[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Δεν είναι κολακευτική η εικόνα των ελληνικών δικαστηρίων σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά

Η εξέταση μαρτύρων μέσω βίντεο και η ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων περιλαμβάνονται στο «σχέδιο δράσης» της Επιτροπής Ποινικού Δικαίου των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως λέει ο κ. Ηλίας Αναγνωστόπουλος, που επελέγη στη θέση του προέδρου. Στόχος της Επιτροπής, όπως εξηγεί, είναι η βελτίωση στην απονομή της ποινικής δικαιοσύνης αλλά και η προστασία των δικαιωμάτων των Ευρωπαίων πολιτών.
Τι είναι η Επιτροπή Ποινικού Δικαίου των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρώπης;

Είναι μία από τις δεκαπέντε Επιτροπές του Συμβουλίου των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρώπης (CCΒΕ), το οποίο εκπροσωπεί 700.000 χιλιάδες δικηγόρους από τριάντα μία χώρες.

Ο στόχος της…
Η Επιτροπή μελετά τα ποινικά προβλήματα στον κοινό ευρωπαϊκό δικαστικό χώρο και επεξεργάζεται προτάσεις για τη βελτίωση της ποιότητας της ποινικής δικαιοσύνης και την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των Ευρωπαίων πολιτών.

Αργεί η Ελλάδα να ενσωματώσει στο εσωτερικό δίκαιο ευρωπαϊκές αποφάσεις;

Συνήθως, όχι. Η ενσωμάτωση των νομοθετικών εργαλείων της Ε.Ε. γίνεται όμως πρόχειρα, με αποτέλεσμα τον αποσυντονισμό του νομικού μας συστήματος.

Οι ευρωπαϊκές αποφάσεις αρκούν για τη βελτίωση της ποιότητας της δικαιοσύνης στην πράξη;
Όχι, δεν αρκούν. Χρειάζονται μέτρα υποστήριξης στο εσωτερικό και συνεχής έλεγχος και αξιολόγηση της αποδοτικότητάς τους. Η Επιτροπή μπορεί να φέρει ουσιαστικές αλλαγές;

Μπορεί, αν οι προτάσεις της εισακουστούν από τους αρμοδίους. Γίνονται βήματα για την ηλεκτρονική δικαιοσύνη σε ευρωπαϊκό επίπεδο;

Στόχος του προγράμματος ΕJustice της Ε.Ε. είναι η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στα συστήματα δικαιοσύνης όλων των κρατών- μελών, η ροή των πληροφοριών μεταξύ των αρχών και η αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας στις δίκες.

Πώς μπορεί να αξιοποιηθεί η σύγχρονη τεχνολογία;

Η ηλεκτρονική υποβολή των δικογράφων, η ασφαλής απ΄ ευθείας επικοινωνία μεταξύ δικηγόρων, διαδίκων και δικαστηρίου ή η εξέταση μαρτύρων μέσω βίντεο, είναι μερικά μόνο παραδείγματα.

Η ελληνική δικαιοσύνη πού βρίσκεται σε αυτό τον τομέα;

Υστερεί ανησυχητικά. Σε επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών, η χώρα μας βρίσκεται μπροστά σε σχέση με άλλους εταίρους;

Στα χαρτιά η προστασία των δικαιωμάτων δεν υστερεί. Στην πράξη, όμως, η χώρα μας δεν κατέχει αξιοζήλευτη θέση στον τομέα αυτόν.

Χρειάζεται να ενισχυθεί το νομοθετικό πλέγμα;

Ασφαλώς. Περισσότερο αναγκαία είναι όμως η εγκαθίδρυση μιας κοινωνικής κουλτούρας σεβασμού και προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών. Κι αυτό είναι υπόθεση όλων μας.

Οι αποφάσεις των ευρωπαϊκών δικαστηρίων, που πολλές φορές κρίνουν διαφορετικά από τα εθνικά δικαστήρια, μπορεί να αποτελέσουν «πυξίδα» για τους Έλληνες δικαστές;

Βεβαίως. Αρκεί να τις μελετούν και να τις αξιοποιούν.

Ο όρος «νομικός πολιτισμός» είναι ουτοπία ή πραγματικότητα;
Ο νομικός πολιτισμός διαμορφώνεται καθημερινά. Η υψηλή ή χαμηλή στάθμη του εξαρτάται από τον βαθμό υπεροχής του νόμου απέναντι στη σκοπιμότητα.

Η εικόνα των ελληνικών δικαστηρίων σε σχέση με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά;

Διόλου κολακευτική. Πρόχειρος προγραμματισμός, κουρελιασμένες δικογραφίες, ανυπαρξία μαγνητοφωνημένων πρακτικών, άθλια ή ασυντήρητα κτίρια με βρωμερές τουαλέτες.

Το κτιριακό πρόβλημα και η έλλειψη μηχανοργάνωσης επηρεάζουν την απονομή δικαίου;

Απολύτως. Σε τέτοιο περιβάλλον η δικαιοσύνη απονέμεται χωρίς κύρος.

Η «αχίλλειος πτέρνα» της ελληνικής δικαιοσύνης…

Η έλλειψη απόλυτου σεβασμού στο πρωτείον του νόμου και η υποτίμηση της μοναδικότητας κάθε υπόθεσης για τους διαδίκους. Αλλά και η έλλειψη υψηλής αντοχής στις πιέσεις της εκτελεστικής εξουσίας και των εσωτερικών διαβιβαστών των επιθυμιών της. Όλο συχνότερα γίνεται λόγος για παρεμβάσεις στην ανεξαρτησία
των δικαστών κατά παρέκκλιση του Συντάγματος. Πρέπει να υπάρξουν αλλαγές;

Πρέπει. Πάνω απ΄ όλα χρειάζεται όμως αφοσίωση στο καθήκον και συσπείρωση των (πολλών) έντιμων λειτουργών της δικαιοσύνης απέναντι στους πάσης φύσεως επιδρομείς.

Έχουν διατυπωθεί απόψεις για την αλλαγή του τρόπου εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Αρκεί αυτό;

Όχι, δεν αρκεί. Πιο σημαντική η θέληση της ηγεσίας της Δικαιοσύνης για ανεξαρτησία.

Πολλοί συνάδελφοί σας διαπιστώνουν στροφή επί το αυστηρότερο στην ποινική μεταχείριση των κατηγορουμένων. Συμφωνείτε;

Οι ακατάλληλες διαδικασίες ελέγχου και αξιολόγησης των δικαστικών λειτουργών έχουν αναδείξει την αυστηρή μεταχείριση των κατηγορουμένων σε μηχανισμό αυτοπροστασίας.

Έχετε χειριστεί από διαφορετική θέση σημαντικές υποθέσεις, όπως 17Ν, ομόλογα, Βατοπέδιο, Ζίμενς, αίτηση επανάληψης της δίκης για Πολκ- Στακτόπουλο. Υπάρχουν κριτήρια για την ανάληψη τέτοιων διαφορετικών υποθέσεων;

Η ώρα του συνηγόρου σημαίνει όταν ο πολίτης έρχεται αντιμέτωπος με το κράτος και τους πανίσχυρους μηχανισμούς του. Ο συνήγορος παραμένει ο τελευταίος μαχητής της ελευθερίας.

Από τη θέση του πανεπιστημιακού ποια συμβουλή θα δίνατε στους φοιτητές σας;

Να αναζητούν διαρκώς τη γνώση.