Κούραση: πότε να ξεκουραστείτε, πότε να ανησυχήσετε

Μερικές μέρες αισθάνεστε τόσο κουρασμένοι, που σας πιάνει υπνηλία το μεσημέρι και κοιμάστε όρθιοι μέχρι το απόγευμα. Τι είναι αυτό που σας προκαλεί τόσο έντονη κόπωση; Το στρες, η ανθυγιεινή διατροφή, η υπερβολική δουλειά, ακόμα και η λήψη ορισμένων φαρμάκων μπορεί να μας εξαντλήσουν. Σε κάποιες περιπτώσεις, ωστόσο, η αιτία της κούρασης είναι κάποια υποκείμενα προβλήματα υγείας. Ευτυχώς, υπάρχουν τρόποι για να καταλάβετε τι μπορεί να συμβαίνει στη δική σας περίπτωση.

Ένας στους δέκα ανθρώπους παραδέχονται πως παίρνουν άδεια από την δουλειά τους επειδή αισθάνονται κουρασμένοι. Η συνεχής κόπωση προσβάλλει συχνότερα τις γυναίκες απ’ ό,τι τους άντρες: υπολογίζεται πως περισσότερες από τρεις στις δέκα γυναίκες «σέρνονται» καθημερινά, ενώ η αντίστοιχη αναλογία στους άντρες είναι σχεδόν δύο στους δέκα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αιτίες της κούρασης μπορούν να εντοπιστούν σε μία ή περισσότερες καθημερινές συνήθειες, που εύκολα αντιμετωπίζονται:

* Έλλειψη ύπνου. Ακόμα και μία ώρα λιγότερο απ’ όσο του χρειάζεται να κοιμάται κανείς, μπορεί το επόμενο πρωί να αισθάνεται υπνηλία και να αδυνατεί να διεκπεραιώσει τις καθημερινές δραστηριότητές του. Να κοιμάστε όσο χρειάζεστε για να αισθάνεστε ξεκούραστοι.

* Στρες και άγχος. Εάν τρέχετε από τη μια δουλειά στην άλλη χωρίς διάλειμμα ή εάν ο χρόνος στο γραφείο ποτέ να μην είναι αρκετός για να τελειώσετε τις δουλειές σας, στο τέλος θα εξαντληθείτε. Όταν είναι κανείς μονίμως σε κατάσταση στρες και δεν κατορθώνει να χαλαρώσει, ο οργανισμός καταπονείται. Υπολογίζεται πως τουλάχιστον ένας στους δέκα εργαζόμενους πάσχει από έντονο εργασιακό στρες, που καθιστά τους πάσχοντες επιρρεπείς σε προβλήματα όπως η ημικρανία, η στεφανιαία νόσος, οι πεπτικές διαταραχές και η κατάθλιψη.

* Καθιστική ζωή. Εάν το σώμα δεν έχει καλή φυσική κατάσταση, δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Από την άλλη, η κούραση από μόνη της αποτελεί αντικίνητρο για άσκηση. Παρ’ όλα αυτά, ο μισάωρος περίπατος με γρήγορο βήμα που καθημερινά συνιστάται για καλή υγεία, αποτελεί και «φάρμακο» για την κούραση, διότι ελαττώνει το στρες, βελτιώνει την ψυχική διάθεση και χαρίζει ζωντάνια και ενεργητικότητα.

* Κακή διατροφή. Εάν δεν τρώτε υγιεινά ή δεν πίνετε αρκετά υγρά, ο οργανισμός δεν λαμβάνει τα θρεπτικά συστατικά και τα υγρά που χρειάζεται για να λειτουργεί ομαλά. Το να προσπαθείτε να νικήσετε την έλλειψη αυτή – και την κούραση που επιφέρει – με άφθονους καφέδες, μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ, διότι η πολλή καφεΐνη επηρεάζει αρνητικά τον ύπνο και μπορεί να σας κάνει να στριφογυρνάτε όλη τη νύχτα.

* Λήψη ορισμένων φαρμάκων. Κάποια φάρμακα, όπως οι βήτα-αναστολείς (για την καρδιά) και τα αντισταμινικά (για τις αλλεργίες) μπορεί να προκαλέσουν κούραση (στο φύλλο οδηγιών χρήσεως αναγράφεται στις ανεπιθύμητες ενέργειες η υπνηλία). Κάποια φάρμακα για το κρυολόγημα και παυσίπονα, περιέχουν καφεΐνη και άλλες διεγερτικές ουσίες που μπορεί να σας κρατήσουν ξύπνιους το βράδυ.

Τι να κάνετε

* Καταπολεμήστε το στρες. Το πρώτο βήμα για τον έλεγχο του στρες είναι η καλύτερη αξιοποίηση του χρόνου, κατά τον δρα Στήβεν Πάλμερ, ομότιμο καθηγητή Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σίτυ, στο Λονδίνο, και διευθυντή του Κέντρου Ελέγχου του Στρες της βρετανικής πρωτεύουσας. Μάθετε λοιπόν να λέτε «όχι», θέστε προτεραιότητες και οργανώστε τις δραστηριότητές σας. Εξ ίσου σημαντικό ρόλο παίζει και η συστηματική άσκηση, η οποία αποτελεί σημαντικό μέσον εκτονώσεως και απαλλαγής του οργανισμού από τις ορμόνες του στρες, όπως η αδρεναλίνη. Να κάνετε λοιπόν το μεσημέρι μια βόλτα γύρω από το γραφείο. Για να απαλλαγείτε, τέλος, από τις εντάσεις που σας προκαλούν στρες, προσπαθήστε να χαλαρώνετε με βαθιές ανάσες.

* Λύστε τα προβλήματα του γραφείου. Τα προβλήματα στη δουλειά επιδεινώνουν την κούραση. Καθίστε λοιπόν κάτω με τους συναδέλφους σας και προσπαθήστε να λύσετε κάθε πρόβλημα που τυχόν έχετε. Γνωριστείτε επίσης καλύτερα με τους υφισταμένους και τους προϊσταμένους σας και ξεκαθαρίστε τι περιμένουν από εσάς και τι μπορείτε εσείς να κάνετε. Αρκετές φορές μέσα στη μέρα να σηκώνεστε από την καρέκλα σας και να τεντώνεστε – μην τα κάνετε όλα με τα εσωτερικά τηλέφωνα, να περπατάτε έως το παραδίπλα γραφείο για να κάνετε μια δουλειά.

* Να γυμνάζεστε. Η πιο εύκολη γυμναστική είναι το βάδην. Αν δεν έχετε ολόκληρο μισάωρο να διαθέσετε, να περπατάτε 10 λεπτά το πρωί, 10 το μεσημέρι και 10 το απόγευμα. Αν και τα 30 λεπτά την ημέρα είναι το ελάχιστο που συνιστάται, φροντίστε έστω τα Σαββατοκύριακα να είστε δραστήριοι για πιο πολλή ώρα – κάνοντας έστω βαριές δουλειές στο σπίτι ή φροντίζοντας τον κήπο.

* Βελτιώστε τη διατροφή σας. Για να διατηρείτε μια σταθερή παροχή ενέργειας στον οργανισμό σας, να τρώτε υδατάνθρακες βραδείας απορροφήσεως, όπως το ψωμί ολικού αλεύρου, τα ζυμαρικά και οι μπανάνες. Να προτιμάτε επίσης τα υγιεινά σνακ, όπως τα αποξηραμένα φρούτα και οι ανάλατοι ξηροί καρποί, και να φροντίσετε να τρώτε επαρκείς ποσότητες πρωτεϊνών (ψάρια, όσπρια, τυρί και πουλερικά είναι καλές επιλογές). Μην ξεχνάτε επίσης τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Αν δεν τρέφεστε υγιεινά, ίσως χρειάζεστε μια πολυβιταμίνη. Να αρχίζετε τη μέρα σας με ένα πρωινό με λίγα λιπαρά και πολλές φυτικές ίνες (όπως δημητριακά ολικής αλέσεως για πρωινό και φρούτα). Να αποφεύγετε τα τρόφιμα και τα ροφήματα με ζάχαρη και να διατηρείτε σε λογικά επίπεδα τον καφέ (2 ή το πολύ 3 καφέδες την ημέρα είναι υπεραρκετοί). Να μην παραλείπετε γεύματα: πρέπει να τρώτε κάθε 3-4 ώρες, ώστε να τροφοδοτείτε τον οργανισμό σας με ενέργεια. Μην ακολουθείτε υποθερμιδικές δίαιτες, διότι αποτελούν εγγύηση κούρασης.

* Προσέξτε το αλκοόλ. Το αλκοόλ επιδρά στο κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό), δρώντας ως ηρεμιστικό και προκαλώντας κούραση επί ώρες έπειτα από την κατανάλωσή του. Να θυμάστε ότι τη δράση αυτή μπορεί να προκαλέσει ακόμα και ένα ή δύο ποτά. Αν πιείτε ένα ποτό πριν μπείτε για ύπνο, μπορεί να μην σας αφήσει να κοιμηθείτε καλά όλη τη νύχτα.

* Φροντίστε τον ύπνο σας. Μην τρώτε, μην διαβάζετε και μην βλέπετε τηλεόραση στο κρεβάτι. Να έχετε το υπνοδωμάτιό σας δροσερό, σκοτεινό και ήσυχο. Να μπαίνετε για ύπνο την ίδια ώρα κάθε βράδυ και να βάζετε το ξυπνητήρι την ίδια ώρα κάθε πρωί, ώστε να αποκτήσετε μια ρουτίνα που θα σας βοηθήσει να αποκτήσετε ένα πρόγραμμα στον ύπνο σας.

Πότε να πάτε στον γιατρό

Η αιφνίδια ή επίμονη (επί εβδομάδες) κόπωση, παρά την επαρκή ξεκούραση και την υιοθέτηση καλών συνηθειών, μπορεί να σημαίνει πως ήρθε η ώρα να πάτε σε έναν γιατρό, λένε οι ειδικοί.

«Αν η κόπωσή σας είναι επίμονη, κλείστε ένα ραντεβού με τον γιατρό, διότι ενδέχεται να αποτελεί σύμπτωμα κάποιας νόσου», επισημαίνει η δρ Αμάντα Κίρμπυ, οικογενειακή ιατρός στο Λονδίνο που ειδικεύεται σε θέματα κοπώσεως.

Η δρ Κίρμπυ εξηγεί πως ορισμένες ασθένειες, όπως η αναιμία, η κατάθλιψη, η καρδιοπάθεια, η ηπατοπάθεια, ο διαβήτης και ο καρκίνος, μπορεί να γίνουν για πρώτη φορά αντιληπτές από την έντονη κόπωση που προκαλούν.

Ο γιατρός θα λάβει το ιατρικό ιστορικό σας και θα σας εξετάσει, ενώ μπορεί να συστήσει και κάποιες εξετάσεις. Αν διαπιστώσει πως η σοβαρή κόπωσή σας δεν έχει άλλη υποκείμενη αιτία, είναι πιθανό να πάσχετε από σύνδρομο χρονίας κοπώσεως, το οποίο πιστεύεται πως οφείλεται σε λοίμωξη από έναν ιό.

Προβλήματα υγείας

Στις πιθανές ιατρικές αιτίες της ανεξήγητης κόπωσης συμπεριλαμβάνονται:

* Αναιμία

* Κατάθλιψη

* Διαβήτης

* Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών

* Άπνοια στη διάρκεια του ύπνου

* Διαταραχές θυρεοειδούς αδένα

* Σύνδρομο χρονίας κοπώσεως

* Κακοήθης νόσος

* Λήψη ορισμένων φαρμάκων