Ιστορίες για γουρουνάκια και ρωμαϊκά ταχυδρομεία

Η πρώτη αουτοστράντα των Βαλκανίων, η Εγνατία Οδός, έχει τη δική της ιστορία. Φυλασσόταν, συντηρείτο και δεν είχε… διόδια. Σ΄ όλο το μήκος της (1.100 χιλιόμετρα) είδε στρατιωτικούς και αυτοκράτορες, Ρωμαίους, Βυζαντινούς, Τούρκους να μετακινούνται από τις Ακτές της Αδριατικής, το Δυρράχιο και την Απολλωνία προς την Κωνσταντινούπολη. Η πολυκύμαντη ιστορία και τα κατάλοιπά της ζωντανεύουν με κείμενα του Γιάννη Λώλου, σ΄ ένα λεύκωμα-οδοιπορικό στον χώρο και τον χρόνο.

Ένα θύμα τροχαίου στην αρχαία Εγνατία αφηγείται στις σελίδες του πως «διάβηκε όλη τη γη με τα πόδια από το Δυρράχιο και την Απολλωνία ώσπου έχασε το φως της μέρας όταν έφθασε στην Έδεσσα, πριν προλάβει να δει την πομπή της φαλλοφορίας». Το θύμα ήταν ένα… γουρουνάκι που είχε προσφερθεί ως δώρο στον ταξιδιώτη ο οποίος και ανέθεσε την μοναδική επιτύμβια στήλη του 3ου αι. μ.Χ. που ζωντανεύει ένα από τα αμέτρητα περιστατικά στην ιστορία του αρχαίου δρόμου.

Με μέσο πλάτος 4 μ. ώστε να περνούν δυο διασταυρούμενες άμαξες, μιλιοδείκτες κάθε 1.478,86 μ., οδόστρωμα πάχους 1-1,5 μ. λιθόστρωτο, άνοδο μέχρι το υψόμετρο των 1.180 (στο Μπούκοβο και τα Χάνια) η Εγνατία φέρει το όνομα του Ρωμαίου ανθύπατου της Μακεδονίας Γνάεους Εγνάτιους που πήρε την πρωτοβουλία της κατασκευής της περί το 140 π.Χ. για την εξυπηρέτηση στρατιωτικών σκοπών και των ταχυδρομείων μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινούπολης.

Τα σημερινά κατάλοιπα της αρχαίας Εγνατίας είναι λιγοστά. Σώζονται λιγότερα από 26 μίλια διαδρομής κι αυτό γιατί η Εγνατία κατά κάποιον τρόπο έπεσε θύμα της «επιτυχίας» της: σε πολλές περιοχές οι νεώτεροι δρόμοι ακολούθησαν τη γραμμή της ρωμαϊκής οδού.

ΙΝFΟ

Γιάννης Λώλος, «Εγνατία Οδός». Εισαγωγικό κείμενο: Βασίλης Παναγιωτόπουλος. Φωτογραφίες Γιώργης Γερόλυμπος. Εκδόσεις Ολκός. Σελ. 208, τιμή 57 ευρώ.