Ένας τσάρος χωρίς στέμμα

Γέννημα θρέμμα της μεγαλοαστικής τάξης, με άρρηκτους συγγενικούς δεσμούς με βασικούς εκπροσώπους του εγχώριου κεφαλαίου, ο Γιάννης Παπαθανασίου προτιμά να καλλιεργεί «λαϊκό προφίλ» και να καταγράφεται ως «άνθρωπος της αγοράς»- περίπου ένας συνάδελφος των μικρομεσαίων και των λιανεμπόρων.

Ενίοτε κυκλοφορεί με βέσπα, αποφεύγοντας το κράνος, και δεν χάνει ευκαιρία για έντονους πολιτικούς καβγάδες, από εκείνους που αρέσουν στο σκληροπυρηνικό ακροατήριο της Ν.Δ. στη Β΄ Αθήνας.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο πολλοί δεν έχουν ξεπεράσει ακόμη την έκπληξη από την προαγωγή του σε «τσάρο» της Οικονομίας. Ακόμη κι αν είχαν προεξοφλήσει την απομάκρυνση του Γιώργου Αλογοσκούφη, φαντάζονταν στη θέση του ένα πρωτοκλασάτο στέλεχος, όπως τον Γ. Σουφλιά, την Ντόρα Μπακογιάννη, τον κοινοτικό επίτροπο Σταύρο Δήμα. Αναγνωρίζουν, ωστόσο, ότι η αναβάθμιση Παπαθανασίου αποτελεί μια «επιλογή ασφαλείας». Όχι μόνον γιατί ήταν υφυπουργός στο ίδιο υπουργείο, και συνεπώς χρειάζεται ελάχιστο χρόνο προσαρμογής στη νέα θέση, αλλά και γιατί εξυπηρετεί βασικές ανάγκες στο εσωκομματικό πεδίο: είναι μια «λύση ισορροπίας», διατηρώντας καλές σχέσεις με όλους τους κορυφαίους της Ν.Δ. και θα είναι ο τελευταίος που θα ανοίξει ενδοκυβερνητικά μέτωπα, με προσωπικές «ασκήσεις» οικονομικής πολιτικής. Το αντίθετο, δηλαδή, απ΄ όσα χρεώνουν αρκετοί στη Ν.Δ. στον Γ. Αλογοσκούφη.

Το κρας τεστ. Το πρώτο μεγάλο κρας τεστ για τον νέο υπουργό, αλλά και η «λυπητερή» για την οικονομία, έρχονται τη Δευτέρα και την Τρίτη, στις συνεδριάσεις του Εurogroup και του Εcofin. Οι προβλέψεις του επιτρόπου Χοακίν Αλμούνια, με τον οποίο ο κ. Παπαθανασίου αναζητεί δίαυλο επικοινωνίας, θα προαναγγείλουν τη νέα επιτήρηση- που σημαίνει, πρακτικώς, παράταση της σκληρής λιτότητας. Στη συνεδρίαση, ο υπουργός Οικονομίας είναι αποφασισμένος να συμμετάσχει χωρίς… κράνος, όχι μόνο γιατί για όλα τα δεινά θα στοχοποιηθεί στο εσωτερικό ο προκάτοχός του, αλλά και επειδή ξέρει ότι και άλλοι Ευρωπαίοι έχουν σημαντικά προβλήματα με τα ελλείμματα.

Για πολλούς, ένας ακόμη λόγος για τον οποίο μπορεί ο κ. Παπαθανασίου να αισθάνεται ασφαλής είναι ότι οι δικές του κινήσεις συνδέονται άμεσα και με τους εκλογικούς σχεδιασμούς του Πρωθυπουργού. Σε μια περίοδο που λαμβάνει προεκλογικά χαρακτηριστικά, η δημοσιονομική πειθαρχία χαλαρώνει, βρίσκονται ευκολότερα κονδύλια για παροχές και ο υπουργός δεν κινδυνεύει να «στιγματιστεί» με αντιλαϊκά μέτρα. Αν οι κάλπες, μάλιστα, στηθούν τον Απρίλιο ή έστω ταυτόχρονα με τις ευρωεκλογές του Ιουνίου, τότε το διάστημα θεωρείται εξαιρετικά μικρό για να «τσαλακωθεί» πολιτικά ο νέος υπουργός. Μετά, οι καχύποπτοι στη Ν.Δ. λένε ότι τα ηνία της Οικονομίας μπορεί να τα αναλάβει άλλος, ακόμη κι αν η Ν.Δ. καταφέρει να διατηρηθεί στην εξουσία.

Μεταβατικός. Είναι προφανές ότι το κλίμα αυτό, ότι δηλαδή ο κ. Παπαθανασίου αποτελεί μια «μεταβατική λύση», ήρθε να ενισχύσει στο κυβερνητικό στρατόπεδο η συγκρότηση του «υπερδιευθυντηρίου» για την οικονομική πολιτική, με «καπέλο» τον Γ. Σουφλιά. Στενοί συνεργάτες του νέου υπουργού Οικονομίας, ωστόσο, το βλέπουν διαφορετικά. Επισημαίνουν με νόημα ότι στη νεοσύστατη Διυπουργική Επιτροπή επικεφαλής είναι ο Κ. Καραμανλής και συνεπώς δεν υπάρχουν «καπελώματα»

Προτιμήθηκε ως πρόσωπο που δεν θα διαταράξει τις εσωκομματικές ισορροπίες

από άλλους υπουργούς. Κατά τα ίδια στελέχη, με το νέο όργανο ο κ. Παπαθανασίου «θωρακίζεται» από ενδοκυβερνητικά μαχαιρώματα, ενώ μπορεί να επιτευχθεί καλύτερος συντονισμός των υπουργείων και να υπάρχει «συνυπευθυνότητα» υπουργών. Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα είναι ότι η «ομπρέλα προστασίας» του νέου υπουργού είναι ο Πρωθυπουργός.

Για την προαγωγή του, συνεργάτες του νέου υπουργού επιμένουν ότι ο κ. Παπαναθασίου ενημερώθηκε λίγες ώρες πριν από τον ανασχηματισμό. Υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί παράγοντες, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η σχετική συζήτηση είχε αρχίσει πριν από τις γιορτές, ενώ βασικοί εισηγητές της αναβάθμισης Παπαθανασίου υπήρξαν τόσο ο Γ. Σουφλιάς όσο και ο πρόεδρος της Βουλής Δημ. Σιούφας. Και η επιλογή του, αν και εξέθετε λιγότερο από άλλες τον Γ. Αλογοσκούφη, συνδυαζόταν με τη στροφή που επιδιώκει να κάνει η κυβέρνηση στο πεδίο της οικονομίας. Το νέο επιτελείο που συγκροτείται στο υπουργείο Οικονομίας, άλλωστε, προσπαθεί να περάσει το μήνυμα ότι δεν άλλαξαν μόνο τα πρόσωπα. Και ότι πλέον επιδιώκεται «δημοσιονομική ισορροπία με την ενίσχυση του δείκτη κοινωνικής προστασίας». Πάντως, οι κακεντρεχείς στη Ν.Δ. συγκρίνουν την προσπάθεια αυτή με τον «τετραγωνισμό του κύκλου», ενώ στις πρώτες επαφές που είχαν άλλοι υπουργοί με τον κ. Παπαθανασίου φεύγουν με τη βεβαιότητα ότι δεν πρόκειται να υπάρξει αναδιανομή κονδυλίων, γιατί «δεν μπορεί να ξεχειλώσει ο προϋπολογισμός…».
Οι μπίζνες, η κομματική ανέλιξη και τα γουίκεντ στη Ραφήνα

Σχεδόν συνομήλικοι, Καραμανλής και Παπαθανασίου συνδέονται φιλικά από τα παιδικά τους χρόνια. Στη δεκαετία του ΄60, οι οικογένειές τους πέρασαν πολλά Σαββατοκύριακα μαζί στη Ραφήνα και η μόνη διαφορά που χώριζε τους δύο γόνους ήταν το δίπολο Ολυμπιακός- Παναθηναϊκός. Ο Κ. Καραμανλής έχει λείψει του Αϊ-Γιάννη σε ελάχιστα από τα τραπεζώματα του Γ. Παπαθανασίου, ενώ φέτος στην ονομαστική του εορτή τού έκανε δώρο ένα υπουργείο… Το πρώτο πολιτικό δώρο, το είχε κάνει στον προσωπικό του φίλο το 2000, όταν τον προώθησε σε εκλόγιμη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας της Ν.Δ. Γεννημένος στο Θησείο το 1954, ο κ. Παπαθανασίου απέκτησε πτυχίο ηλεκτρολόγουμηχανολόγου από το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, αλλά δραστηριοποιήθηκε στην οικογενειακή επιχείρηση τεχνολογικού εξοπλισμού κτιρίων. Η σύζυγός του Ιλεάνα Ηλιοπούλου προέρχεται από την οικογένεια του πρώην προέδρου του ΣΕΒ Οδυσσέα Κυριακόπουλου, ενώ οι Θόδωρος και Δημήτρης Αγγελόπουλος είναι δεύτερα ξαδέρφια του. Ως απόδειξη ότι στα ηγετικά κλιμάκια της Ν.Δ. έχει μόνον φίλους, προβάλλουν πολλά κομματικά στελέχη την προώθησή του από την οικογένεια Μητσοτάκη στο ΕΒΕΑ, που βοήθησε τη μεταπήδησή του στην ενεργό πολιτική. Επί Μητσοτάκη διετέλεσε σύμβουλος στο υπουργείο Βιομηχανίας και αντιπρόεδρος στη Δημόσια Επιχείρηση Αερίου. Το 2004 ορίστηκε υφυπουργός Ανάπτυξης, με αρμοδιότητα το άλλοτε υπουργείο Εμπορίου. Δεν τιθάσευσε την ακρίβεια, αντιθέτως οι επικριτές του λένε ότι επί των ημερών του «αποθρασύνθηκαν τα καρτέλ». Μάλιστα πολλοί απέδωσαν στη «νεοφιλελεύθερη» φιλοσοφία του τη μάχη του για το ελεύθερο ωράριο, που ευνοούσε κατά βάση τα πολυκαταστήματα και τις μεγάλες αλυσίδες. Τον Σεπτέμβριο του 2007 είχε μετακινηθεί σε θέση υφυπουργού στο υπουργείο Οικονομίας, με αρμοδιότητα το Δ΄ ΚΠΣ. Από το 2004 δίνει τη μάχη του σταυρού στη Β΄ Αθήνας, αλλά το 2007 εξελέγη τελευταίος (17ος). Έπειτα από την προαγωγή, σχεδόν όλοι στη Ν.Δ. είναι βέβαιοι ότι το άγχος της επανεκλογής του θα μειωθεί…