Οι πιο «διάσημες» έρευνες είναι πιο πιθανό να αποδειχθούν εσφαλμένες

ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ που αναγγέλλονται με τυμπανοκρουσίες στα πρωτοσέλιδα των εγκυρότερων επιστημονικών εντύπων είναι αυτές που είναι πιθανότερο να αποδειχθούν εσφαλμένες, σύμφωνα με τον επιδημιολόγο Ιωάννη Ιωαννίδη της Ιατρικής Σχολής των Ιωαννίνων και δύο συναδέλφους του.

Οι τρεις επιστήμονες χρησιμοποιούν ως παράδειγμα την «κατάρα του νικητή» από την οικονομική θεωρία. Πρόκειται για την ιδέα ότι κάποιος που κερδίζει σ΄ έναν πλειστηριασμό μπορεί να έχει πληρώσει υπερβολικά πολλά – εφόσον το πιθανότερο είναι πως οι περισσότερες προσφορές κυμαίνονταν γύρω από την πραγματική αξία του αγαθού. Το ίδιο, υποστηρίζουν οι επιστήμονες, μπορεί να συμβαίνει με τις επιστημονικές εκδόσεις. Καθώς τόσο πολλές επιστημονικές πραγματείες «κυνηγούν» τις τόσο λίγες σελίδες των εγκυρότερων επιθεωρήσεων, αυτές που τελικά δημοσιεύονται είναι πιθανόν αυτές που υπερβάλλουν- ανακοινώνουν δυσάρεστα ή σημαντικά αποτελέσματα που αργότερα αποδεικνύονται εσφαλμένα.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιντερνετική επιθεώρηση «Δημόσια Βιβλιοθήκη ΕπιστήμηςΙατρική» (ΡloS Μedicine). Οι επιστήμονες υποστηρίζουν σ΄ αυτήν πως διάφορες οικονομικές συνθήκες, όπως τα ολιγοπώλια, οι τεχνητές ελλείψεις και η κατάρα του νικητή, πιθανόν να βρίσκουν αναλογίες στις επιστημονικές δημοσιεύσεις. Το βρετανικό περιοδικό «Εconomist» σημειώνει πως δρ Ιωαννίδης είχε προκαλέσει θόρυβο πριν από τρία χρόνια, όταν υποστήριξε, πολύ πειστικά, ότι οι περισσότερες δημοσιευμένες επιστημονικές έρευνες αναιρούνται έπειτα από λίγα χρόνια από άλλες. Τώρα, μαζί με τους Νιλ Γιανγκ των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας στο Μέριλαντ και Όμαρ Αλ-Ουμπάιντλι, οικονομολόγο στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Μέισον στο Φέρφαξ της Βιρτζίνιας, εξηγεί το γιατί.

Η κατάρα του νικητή
Κατ΄ αρχάς, εκατοντάδες χιλιάδες επιστημονικοί ερευνητές προσλαμβάνονται, προάγονται και χρηματοδοτούνται, όχι μόνο με βάση πόσο έργο παράγουν, αλλά και με το πού δημοσιεύεται. Για πολλούς, η μεγαλύτερη καταξίωση είναι να εμφανιστεί η υπογραφή τους σε μια επιθεώρηση όπως η «Νature» ή η «Science», που καυχώνται ότι είναι πολύ επιλεκτικές και δημοσιεύουν μόνο τις καλύτερες επιστημονικές δουλειές. Όμως ο δρ Ιωαννίδης και οι συνάδελφοί του υποστηρίζουν πως η φήμη των περιοδικών διογκώνεται από μια τεχνητή έλλειψη, όπως εκείνη που διατηρεί τα διαμάντια ακριβά. Και αυτή η έλλειψη, υποστηρίζουν, καθιστά πιθανότερο οι κορυφαίες επιθεωρήσεις να δημοσιεύσουν έρευνες με ανησυχητικά αποτελέσματα, οι οποίες μπορεί τελικά να αποδειχθούν εσφαλμένες. Όσο για την κατάρα του νικητή, για να ισχύσει πρέπει οι δημοσιεύσεις σε λιγότερο γνωστές επιθεωρήσεις να είναι πιο αξιόπιστες και αυτό δεν έχει ακόμη αποδειχθεί.

LΙΝΚ:

http://medicine.plosjournals.org