαίνει ισχυρή Ελλάδα, ισχύει στο πολλαπλάσιο στη σημερινή συγκυρία των ελληνοτουρκικών», λένε με πικρία στο υπουργείο Εξωτερικών.

Έρευνα για την «κρουαζιέρα» της φρεγάτας στο Σούνιο

Έρευνα για να διαπιστώσει τυχόν εσφαλμένη πορεία της τουρκικής φρεγάτας που έφτασε προχθές μεταξύ Σουνίου και Τζιας κάνει τώρα η Άγκυρα. Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας «Χουριέτ», το τουρκικό γενικό επιτελείο ξεκίνησε έρευνα, μετά την ελληνική διαμαρτυρία, για να δει αν η φρεγάτα κινήθηκε εκτός πορείας και, όπως γράφει η εφημερίδα, έγινε αιτία παραβίασης των ελληνικών χωρικών υδάτων. Χθες συνεχίστηκαν σε τρεις περιοχές οι αεροναυτικές ασκήσεις που πραγματοποιεί η Άγκυρα τμηματικά στο Αιγαίο καθ΄ όλη σχεδόν τη διάρκεια του Ιανουαρίου.