Η κληρονομιά του Γκουαντάναμο

Το Γκουαντάναμο θα είναι από τις πιο δύσκολες αποφάσεις του Μπαράκ Ομπάμα- και μία από τις πρώτες που καλείται να λάβει. Το μέλλον των 250 κρατουμένων στην αμερικανική στρατιωτική βάση στην Κούβα, λένε οι αναλυτές, θα αποκαλύψει πολλά για την πολιτική που σκοπεύει να ακολουθήσει ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ.
Τον ερχόμενο μήνα συμπληρώνονται 6 χρόνια από την άφιξη των πρώτων 20 κρατουμένων στη φυλακή του Γκουαντάναμο. Η επιλογή τού τότε υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ Ντόναλντ Ράμσφελντ να στείλει τους ύποπτους για τρομοκρατία στη βάση αυτή, έγινε ως το «λιγότερο χειρότερο μέρος» προκειμένου να βρίσκονται εκτός του αμερικανικού εδάφους ή της διεθνούς νομοθεσίας και να κρατηθούν χωρίς να τους απαγγελθούν κατηγορίες. Οι εικόνες των σιδεροδέσμιων κρατουμένων με τις πορτοκαλί φόρμες αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα για την κυβέρνηση Μπους.

Η «τοξική κληρονομιά» του Γκουαντάναμο περιέρχεται τώρα στον Μπαράκ Ομπάμα. Ο επικεφαλής της νομικής ομάδας του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών Τζον Μπέλιντζερ προσπαθεί τους τελευταίους μήνες να πείσει άλλες κυβερνήσεις να δεχθούν όσους κρατουμένους έχουν απαλλαχθεί από τις κατηγορίες. Περισσότεροι από 500 έχουν ήδη σταλεί πίσω στην πατρίδα τους ή σε τρίτες χώρες, αλλά παραμένουν ακόμα 250. Τα ζητήματα
Μια κατηγορία κρατουμένων είναι εκείνη που θα σταλεί για δίκες εκτός Γκουαντάναμο. Όμως το ερώτημα είναι εάν θα σταθεί μπροστά σε στρατιωτικά δικαστήρια ή σε πολιτικά. Αυτό θίγει ένα πολιτικό ζήτημα: οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν την τρομοκρατία ως στρατιωτική απειλή, ως εγκληματική ενέργεια ή ως κράμα των δύο; Ο Ομπάμα έχει αποφύγει μέχρι στιγμής να χρησιμοποιήσει τον όρο «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας», όμως θα πρέπει να αποφασίσει για το εάν θα υπάρξει και μια άλλη κατηγορία κρατουμένων: εκείνων που είναι πολύ επικίνδυνοι για να απελευθερωθούν, αλλά και δύσκολο να δικαστούν. Οι μαρτυρίες που ελήφθησαν με τη βοήθεια βασανιστηρίων δεν θα είναι αποδεκτές. Η σημερινή υπουργός Εξωτερικών Κοντολίζα Ράις ζήτησε τη δημιουργία ενός νέου νομικού πλαισίου που θα αφορά τις περιπτώσεις εκείνων «που γνωρίζουμε ότι αποτελούν μελλοντική απειλή», όμως κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να βρίσκει διεθνή αποδοχή.

Όλος ο πλανήτης περιμένει με ενδιαφέρον την απόφαση του Μπαράκ Ομπάμα και δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν πως οτιδήποτε λιγότερο από το κλείσιμο του Γκουαντάναμο και την πλήρη επιστροφή στη συνταγματική ομαλότητα- από έναν άνθρωπο που δίδασκε κάποτε το Σύνταγμα- θα αποτελέσει ένα άσχημο πρελούδιο για την πορεία του 44ου προέδρου των ΗΠΑ.


Σε ημερομηνίες

● 11 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2002: Φθάνουν οι πρώτοι κρατούμενοι στο Γκουαντάναμο ● 27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2002: Γίνεται η πρώτη απεργία πείνας ● 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2002: Τα κελιά με τα συρματοπλέγματα κλείνουν και αντικαθίστανται από τσιμεντένιο οικοδόμημα ● 19 ΜΑΡΤΙΟΥ 2004: Ελευθερώνονται οι πρώτοι 5 Βρετανοί κρατούμενοι ● 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006: Ο ΟΗΕ ζητά το κλείσιμο της φυλακής, λόγω των βασανιστηρίων ● 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006: Τρεις φυλακισμένοι αυτοκτονούν με απαγχονισμό ● 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2006:

14 κρατούμενοι «μεγάλης σημασίας» μεταφέρονται στο Γκουαντάναμο από μυστικές φυλακές της CΙΑ σε διάφορα μέρη του κόσμου ● 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008: Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφασίζει ότι οι κρατούμενοι μπορούν να προσβάλουν τη φυλάκισή τους στα αμερικανικά δικαστήρια
Καμία χώρα δεν τους δέχεται

ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ του Γκουαντάναμο μπορούν να αδειάσουν μέσα σε ένα χρόνο εάν το αποφασίσει ο Μπαράκ Ομπάμα, σύμφωνα με πόρισμα ανεξάρτητης επιτροπής. Το πρώτο καθήκον όμως είναι να βρεθεί λύση για τους 150-200 φυλακισμένους, οι οποίοι δεν έχουν διαπράξει κάποιο έγκλημα αλλά δεν μπορούν να σταλούν στη χώρα τους διότι εκεί κινδυνεύουν είτε να βασανισθούν είτε να δολοφονηθούν. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι εκείνο των 17 Ουιγούρων αυτονομιστών από τη μουσουλμανική μειονότητα της Κίνας, που συνελήφθησαν στο Πακιστάν. Έχουν απαλλαχθεί από τις κατηγορίες από το 2003, αλλά καμία χώρα δεν τους δέχεται. Η Αλβανία συμφώνησε να δεχθεί 5 εξ αυτών το 2006, αλλά ούτε έναν περισσότερο. Οι ΗΠΑ αρνούνται να δεχθούν αυτούς τους 200 κρατουμένους, επειδή έπειτα από τη μακρόχρονη κράτησή τους «δεν διάκεινται φιλικά προς τη χώρα»…