Στον ύφαλο της κρίσης και η ελληνική Ναυτιλία

«Αυτό που ζει σήμερα o ελληνόκτητος- και όχι μόνο- εμπορικός στόλος, δεν το έχει ζήσει ούτε στο Κραχ του 1929. Τα ναύλα (ξηρού φορτίου σε δολάρια ανά ημέρα) κατρακύλησαν, από 216.000 δολάρια που ήταν τον περασμένο Ιούνιο, σε 4.000- 5.000 ανάλογα με το φορτίο». Αυτό επισημαίνουν στελέχη της ελληνικής ναυτιλιακής αγοράς για να τονίσουν την κατακόρυφη πτώση των ναύλων και τις επιπτώσεις στον κλάδο από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική καταιγίδα.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο ναυτιλιακός δείκτης Βiffex (καταγράφει τον αριθμό των μελλοντικών ναυλώσεων που κλείνουν σε ημερήσια βάση), από τα υψηλά επίπεδα των 10.000

Η απόκτηση ενός μεγάλου, καινούργιου πλοίου κοστίζει στον πλοιοκτήτη περίπου 130 εκατ. δολάρια και έχει ημερήσιο κόστος, εκτός καυσίμων, περίπου 15.000 δολάρια

μονάδων που ήταν τον Ιούνιο, έχει καταρρεύσει στις 815 μονάδες- γεγονός που δεν έχει ξαναγίνει στην ιστορία της εμπορικής ναυτιλίας. Και αυτό, γιατί λόγω της κρίσης οι τράπεζες έκλεισαν τις στρόφιγγες των πιστώσεων για τις πωλήσεις ναυτιλιακών εμπορευμάτων, ενώ ανησυχούν πολύ και για τα μεγάλα δάνεια που έχουν δώσει τα τελευταία χρόνια στους Έλληνες εφοπλιστές ώστε να χρηματοδοτήσουν ένα άνευ προηγουμένου μπαράζ ναυπήγησης νέων πλοίων.

Δραστικός περιορισμός
Φυσικά, δεν είναι μόνο η πιστωτική κρίση πού έχει κάνει δύσκολη τη ζωή των Ελλήνων εφοπλιστών. Είναι και το γεγονός ότι εξαιτίας της ύφεσης στις μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες του πλανήτη, ο όγκος του διεθνούς εμπορίου περιορίζεται δραστικά. Ήδη περίπου 50% των παραγγελιών που είχαν δοθεί τους προηγούμενους μήνες για την αγορά χριστουγεννιάτικων δώρων έχει ακυρωθεί, καθώς η καταναλωτική πίστη αλλά και η αγοραστική δύναμη σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, έχουν συρρικνωθεί. Όλα αυτά- πιστωτική ασφυξία και περιορισμός του διεθνούς εμπορίου- για τους Έλληνες εφοπλιστές σημαίνουν ότι την εποχή των παχιών αγελάδων διαδέχθηκε η εποχή όπου δεκάδες πλοία οδηγούνται σε παροπλισμό, αν δεν μετατραπούν τελικά σε παλιοσίδερα (σκραπ) που θα τροφοδοτήσουν τις υψικαμίνους της χαλυβουργίας.

Παροπλισμός 200 πλοίων
Ναυτιλιακές εταιρείες, πράκτορες και ναυλομεσίτες υπολογίζουν ότι μόνο από την ελληνική ναυτιλία τουλάχιστον 200 πλοία μικρών και μεσαίων εταιρειών σε αυτή τη φάση θα αναγκαστούν να παροπλιστούν για άγνωστο διάστημα, καθώς με τα σημερινά ναύλα η διατήρησή τους στην ενεργό δράση είναι ασύμφορη.

Ένα μεγάλο, καινούργιο πλοίο- που για να αποκτηθεί κόστισε στον πλοιοκτήτη περίπου 130 εκατ. δολάρια- έχει ημερήσιο κόστος, εκτός καυσίμων, περίπου 15.000 δολάρια.

Με τις σημερινές τιμές των ναύλων τα χρήματα που περισσεύουν δεν φτάνουν ούτε καν για να εξυπηρετήσουν τα τραπεζικά δάνεια που πήρε ο εφοπλιστής για να πληρώσει το ναυπηγείο που το κατασκεύασε. Ενδεικτικό της κρίσης που επηρεάζει πλέον και την εμπορική ναυτιλία«χρυσοφόρος όρνιθα» πριν από μερικούς μήνες – είναι και το γεγονός ότι αρκετοί από τους Έλληνες εφοπλιστές σπεύδουν να ακυρώσουν εκατοντάδες παραγγελίες για τη ναυπήγηση νέων πλοίων που είχαν δοθεί στα ναυπηγεία της Κίνας. Πρόκειται για ακυρώσεις παραγγελιών που κοστίζουν πολλά εκατ. δολάρια εφόσον οι προκαταβολές που έχουν δοθεί, οι οποίες κυμαίνονται περί το 10% της συνολικής αξίας των πλοίων, χάνονται υπέρ των ναυπηγείων.

Σύμφωνα με πληροφορίες από ναυτιλιακούς κύκλους, οι ακυρώσεις παραγγελιών νέων πλοίων που δόθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες ανέρχονται σε 750.

Βεβαίως και επειδή η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, δεν είναι λίγα τα στελέχη της εμπορικής ναυτιλίας τα οποία εκτιμούν πως παρ΄ ότι δεν υπάρχει περίπτωση επιστροφής στην εποχή των πολύ υψηλών ναύλων, δεν ήλθε και η συντέλεια του κόσμου. Μάλιστα, εδώ και μία εβδομάδα οι τράπεζες άρχισαν να δίνουν τις απαραίτητες πιστώσεις για τις φορτώσεις των εμπορικών πλοίων.

«Ενώ περιμέναμε την ανάπτυξη του κλάδου της ναυτιλίας, λόγω της προβλεπόμενης υπερπροσφοράς πλοίων κυρίως στην αγορά ξηρού φορτίου, η κρίση ήλθε από την κατακόρυφη πτώση της ζήτησης μεταφορών σε διεθνές επίπεδο», αναφέρει ο τραπεζίτης Γιώργος Ξηραδάκης, διευθύνων σύμβουλος της ΧRΤC που εξειδικεύεται στις ναυτιλιακές χρηματοδοτήσεις.

«Η τελμάτωση του τραπεζικού συστήματος έχει μειώσει τις διεθνείς μεταφορές κατά περισσότερο του 60%. Τα κράτη χρησιμοποιούν και καταναλώνουν τα αποθέματά τους (κυρίως για αγαθά όπως πετρέλαιο, σιτάρι, ρύζι και βασικές πρώτες ύλες), αναμένοντας βελτίωση της αγοράς του τραπεζικού συστήματος και την εισροή κεφαλαίων ούτως ώστε να ξαναρχίσει το εμπόριο. Αυτή η εξέλιξη οδηγεί σε θεαματική μείωση των τιμών βασικών αγαθών και φυσικά αναδεικνύει το κερδοσκοπικό περιβάλλον, στο οποίο λειτουργούσε η διεθνής οικονομία τα τελευταία χρόνια». Ο κ. Ξηραδάκης επισημαίνει ότι «ουσιαστικά αυτό οδηγεί σε πτώση της ναυλαγοράς και φέρνει σε ιδιαίτερη δυσκολία τις ναυτιλιακές εταιρείες. Εταιρείες με μικρή κεφαλαιοποίηση ή περιορισμένα κεφάλαια και υψηλό τραπεζικό δανεισμό θα αναγκαστούν να εκποιήσουν τα πλοία τους, αν και εφόσον τα διεθνή μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης δεν επιτύχουν. Πάντως, προς το παρόν δεν έχουν αρχίσει να πουλάνε λόγω της γενικότερης τάσης του εμπορίου. Για να υπάρχει εμπόριο πρέπει να υπάρχει και αγοραστής, αλλά- τουλάχιστον τώρα- δεν υπάρχει τράπεζα να τον υποστηρίξει. Ο τραπεζικός δανεισμός της ναυτιλίας έχει παγώσει. Η παρούσα κατάσταση ευνοεί την πτώση της αξίας των πλοίων».

Τέλος, ο τραπεζίτης υπογραμμίζει ότι «είναι η εποχή που όλοι συνειδητοποιούν πόσο ριψοκίνδυνο είναι το επάγγελμα του εφοπλιστή. Πρέπει να επισημάνουμε ότι ο ελληνικός εφοπλισμός έχει περάσει από ανάλογες κρίσεις, στην έξοδο από τις οποίες αναδείχθηκε ο δυναμισμός στην ανάληψη του ναυτιλιακού κινδύνου».


Ευκαιρίες στη φουρτούνα

Συγκρατημένη αισιοδοξία εκφράζει ο πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Ν. Ευθυμίου. «Αναμφισβήτητα, η κατάσταση είναι σοβαρή. Ωστόσο, οι Έλληνες έχουν την ικανότητα να διακρίνουν τις ευκαιρίες από την κρίση, η οποία πιστεύω ότι τελικά θα αφήσει πίσω “θαύματα”», αναφέρει.

Πάντως ο κ. Ξηραδάκης επιμένει ότι «ο μεγάλος προβληματισμός που ταλανίζει τους Έλληνες πλοιοκτήτες είναι τα υπό παραγγελία πλοία, αυτά που κατασκευάζονται τώρα. Οι 25 ελληνόκτητες ναυτιλιακές εταιρείες που είναι εισηγμένες στα ξένα χρηματιστήρια έχουν υπό παραγγελία 204 πλοία, από τα οποία τα μισά είναι φορτηγά. Από αυτά, 23 κατασκευάζονται σε ναυπηγεία της Ιαπωνίας, 71 σε ναυπηγεία της Κορέας και 77 σε ναυπηγεία της Κίνας. Θεωρείται βέβαιο ότι αυτά τα πλοία δεν θα παραδοθούν».

«Η κρίση, βεβαιότατα, μας έχει αγγίξει», αναφέρει ο πρόεδρος της Διεθνούς Ναυτικής Ένωσης Νίκος Αρβανίτης. «Σίγουρα εξαιτίας της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης έχουν πληγεί οι καταναλωτικοί ρυθμοί. Έχει συρρικνωθεί η κατανάλωση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των ναύλων. Οι εταιρείες διεθνών τακτικών γραμμών και διακίνησης αυτοκινήτων αναδιατάσσουν τα δρομολόγιά τους και αναθεωρούν τα έξοδά τους προκειμένου να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στην κρίση».

Ο κ. Αρβανίτης τονίζει ακόμα ότι «στόχος είναι τουλάχιστον η σταθεροποίηση της κατάστασης. Δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμα προγράμματα μείωσης προσωπικού από τις εταιρείες. Αν συνεχιστεί όμως η ίδια κατάσταση, σίγουρα θα υπάρξουν προβλήματα».

Τ ο εύρος των επιπτώσεων
Ο Νίκος Βαρβατές, πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων, υπογραμμίζει ότι «η κρίση αυτή δεν είναι κρίση της ναυτιλίας. Είναι κρίση του τραπεζικού- πιστωτικού συστήματος. Και επειδή αυτό επηρεάζει όλες τις οικονομικές δραστηριότητες στον πλανήτη μας, έχει επηρεάσει και τη ναυτιλία. Όταν αυτό “γιατρευτεί” και ανάλογα με το πώς θα γίνει αυτή η “γιατρειά”, θα μπορέσουμε να εκτιμήσουμε τις πραγματικές και ολικές επιπτώσεις σε όλο το εύρος τους».

«Οπωσδήποτε, επειδή το εύρος του προβλήματος δεν είναι γνωστό, δεν μπορούμε να ξέρουμε και το εύρος των επιπτώσεων στη ναυτιλία. Λόγω του ότι διεκόπη μια πολύ καλή περίοδος δραστηριοτήτων της ναυτιλίας με πολύ υψηλά ναύλα εξαιτίας ενός εξωγενούς παράγοντος, μπορεί- και ευελπιστώ να είναι έτσι- η επάνοδος σε μια κανονική οικονομική ζωή του πλανήτη να έχει και ευχάριστες εκπλήξεις για τους δραστηριοποιούμενος στη ναυτιλία».