Ο εφιάλτης της πτώχευσης

Η Ελλάδα, συμφωνούν οι οικονομικοί αναλυτές, δεν έχει περιθώρια να επιτρέψει στην οικονομία της να διολισθήσει στην ύφεση, ελπίζοντας- όπως οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες- ότι στη συνέχεια θα ανακάμψει γρήγορα. Κινδυνεύει, αν της συμβεί κάτι τέτοιο, να μείνει πολύν καιρό εκεί. Αυτός ο κίνδυνος υπάρχει επειδή η ελληνική οικονομία είναι στην πραγματικότητα αδύναμη, δεν έχει- εκτός από τον τουρισμό- κάποια στιβαρή οικονομική δραστηριότητα με διεθνή ζήτηση, η οποία θα τη στήριζε προκειμένου να βγει από το τέλμα της ύφεσης. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά και ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κ. Σημίτης στο πρόσφατο βιβλίο του «Η κρίση», όταν θα έρθει η ώρα της ανάκαμψης, θα επιβιώσουν εκείνοι που θα μπορούν να ικανοποιήσουν τη ζήτηση της κινεζικής μεσαίας τάξης, δηλαδή θα παράγουν προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Η Ελλάδα δεν έχει τέτοιες προϋποθέσεις.

Ακόμα μεγαλύτερο
Η Ελλάδα κινδυνεύει, επίσης, να βρεθεί για μεγάλο διάστημα σε ύφεση λόγω της πολύ κακής δημοσιονομικής της κατάστασης. Το δημοσιονομικό της έλλειμμα είναι μεγάλο, ήταν ήδη από τον προηγούμενο χρόνο, όταν η κρίση δεν είχε καν εκδηλωθεί. Φέτος θα είναι ακόμη μεγαλύτεροκι ας παρουσιάζεται διαφορετικά- καθώς ρίχνει τη σκιά της και η κρίση, η οποία απομακρύνει από τα δημόσια ταμεία τους φορολογουμένους. Ήδη απέτυχαν οι ρυθμίσεις χρεών και η περαίωση. Το δημόσιο χρέος είναι επίσης τεράστιο, το δεύτερο μεγαλύτερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά της Ιταλίας. Οι δανειστές της δεν την εμπιστεύονται πια και πολύ και ανεβάζουν τα επιτόκια, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Τα περιθώρια, επομένως, της κυβέρνησης για επεκτατική πολιτική είναι περιορισμένα. Αν διογκώσει υπερβολικά το έλλειμμα, το κόστος του δανεισμού θα ανέβει σε απαγορευτικά ύψη και η χώρα θα κινδυνεύσει με πτώχευση.

Σύνθετη αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν είναι απλή. Χρειάζεται, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, ένας ισορροπημένος συνδυασμός δημοσιονομικής τόνωσης και διαρθρωτικών αλλαγών. Στο δημοσιονομικό πεδίο, χρειάζεται εξορθολογισμός δαπανών και μια προσπάθεια συλλογής φόρων, προκειμένου να καλυφθούν επιτακτικές ανάγκες, όπως η στήριξη των ασθενέστερων στρωμάτων, αλλά και να γίνουν δημόσιες επενδύσεις. Οι διαρθρωτικές αλλαγές πρέπει να στοχεύουν στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων με διεθνή ζήτηση, δηλαδή υψηλής τεχνολογίας.

Για όλα αυτά χρειάζεται πάνω απ΄ όλα καθαρή, ψύχραιμη σκέψη, που να μην καθοδηγείται ούτε από την επιθυμία εξυπηρέτησης συγκεκριμένων συμφερόντων ούτε από το βραχυπρόθεσμο πολιτικό κόστος ή όφελος. Ο πανικός της κυβέρνησης εν όψει της απώλειας της εξουσίας δεν είναι καλός σύμβουλος.