[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Η πολιτική διάσταση της κρίσης

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ κρίση είναι κατά βάση πολιτική κρίση και κρίση δημοκρατίας. Εκφράζει τη διαχρονική αδυναμία («ελλείμματα») των πολιτικών συστημάτων «να ελέγξουν» αποτελεσματικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Παράλληλα, η κρίση επαναφέρει στη συζήτηση τις σχέσεις εθνικού κράτους και παγκοσμιοποίησης. Ορισμένοι φαίνεται να πιστεύουν ότι η κρίση θα οδηγήσει (ή οφείλει να οδηγήσει) στην επιστροφή στο εθνικό κράτος ως της κεντρικής μονάδας/πλαισίου για τη διαχείριση της οικονομίας, τη διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας και ανάπτυξης. Ένα τέτοιο συμπέρασμα θα αποτελούσε μέγιστο λάθος. Και αυτό το λάθος διατρέχει τον κίνδυνο να διαπράξει η Αριστερά. Η κρίση και η κατάρρευση ενός συγκεκριμένου προτύπου καπιταλιστικής οργάνωσης δεν μπορεί να σημαίνει επιστροφή στο εθνικό κράτος.

Γιατί πολύ απλά το εθνικό κράτος (και πλαίσιο) δεν μπορεί να προσφέρει τις λύσεις, απαντήσεις στις προκλήσεις και τα περίπλοκα προβλήματα της εποχής και του αλληλεξαρτώμενου κόσμου. Και η αλληλεξάρτηση, παρά την κρίση, θα συνεχισθεί και τα προβλήματα πλανητικής εμβέλειας θα ενταθούν – είτε πρόκειται για την κλιματική αλλαγή, ή την ενεργειακή ασφάλεια, ανάπτυξη, τρομοκρατία κ.λπ. Ειδικά για την Ευρώπη, η τρέχουσα κρίση αναδεικνύει την τεράστια σημασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και ιδιαίτερα της ευρωζώνης), παρά τα πολλαπλά ελλείμματα και αδυναμίες της τελευταίας. Οι πολιτικές δυνάμεις επομένως του ευρωπαϊκού χώρου θα πρέπει να εργασθούν προς δύο κατευθύνσεις: πρώτον, την προώθηση της πολιτικής ένωσης στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από πολλές πλευρές τίθεται το ερώτημα εάν και κατά πόσο η νομισματική ένωση μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί χωρίς ισχυρότερη πολιτική εμπλαισίωση. Η κρίση προσφέρει την ευκαιρία στην Ένωση (όπως την προσέφερε και στο παρελθόν) να ξαναδρομολογήσει τη δυναμική για βαθύτερη πολιτική και οικονομική ενοποίηση.

Δεύτερον, τη διαμόρφωση ενός εναλλακτικού συστήματος παγκόσμιας διακυβέρνησης δημοκρατικής νομιμοποίησης. Το σημερινό σύστημα διεθνών θεσμών, πολιτικών (π.χ. Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ) και οικονομικών (π.χ. Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Ομάδα των 8), εκφράζει το χθες. Δεν εκφράζει το σήμερα, αφού σημαντικές χώρες, όπως Βραζιλία, Ινδία, Κίνα, Ν. Αφρική κ.ά., δεν εκπροσωπούνται. Η κρίση θα πρέπει επίσης να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία για ένα νέο παγκόσμιο σύστημα διακυβέρνησης.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.