Ανώμαλη προσγείωση του τζίρου σε εμπόριο, βιομηχανία, τουρισμό

Μείωση πωλήσεων της τάξης του 20% το 2008 σε μεγάλους κλάδους του λιανεμπορίου, αναβολή επενδυτικών σχεδίων, αναθεώρηση προς τα κάτω των στόχων του 2009 έως και 50%, αλλά και σχέδια για νέες συγχωνεύσεις είναι η νέα πραγματικότητα της κρίσης για τις ελληνικές επιχειρήσεις, όπως προκύπτει από τον απολογισμό τους για το 2008 και τον προγραμματισμό τους για τη νέα χρονιά. Η κρίση πλήττει κυρίως τους μικρούς, αλλά και μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις τροφίμων πωλούν περιουσιακά στοιχεία σε ξένους για να εξασφαλίσουν ρευστότητα και να μειώσουν το κόστος τους, προκαλώνοντας έτσι τον αφελληνισμό της ελληνικής παραγωγής. Από εκείνους που θα πληρώσουν ακριβότερα το κόστος, είναι ο τουρισμός.

Το ελληνικό λιανεμπόριο δέχεται ισχυρό πλήγμα από την οικονομική κρίση, και οι επιχειρηματίες παρακολουθούν έκπληκτοι την κατακόρυφη πτώση που καταγράφουν τζίρος και κατανάλωση. Μετά τους τρελούς ρυθμούς ανάπτυξης της λιανικής αγοράς τα τελευταία χρόνια, το 2008 αλλά και το 2009 χαρακτηρίζονται από τους επιχειρηματίες χρονιές απότομης προσγείωσης.

Πρόγευση πήραν οι επιχειρηματίες το περασμένο φθινόπωρο αλλά και τον Δεκέμβριο, σημαντικότερο μήνα του έτους για το λιανεμπόριο, που είδαν τις πωλήσεις τους να πέφτουν κατά μέσο όρο γύρω στο 25%. Ορισμένοι- όσοι ήταν εκτεθειμένοι στα επεισόδιαείδαν μείωση που έφτασε σε 50%- 60%. Έτσι, τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας και σε άλλες μεγάλες πόλεις αλλά κυρίως η οικονομική αβεβαιότητα που οδηγεί σε συρρίκνωση της κατανάλωσης, άλλαξαν άρδην το σκηνικό στο λιανεμπόριο. Ως αποτέλεσμα οι επιχειρηματίες αναθεωρούν τα στρατηγικά τους σχέδια και γίνονται συγκρατημένοι στις επιχειρηματικές κινήσεις. Ορισμένοι μάλιστα, όταν ερωτώνται πώς θα κινηθεί η αγορά το 2009, δηλώνουν ότι οποιαδήποτε πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη. Η κατάσταση είναι πιο δύσκολη για τους μικρούς, οι οποίοι αναζητούν τρόπο να επιβιώσουν, ιδίως όσοι αντιμετωπίζουν πρόβλημα ρευστότητας.

«Τον Δεκέμβριο πάθαμε συμφορά»
«Μετά τη Lehman Βrothers το σκηνικό άλλαξε άρδην», παρατηρεί ο κ. Θεόδωρος Βάρδας, αναφερόμενος στην πτώχευση της αμερικανικής τράπεζας τον Σεπτέμβριο, η οποία αποτέλεσε για πολλούς σημείο καμπής για την εξέλιξη της κρίσης και την επιδείνωση της οικονομικής αβεβαιότητας διεθνώς. Οι λιανέμποροι συμφωνούν ότι οι πωλήσεις άρχισαν να παίρνουν για τα καλά την κατηφόρα το τελευταίο τρίμηνο του έτους, με αποκορύφωμα τον Δεκέμβριο. «Τον Δεκέμβριο πάθαμε συμφορά» σημειώνει ο κ. Βάρδας, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Βάρδας και πρόεδρος του Συνδέσμου Λιανεμπορικών Επιχειρήσεων Ελλάδος. «Κανένας δεν το περίμενε». Εξ ου και η απαισιοδοξία που επικρατεί στις προβλέψεις για την επόμενη χρονιά. Θα συνεχιστεί η πτώση
Οι επιχειρηματίες προβλέπουν ότι το πρώτο εννεάμηνο του 2009 οι καταναλωτές θα συνεχίσουν να μειώνουν τις δαπάνες τους για κατανάλωση, με αποτέλεσμα η πτώση να κυμανθεί από 15% έως 20%, με την αγορά να σταθεροποιείται προς το τελευταίο τρίμηνο. Υπάρχουν όμως και οι απαισιόδοξοι, εκτιμούν πως η πτώση στο λιανεμπόριο ενδέχεται να κινηθεί ακόμη και πάνω από 50% την επόμενη χρονιά.

info

Μετά τους τρελούς ρυθμούς ανάπτυξης της λιανικής αγοράς τα τελευταία χρόνια, το 2008 αλλά και το 2009 χαρακτηρίζονται από τους επιχειρηματίες χρονιές απότομης προσγείωσης.

Από τους μεγάλους χαμένους η ένδυση

Ενώ μόλις πριν από δύο μήνες οι λιανέμποροι προέβλεπαν ότι η κρίση θα διαρκούσε μόνο το πρώτο εξάμηνο του νέου έτους, τώρα βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά. Η κρίση φαίνεται ότι θα διαρκέσει όλο το 2009 και οι περισσότεροι παγώνουν τις επενδύσεις τους για τουλάχιστον δύο χρόνια. «Δεν προχωρούμε σε νέες επενδύσεις κατά τα επόμενα δύο χρόνια» παρατηρεί ο κ. Βάρδας, αναφερόμενος στα σχέδια της εταιρείας του. Η ένδυση θεωρείται από τους μεγάλους χαμένους της κρίσης αφού εμφανίζεται ότι πέρυσι οι πωλήσεις μειώθηκαν κατά 20%, ενώ οι επιχειρηματίες ευελπιστούν να προωθήσουν μέσω «επιθετικών» εκπτώσεων τα αποθέματα του εμπορεύματος που έχουν ξεμείνει. Υποστηρίζουν άλλωστε ότι και οι εκπτώσεις θα δώσουν μια πρόγευση για την πορεία της φετινής χρονιάς.

Μάλιστα, λόγω της αβεβαιότητας που επικρατεί, αρκετοί επιχειρηματίες λένε κατ΄ ιδίαν ότι, αν ήταν να λάβουν τώρα τις αποφάσεις που πήραν πριν από λίγους μήνες για νέες επενδύσεις, θα τις είχαν απορρίψει. Ορισμένοι πάντως προχωρούν αλλά με καθυστέρηση, όπως ο όμιλος Folli Follie του κ. Δημήτρη Κουτσολιούτσου, ο οποίος παρατείνει την περίοδο κατασκευής του πολυκαταστήματος Μινιόν ώστε να επιμεριστεί η συνολική επένδυση των 40 εκατ. ευρώ σε τουλάχιστον δύο χρόνια. Έτσι, η ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του νέου πολυκαταστήματος τοποθετείται πλέον το 2010.

Συγκρατημένη ανάπτυξη είναι η συνταγή που εφαρμόζει ο όμιλος Folli Follie αλλά και η θυγατρική του, τα Καταστήματα Αφορολογήτων Ειδών (ΚΑΕ), σε συνδυασμό με περικοπή δαπανών σε τομείς που δεν επηρεάζουν άμεσα τις εργασίες της επιχείρησης.

«Οι όποιες αποφάσεις πρέπει να είναι συγκρατημένες, ακόμη και αν οι πωλήσεις πηγαίνουν καλά», επισημαίνει ο κ. Γιώργος Βελέντζας, διευθύνων σύμβουλος των ΚΑΕ, στα οποία ανήκει η Εlmec Sport. Μάλιστα, στην περίπτωση των ΚΑΕ η πορεία των πωλήσεων το 2009 εξαρτάται κυρίως από την τουριστική κίνηση. «Αν υπάρξει μείωση της επιβατικής κίνησης, θα έχουμε και μείωση των πωλήσεων» επισημαίνει ο κ. Βελέντζας.


Στροφή σε φθηνά καλλυντικά

Πτωτική διαγράφεται η πορεία των πωλήσεων στον κλάδο των καλλυντικών. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η πτώση θα συγκρατηθεί γύρω στο 4% για τα προϊόντα ευρείας κυκλοφορίας που διατίθενται σε προσιτές τιμές και τα οποία είχαν οριακή αύξηση 1%-2% στις πωλήσεις. Αντίθετα, τα ακριβά και επώνυμα καλλυντικά αναμένεται ότι θα εμφανίσουν πτώση, η οποία θα φτάσει σε διψήφια ποσοστά. «Είναι φανερό», επισημαίνει ο κ. Βαγγέλης Κυπριώτης, διευθυντής καταναλωτικών προϊόντων στον όμιλο Σαράντη, «ότι η οικονομική στενότητα οδηγεί τους καταναλωτές σε φθηνότερες λύσεις». Ως εκ τούτου η στρατηγική των εταιρειών, σύμφωνα με πληροφορίες, θα επικεντρωθεί φέτος στην προσφορά καλύτερης τιμής για τα προϊόντα τους και όχι σε προσφορές προϊόντων.


Πλήγμα για ηλεκτρικά και είδη σπιτιού

Επιχειρήσεις από τον κλάδο των ηλεκτρικών αλλά και των επίπλων και ειδών σπιτιού εκτιμάται ότι είναι πιο «εκτεθειμένες», καθώς και οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους στα απολύτως απαραίτητα. «Ό,τι είχαμε κερδίσει το πρώτο εξάμηνο του 2008, χάθηκε το τελευταίο τρίμηνο» παρατηρεί ο κ. Σωκράτης Κωνσταντίνου, επικεφαλής του ομίλου Υalco στον οποίο ανήκουν τα καταστήματα ειδών σπιτιού Οmnishop και Ηabitat που απέκτησαν δύο νέα σημεία πώλησης στα τέλη του έτους. Πράγματι, η αγορά παρουσίασε αύξηση 10% το πρώτο εξάμηνο του 2008, αλλά το τελευταίο τρίμηνο η πτώση ήταν κατακόρυφη.

Ως εκ τούτου, οι επιχειρηματίες του κλάδου αντιμετωπίζουν με απαισιοδοξία την τρέχουσα χρονιά και στηρίζουν τις ελπίδες τους στις εκπτώσεις που άρχισαν με υψηλά ποσοστά και επισήμως. Η εικόνα της αγοράς το τελευταίο τρίμηνο του έτους οδήγησε και τον όμιλο Φουρλή, στον οποίο ανήκουν τα καταστήματα ΙΚΕΑ, να αναθεωρήσει τους στόχους του. Κατά τον επικεφαλής του ομίλου κ. Βασίλη Φουρλή, «η αγορά την περασμένη χρονιά ήταν υποτονική, αλλά τον Δεκέμβριο παρουσίασε ενδείξεις ανάκαμψης». Παρότι ο όμιλος προχωρά χωρίς αλλαγές στο επενδυτικό του πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει τη λειτουργία ΙΚΕΑ σε Λάρισα και Ιωάννινα, ο κ. Φουρλής δηλώνει επιφυλακτικός για οποιαδήποτε πρόβλεψη κατά την τρέχουσα χρονιά. Σύμφωνα, πάντως, με στελέχη της αγοράς των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, η πτώση αναμένεται φέτος να κυμανθεί μεταξύ 10% και 15%. Η εξέλιξη δεν οφείλεται μόνο στην αρνητική ψυχολογία των καταναλωτών, αλλά και στον περιορισμό του δανεισμού μέσω καταναλωτικών χορηγήσεων από τις τράπεζες.


Μείωση πωλήσεων και στροφή των καταναλωτών σε φθηνότερα προϊόντα

Δύσκολη χρονιά προβλέπεται ότι θα είναι το 2009 για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των τροφίμων. Αν και ο τομέας των τροφίμων είναι ο κλάδος της οικονομίας που έχει το πλεονέκτημα να μην πλήττεται άμεσα από τις οικονομικές κρίσεις, φαίνεται ότι δέχθηκε ήδη τα πρώτα χτυπήματα τους τελευταίους μήνες του 2008, με αρκετές βιομηχανίες να έχουν αναθεωρήσει τις προβλέψεις τους, άλλες να προαναγγέλλουν νέο γύρο συγχωνεύσεων στην αγορά, ενώ στο λιανεμπόριο τροφίμων να σημειώνεται μείωση του όγκου των πωλήσεων και στροφή των καταναλωτών σε φθηνότερα προϊόντα. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, τα private label προϊόντα γάλακτος το 2008 «έτρεξαν» με ρυθμό αύξησης 122,9% σε όγκο πωλήσεων, ενώ το γιαούρτι με αύξηση 20,2% «αρπάζοντας» μερίδια από τα επώνυμα προϊόντα.

Α ναζητούν κεφάλαια
«Το 2009 είναι κρίσιμη χρονιά. Στον κλάδο της ιχθυοκαλλιέργειας, η κρίση οδηγεί σε συγχωνεύσεις και μείωση του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων», λέει ο πρόεδρος της εταιρείας Νηρέας Αριστείδης Μπελές, ο οποίος ανακοίνωσε τη μείωση των δαπανών και των επενδύσεων στην εταιρεία του για το τρέχον έτος. Την ίδια ώρα η κρίση έχει οδηγήσει και άλλες μεγάλες επιχειρήσεις να αναζητούν τρόπους να αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία με την άντληση κεφαλαίων, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την κρίση. Την πρόθεσή της να πουλήσει το 40% της Vivartia στον αιγυπτιακό όμιλο Οlayan και τον διευθύνοντα σύμβουλο της Vivartia Σπύρο Θεοδωρόπουλο έχει ήδη γνωστοποιήσει η ΜΙG. Η ΦΑΓΕ των οικογενειών Ιωάννη και Κυριάκου Φιλίππου μεταβίβασε τη μονάδα παραγωγής φέτας στην ελαιουργική εταιρεία Μinerva, ενώ η Unilever φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο πώλησης των Άλτις, Φλώρα, Sol, Φυτίνη και Ρumaro. Από την άλλη ο όμιλος Λούλη ανακοίνωσε ήδη την πώληση των θυγατρικών του σε Ρουμανία και Βουλγαρία, ενώ η Κατσέλης την πώληση των εμπορικών σημάτων Fytro, Οrganic και Ανθός στην εταιρεία Γιώτης.

Α γωνία για τα μερίδιά τους
Πάντως εκτός της βιομηχανίας ένας ιδιότυπος ανταγωνισμός θα διεξαχθεί το 2009 και μεταξύ των αλυσίδων σούπερ μάρκετ που θα αναζητούν τρόπους να ισορροπήσουν σε μια δύσκολη αγορά, προσαρμόζοντας την τιμολογιακή τους πολιτική στις ανάγκες των καταναλωτών τους, ώστε να μη δεχθεί πλήγμα η ζήτηση των προϊόντων τους και να διατηρήσουν τα μερίδιά τους. Μεγαλύτερη πίεση φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν οι μικρές και μεσαίες αλυσίδες, ενώ τα συνοικιακά καταστήματα τροφίμων δείχνουν να χάνουν το παιχνίδι, καθώς στο 8μηνο Ιανουαρίου- Αυγούστου (δηλαδή πριν εκδηλωθεί η χρηματοπιστωτική κρίση) η πτώση του τζίρου τους σε σταθερές τιμές άγγιζε το 5%.

Όμως και σε αυτή την περίπτωση, η μείωση της ρευστότητας των επιχειρήσεων αναμένεται ότι θα καθορίσει την πορεία τους το 2009.


Λιγότεροι τουρίστες και «όποιος αντέξει»
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΑΣ ΝΤΕΛΕΖΟΣ

Με «τοπίο στην ομίχλη» μοιάζει η κατάσταση στον ελληνικό τουρισμό, καθώς το ντόμινο των εξελίξεων στην παγκόσμια οικονομία αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο την τουριστική κίνηση, αλλά και τη βιωσιμότητα κάποιων επιχειρήσεων του κλάδου.

«Αν και είναι ακόμα νωρίς να προβούμε σε ασφαλείς εκτιμήσεις, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι θα υπάρξει μείωση των αφίξεων», λέει στο «Χρήμα» ο κ. Βασίλης Μηναΐδης, ιδιοκτήτης ξενοδοχειακών επιχειρήσεων στη Ρόδο. «Στόχος όλων μας- προσθέτει- είναι η μείωση της τουριστικής κίνησης προς τη χώρα μας να περιοριστεί σε μονοψήφιο νούμερο, γιατί αν ξεπεράσει το 10%, τα πράγματα θα είναι ιδιαίτερα δύσκολα».

Πόσες θα αντέξουν;
Αν το 2008 έκλεισε με οριακή άνοδο στις αφίξεις και αύξηση 4% στα έσοδα (σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος), το 2009- όπως εκτιμούν οι ξενοδόχοι- θα είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς το μεγάλο ζητούμενο δεν θα είναι μόνο πόσοι τουρίστες θα έρθουν, αλλά και πόσες επιχειρήσεις θα αντέξουν. Ήδη οι προβλέψεις, ειδικά για τους πρώτους μήνες της νέας τουριστικής περιόδου (ΑπρίλιοςΜάιος), είναι ιδιαίτερα δυσμενείς και αρκετοί πλέον τους θεωρούν «χαμένους».

Το πρόβλημα για την Ελλάδα, επισημαίνουν οι εκπρόσωποι του τουριστικού κλάδου, είναι ότι οι αναπτυγμένες χώρες, από τις οποίες προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των επισκεπτών της (οι Γερμανοί και οι Βρετανοί αποτελούν σχεδόν το ήμισυ των τουριστικών αφίξεων), βρίσκονται στο επίκεντρο της οικονομικής κρίσης με καλπάζουσα ανεργία, συρρίκνωση εισοδημάτων και υψηλό δείκτη ανασφάλειας-αβεβαιότητας. Πάντως, η γερμανική αγορά αναμένεται να κρατήσει καλύτερα λόγω και του νομίσματος (ευρώ), επισημαίνει ο κ. Μηναΐδης, σε αντίθεση με την αγγλική αγορά, όπου η υποτίμηση της λίρας είναι βέβαιο ότι θα στρέψει τον εξερχόμενο τουρισμό της σε φτηνότερους προορισμούς εκτός ζώνης ευρώ, όπως είναι η Αίγυπτος και η Τουρκία. Έως 10% κάτω οι προκρατήσεις
Ήδη οι προκρατήσεις των ξένων τουρ οπερέιτορς για τα ελληνικά τουριστικά θέρετρα υστερούν σε σχέση με πέρυσι κατά 8% έως 10%. Οι ξενοδόχοι τηρούν στάση αναμονής και ανάλογα με την πορεία των κρατήσεων θα διαμορφώσουν και τη νέα τιμολογιακή πολιτική τους για την καινούργια σεζόν. Τα συνδικαλιστικά τους όργανα, μέχρι στιγμής, συνιστούν ψυχραιμία και όχι κινήσεις πανικού με μειώσεις τιμών άνω του 10% σε σχέση με πέρυσι. Όλοι συμφωνούν ότι το 2009 οι τιμές θα παίξουν τον πρωταρχικό ρόλο, διότι θα είναι μειωμένο όχι μόνο το πλήθος των επισκεπτών, αλλά κυρίως το διαθέσιμο εισόδημά τους.


Χαμηλότεροι στόχοι για πολυκαταστήματα – εμπορικά κέντρα

Χαρακτηριστική της κατάστασης είναι η κίνηση αναθεώρησης των στόχων των πολυκαταστημάτων Άττικα, που είδαν 15% αύξηση των πωλήσεων πέρυσι. Παρά τη θετική πορεία και του νέου πολυκαταστήματος στο Golden Ηall, η διοίκηση της εταιρείας οδηγείται σε συντηρητικούς στόχους για το 2009. Έτσι, ενώ πέρυσι προέβλεπε αύξηση πωλήσεων 20% για φέτος, τώρα ψαλιδίζει τις εκτιμήσεις από 5% έως 10%. Γενικώς οι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στο Golden Ηall εκτιμούν ότι οι πωλήσεις τους θα είναι γύρω στο 30% χαμηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις τους και χαρακτηρίζουν αυτή την εξέλιξη θετική, δεδομένης της οικονομικής κρίσης. Στη συνολική πορεία του κλάδου του λιανεμπορίου συντελούν οι καλύτερες τιμές που απαιτούν από τους προμηθευτές τους οι επιχειρηματίες. Σύμφωνα με πληροφορίες, ενώ οι χονδρικές τιμές σημείωναν κάθε χρόνο αύξηση 5% έως 10%, φέτος είναι στα περυσινά επίπεδα ή και χαμηλότερα.